در باب معانی، اهداف و ارزش های موبی دیک اثر سترگ هرمان ملویل

در باب معانی، اهداف و ارزش های موبی دیک اثر سترگ هرمان ملویل

رمان «موبی‌دیک» (Moby-Dick) اثر هرمان ملویل، فراتر از یک داستان ماجراجویانه درباره صید نهنگ، یکی از عمیق‌ترین، چندلایه‌ترین و سترگ‌ترین شاهکارهای ادبیات جهان است. ملویل در این رمان، کشتی «پیکواد» را به نمادی از کل جهان و خدمه آن را به نماینده‌ای از بشریت تبدیل می‌کند.

 

در ادامه، به بررسی معانی، اهداف و ارزش‌های این اثر جاودانه می‌پردازیم:

 

۱. معانی و لایه‌های نمادین (Meanings)

موبی‌دیک سرشار از نمادگرایی است و هر عنصر در داستان می‌تواند تعابیر متعددی داشته باشد:

ناخدا آخاب (Ahab):  نماد نفس سرکش انسانی، غرور مفرط (Hubris) و طغیان علیه تقدیر یا خداوند است. آخاب تجسم اراده‌ای است که حاضر است خود و کل جهان را به آتش بکشد تا به انتقام شخصی‌اش برسد.

نهنگ سفید/وال زال (موبی‌دیک): نهنگ سفید، مبهم‌ترین و جذاب‌ترین نماد داستان است. از نظر آخاب، او تجسم تمام شرارت‌های عالم، بدخواهی کیهانی و دیواری است که انسان را محصور کرده است. اما از دیدگاهی دیگر، موبی‌دیک نماد طبیعت بی‌تفاوت، قدرت لایزال الهی، یا همان حقیقت مطلق است که انسان توانایی تسلیم کردن یا درک کامل آن را ندارد. White (رنگ سفید) در کتاب همزمان نماد پاکی و تهی‌بودنِ هولناک جهان است.

 

کشتی پیکواد (Pequod): نمادی از جامعهٔ انسانی یا  مینیاتوری از کل جهان است. خدمه‌ای از نژادها، ادیان و فرهنگ‌های مختلف اند که همگی تحت فرمان یک رهبر کاریزماتیک/فره مند اما تک شیدا (اهاب) به سوی نابودی حرکت می‌کنند.

 

۲. اهداف ملویل از خلق اثر (Objectives)

ملویل با نگارش این رمان، اهدافی فراتر از سرگرمی را دنبال می‌کرد:

 

نقد اگزیستانسیال و مذهبی: ملویل در دورانی این کتاب را نوشت که تفکر دستوری و جزمی مذهبی در آمریکا حاکم بود. او با خلق موبی‌دیک، عدالت الهی را زیر سوال می‌برد و به کاوش در مفهوم «سکوت خدا» در برابر رنج‌های انسان می‌پردازد.

 

نقد سرمایه‌داری و دموکراسی آمریکا: صنعت صید نهنگ در آن زمان، موتور محرک اقتصاد آمریکا بود. ملویل نشان می‌دهد که چگونه طمع اقتصادی و استثمار انسان‌ها و طبیعت، می‌تواند به فاجعه ختم شود. او همچنین نشان می‌دهد که چگونه یک نظام دموکراتیک (خدمه کشتی) می‌تواند به راحتی مسحور و تسلیم یک دیکتاتور( آخاب) شود.

 

تقابل انسان و طبیعت: یکی از اهداف اصلی، به تصویر کشیدن تلاش عبث انسان مدرن برای تسلط، فتح و نابودی طبیعت است؛ تلاشی که در نهایت به بلعیده شدن انسان توسط خود طبیعت می‌انجامد.

