تایمز: مجتبی خامنهای در قم بیهوش و ناتوان از رهبری است
روزنامه بریتانیایی تایمز در شماره سهشنبه ۷ آوریل (۱۸ فروردین) خود، با استناد به یک یادداشت دیپلماتیک که گفته میشود بر پایه ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل تهیه شده، گزارش داد که مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، در قم تحت درمان است و به دلیل جراحات شدید، در وضعیت وخیم و بیهوشی به سر میبرد.
به نوشته این روزنامه، در این سند تأکید شده که او قادر به مشارکت در هیچیک از تصمیمگیریهای جمهوری اسلامی نیست؛ ادعایی که البته بهطور مستقل تأیید نشده، اما بهسرعت به یکی از مهمترین گرههای تحلیلی درباره ساختار قدرت در تهران تبدیل شده است.
این یادداشت، که به گفته تایمز، با متحدان عرب حوزه خلیج فارس نیز به اشتراک گذاشته شده، نخستین سندی است که محل استقرار مجتبی خامنهای را بهطور مشخص قم معرفی میکند. بهگفته همین گزارش، دستگاههای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل مدتی است از موقعیت او آگاه بودهاند، اما این اطلاعات تاکنون علنی نشده است.
مجتبی خامنهای پس از کشته شدن علی خامنهای در حملات اسرائیل و آمریکا در روز ۲۸ فوریه (۹ اسفند)، به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی معرفی شد. با این حال، از همان آغاز، غیبت کامل صوتی و تصویری او از صحنه عمومی، پرسشهایی جدی درباره میزان واقعی تأثیر او بر تصمیمگیریها ایجاد کرده بود.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
اگرچه رسانههای حکومتی چند بیانیه مکتوب به نام مجتبی خامنهای منتشر کردهاند، اما نبود هرگونه نشانه مستقیم از حضورش، بهویژه در شرایط جنگی، به تعبیر بسیاری از ناظران، نشانهای از شکاف در رأس قدرت یا دستکم ابهام در رهبری کشور تلقی شده است.
ابهام در رأس قدرت
در چنین زمینهای، گزارش تایمز عملاً این ابهام را به سطحی بیسابقه رسانده است. اگر رهبر جمهوری اسلامی در وضعیت بیهوشی و ناتوانی قرار دارد، چه نهادی عملاً اداره کشور را در دست دارد؟
خود گزارش بهصراحت به این نکته اشاره میکند که هرگونه ناتوانی طولانیمدت مجتبی خامنهای میتواند این گمانه را تقویت کند که سپاه پاسداران عملاً کنترل امور را به دست گرفته است.
این فرضیه پیشتر نیز در تحلیلهای مختلف مطرح شده بود، اما اکنون با دادههای جدید، اندکی از سطح گمانهزنی صرف فراتر رفته و به یک سناریوی محتمل در تحلیل ساختار قدرت تبدیل شده است. در نظامی که مشروعیت سیاسی آن بهشدت بر محور "رهبری" متمرکز است، هرگونه خلأ در این رأس، مستقیماً به مسئله ثبات سیاسی گره میخورد.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
پیشتر برخی گزارشهای دیگر، از جمله در روزنامه کویتی "الجریده"، روایت متفاوتی ارائه داده بودند و مدعی شده بودند که مجتبی خامنهای پس از مجروح شدن، به پیشنهاد ولادیمیر پوتین به مسکو منتقل شده و تحت عمل جراحی قرار گرفته است.
با این حال، گزارش جدید تایمز با تأکید بر حضور او در قم، عملاً این روایت را به چالش میکشد و نشان میدهد که حتی در سطح اطلاعاتی نیز تصویر یکدستی از وضعیت او وجود ندارد.
قم؛ مرکز ثقل جدید؟
نکته قابل توجه دیگر در گزارش تایمز، تمرکز بر قم به عنوان کانون تحولات است. این شهر نه تنها محل احتمالی حضور و درمان مجتبی خامنهای معرفی شده، بلکه به گفته این روزنامه، تدارک ساخت یک آرامگاه بزرگ برای علی خامنهای و احتمالاً دیگر اعضای خانواده او نیز در همین شهر در جریان است.
در این یادداشت دیپلماتیک آمده است که زیرساختهای لازم برای ساخت یک آرامگاه بزرگ با بیش از یک قبر، در حال آمادهسازی است؛ نکتهای که بهطور ضمنی این احتمال را مطرح میکند که دیگر اعضای خانواده، از جمله خود مجتبی خامنهای، نیز ممکن است در همان مکان به خاک سپرده شوند. این موضوع در تضاد با گزارشهای پیشین رسانههای ایرانی است که از دفن علی خامنهای در مشهد سخن گفته بودند.
بیشتر بخوانید: رهبری مجتبی؛ یک "آسیبدیده جسمی و روحی" بر صندلی قدرت مطلقه
از سوی دیگر، قم پیشتر نیز در روند جانشینی نقش محوری داشته است. به گزارش تایمز، در اوایل ماه مارس، حملات اسرائیل ساختمانی در این شهر را هدف قرار داد که گفته میشود محل برگزاری نشست مجلس خبرگان برای انتخاب جانشین علی خامنهای بوده است. این گزارش، جایگاه قم را از یک مرکز مذهبی، به یک کانون تصمیمگیری سیاسی فراتر میبرد.
تأخیر در خاکسپاری و شکاف در روایت رسمی
یکی از نقاطی که گزارش تایمز بر آن تأکید میکند، تأخیر طولانی در برگزاری مراسم خاکسپاری علی خامنهای است؛ تأخیری که اکنون به حدود ۴۰ روز رسیده و با سنت شیعه، که بر دفن سریع تأکید دارد، در تضاد است. مقامهای جمهوری اسلامی این تأخیر را به لزوم برنامهریزی برای مدیریت جمعیت گسترده عزاداران احتمالی نسبت دادهاند، اما تداوم این وضعیت، بهویژه در شرایط جنگی، به تعبیر ناظران، نشانهای از دشواریهای امنیتی و مدیریتی در سطح حاکمیت است.
مجتبی خامنهای، که اواسط اسفندماه گذشته به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی معرفی شد، اکنون، دستکم بر اساس این گزارش، نه تنها در صحنه عمومی غایب است، بلکه حتی توانایی ایفای نقش رسمی خود را نیز ندارد.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی دیگر صرفاً این نیست که چه کسی عنوان "رهبر" را دارد، بلکه این مسئله است که قدرت واقعی تصمیمگیرنده در جمهوری اسلامی در کجا متمرکز شده است؛ پرسشی که پاسخ آن، بیش از هر زمان دیگری، به تعیین مسیر تحولات آینده ایران گره خورده است.