 

۳. ارزش‌های ادبی و فلسفی (Values)

چرا موبی‌دیک یک «اثر سترگ» است؟ ارزش‌های این کتاب را می‌توان در چند محور خلاصه کرد:

 

الف) ارزش فلسفی و روان‌شناختی

موبی‌دیک یک رمان روان‌شناختی پیشرو است. ملویل سال‌ها پیش از فروید و یونگ، به اعماق تاریک ذهن انسان (سایه) و عقده‌های روانی آخاب سفر می‌کند. کتاب به سؤالات بنیادین بشر پاسخ نمی‌دهد، بلکه تعمداً سؤالاتی هولناک دربارهٔ پوچی، معنای زندگی، تقدیرگرایی و ارادهٔ آزاد مطرح می‌کند.

 

ب) ارزش ادبی و زبانی

زبان ملویل در موبی‌دیک ترکیبی شگفت‌انگیز از چندین سبک است:

 

لحن حماسی و فاخر شبیه به نمایشنامه‌های شکسپیر (به ویژه مکبث و لیر شاه).

 

زبان استعاری و آهنگین کتاب مقدس.

 

دقت علمی و دایره‌المعارفی در توصیف آناتومی نهنگ و  وال شناسی (ستولوژی/Cetology).

 

ج) ارزش کثرت‌گرایی و انسان‌دوستی

در دورانی که نژادپرستی در آمریکا بیداد می‌کرد، ملویل رابطهٔ برادرانه و عمیقی بین اسماعیل (راوی داستان که یک سفیدپوست غریب است) و کوئیکوئگ (یک بومی خالکوبی‌شده و بت‌پرست) خلق می‌کند. ارزش اخلاقی رمان در این است که انسانیت را فراتر از مرزهای دین و نژاد تعریف می‌کند.

 

نتیجه‌گیری

موبی‌دیک داستانِ پیروزی نیست؛ داستانِ سقوط است. ارزش ابدی این شاهکار در این است که آینه‌ای تمام‌قد در برابر «جنون بشری» می‌گیرد. رمان به ما یادآور می‌شود که اصرار بر سیاه و سفید دیدن جهان و تلاش برای نابود کردن آنچه کنترلش در دست ما نیست (نهنگ سفید)، چیزی جز نابودی خودمان (غرق شدن پیکواد) را به همراه نخواهد داشت. در این میان، تنها «اسماعیل» (کسی که تماشا می‌کند، یاد می‌گیرد و همدردی می‌شناسد) زنده می‌ماند تا داستان را روایت کند.

Conversation with Gemini

اهمیت کتاب ماندگار ساینو ایرانیکای برتولد لوفر در چیست؟

کتاب شاهکار «ساینو-ایرانیکا» (Sino-Iranica) نوشته‌ی برتولد لوفر (Berthold Laufer) که در سال ۱۹۱۹ منتشر شد، یکی از درخشان‌ترین و بی‌بدیل‌ترین آثار در حوزه تاریخ فرهنگ، زبان‌شناسی تطبیقی و مبادلات تمدنی میان ایران باستان و چین است.

اهمیت پایدار و بنیادین این کتاب را می‌توان در چند محور اصلی خلاصه کرد:

۱. اثبات نقش ایرانیان به عنوان «واسطه تمدنی بزرگ»

لوفر در این کتاب به شکلی مستند نشان می‌دهد که ایرانیانِ دوران باستان (به‌ویژه سغدیان، پارتیان و ساسانیان) بزرگ‌ترین واسطه‌های فرهنگی و تجاری میان شرق و غرب آسیا بوده‌اند. آن‌ها نه تنها اندیشه‌ها و هنرهای هلنیستی را به آسیای مرکزی و چین منتقل کردند، بلکه فرآورده‌ها، گیاهان و کالاهای ارزشمند چین را نیز به حوضه مدیترانه و جهان غرب رساندند.

۲. بازسازی زبان‌های ایرانی باستان از طریق متون چینی

چینی‌ها به دلیل نگرش واقع‌گرایانه و مصلحت‌پذیر خود، گزارش‌های بسیار دقیقی از ابعاد مادی زندگی، گیاهان، داروها و کانی‌های وارداتی از ایران ثبت کرده‌اند. از آنجا که بخش بزرگی از متون اصلی زبان‌های ایرانی میانه (مانند سغدی، ختنی و پهلوی) از بین رفته است، لوفر با استفاده از آوانگاشت‌های چینی (تلاش نویسندگان چینی برای نوشتن نام‌های ایرانی با نویسه‌های خود)، موفق شد نامِ اصلیِ ایرانیِ بسیاری از گیاهان، کانی‌ها و محصولات را بازخوانی و ریشه‌یابی کند.

۳. تاریخ‌نگاری علم، گیاه‌شناسی و مادی‌گرایی تمدنی

این اثر برخلاف بسیاری از پژوهش‌های شرق‌شناسی زمان خود که صرفاً به ادبیات یا مذهب می‌پرداختند، تمرکز خود را بر «مظاهر مادی تمدن» و تاریخ علوم طبیعی گذاشت. بخش‌های بزرگی از کتاب به تاریخچه انتقال و کشت گیاهان و محصولات زیر اختصاص دارد:

گیاهان و داروها: یونجه (Alfalfa - که به عنوان غذای اسب‌های آسمانی فرغانه به چین رفت)، انگور، پسته، گردو، گشنیز، کنجد، آمله و زعفران.

کانی‌ها و منسوجات: بررسی فلزات، سنگ‌های قیمتی ایرانی و پارچه‌های نفیسی مانند «کمخا» (یا کیمخواب/کمخاب).

یک نمونه ملموس از ریشه‌شناسی لوفر: واژه‌ی «یونجه» در متون کهن چینی به صورت Muxi (در چینی باستان Buk-suk) ثبت شده است. لوفر با تحلیل زبان‌شناسی اثبات کرد که این واژه در واقع برگرفته از صورت باستانی واژه مدیا/پهلوی برای این گیاه (مرتبط با واژه‌های اسب و چریدن) است که همراه با خودِ این گیاهِ ارزشمند به چین صادر شده بود.

۴. ابطال افسانه‌های تاریخی

پیش از لوفر، این تصور عامیانه و افسانه‌وار میان برخی مورخان وجود داشت که بیشتر گیاهان و محصولات فرنگی در یک دوره کوتاه (مثلاً در دوره سلسله هان و توسط ژنرال معروف، چانگ چی‌ین) به چین وارد شده‌اند. لوفر با بررسی دقیق متون دوره‌های مختلف (از سده دوم پیش از میلاد تا سده چهاردهم میلادی) اثبات کرد که این تبادل فرهنگی، جریانی پویا، مداوم و هزار و پانصد ساله بوده است.

به زبان ساده، اهمیت ساینو-ایرانیکا در این است که لوفر با پیوند زدن دو جهانِ علمیِ کاملاً متفاوت — یعنی چین‌شناسی (Sinology) و ایران‌شناسی (Iranian Studies) — پنجره‌ای بی‌نظیر به روی پیوندهای کهنِ زیستی و زبانی این دو تمدن بزرگ گشود؛ اثری که با گذشت بیش از یک قرن، همچنان مرجع اصلی و زنده پژوهشگران این حوزه است.

 انسان تک ساحتی مارکوزه از چه می گوید؟

کتاب «انسان تک‌ساحتی» (One-Dimensional Man) اثر هربرت مارکوزه که در سال ۱۹۶۴ منتشر شد، یکی از مهم‌ترین آثار فلسفی و جامعه‌شناختی قرن بیستم و از متون کلیدی مکتب فرانکفورت است. مارکوزه در این کتاب به نقد تند و تیز جامعهٔ صنعتی پیشرفته (به‌ویژه سرمایه‌داری مدرن) می‌پردازد.

حرف اصلی مارکوزه در این کتاب را می‌توان در چند محور کلیدی خلاصه کرد:

۱. تعریف «تک‌ساحتی» شدن چیست؟

انسان به طور طبیعی موجودی چندبعدی یا چندساحتی است؛ یعنی توانایی تفکر انتقادی، مخالفت، تصور یک دنیای بهتر و نقد وضعیت موجود را دارد. اما در جامعهٔ صنعتی مدرن، سیستم تمام ابعاد وجودی انسان را سرکوب کرده و تنها یک ساحتمان (بعد) را باقی می‌گذارد: ساحت سازگاری، مصرف‌گرایی و پذیرش بی‌چون‌وچرای وضع موجود.

۲. سرکوب از طریق رفاه و مصرف‌گرایی

مارکوزه استدلال می‌کند که سیستم‌های مدرن دیگر نیازی به شلاق، پلیس مخفی یا اهرم‌های عریان استبداد برای کنترل توده‌ها ندارند. آن‌ها از طریق رفاه مادی و اشباع نیازها انسان‌ها را کنترل می‌کنند. سیستم با تولید انبوه کالاها، سرگرمی‌ها و خدمات رفاهی، نوعی «خوشبختی کاذب» ایجاد می‌کند. در این حالت، افراد هویت خود را در اشیایی که می‌خرند پیدا می‌کنند (مثلاً: «من همان خودرویی هستم که سوار می‌شوم»).

۳. نیازهای واقعی در برابر نیازهای کاذب

مارکوزه میان دو نوع نیاز تمایز قائل می‌شود:

• نیازهای واقعی: آزادی، استقلال رای، عشق، خلاقیت و رابطهٔ انسانی ارضاکننده.

• نیازهای کاذب: نیازهایی که توسط منافع تجاری و برای بقای چرخهٔ تولید به جامعه تزریق می‌شوند (مثل خرید مداوم آخرین مدل گوشی، مدهای جدید و تجملات غیرضروری). جامعهٔ تک‌ساحتی با ارضای نیازهای کاذب، میل به تحقق نیازهای واقعی را در انسان سرکوب و مخدوش می‌کند.

۴. نابودی تفکر انتقادی و دیالکتیکی

در جامعهٔ تک‌ساحتی، زبان و رسانه‌ها به گونه‌ای بازتعریف می‌شوند که فضای هرگونه بحث عمیق فلسفی یا انتقادی از بین می‌رود. همه‌چیز «کارکردی» و «پوزیتیویستی» (اثبات‌گرایانه) می‌شود. اگر چیزی سود مادی یا ملموس نداشته باشد، بی‌فایده تلقی می‌شود. در نتیجه، توانایی تفکر منفی (به معنای توانایی نه گفتن و تصور ساختاری کاملاً متفاوت) جایش را به تفکر مثبت (تسلیم شدن به آنچه هست و تلاش برای بهینه‌سازی همین سیستم موجود) می‌دهد.

۵. جذب و ادغام مخالفان (تولبارانس سرکوبگر)

یکی از چالش‌برانگیزترین ایده‌های مارکوزه این است که جامعهٔ سرمایه‌داری مدرن، مخالفت‌ها را سرکوب نمی‌کند، بلکه آن‌ها را بلعیده و به کالا تبدیل می‌کند. برای مثال، موسیقی اعتراضی، پوشش‌های عصیان‌گران یا نمادهای انقلابی (مثل عکس چه‌گوارا) به سرعت توسط بازار جذب شده، انبوه تولید می‌شوند و به عنوان مد به فروش می‌رسند. سیستم با این کار، دندانِ تیزِ اعتراض را می‌کشد و آن را بی‌خطر می‌کند.

خلاصهٔ کلام: از نظر مارکوزه، انسان تک‌ساحتی روبروی قفس طلایی نشسته است که در ظاهر آزادی، رفاه و سرگرمی دارد، اما در واقع آزادیِ او صرفاً انتخاب میان برندهای مختلف کالاهاست، نه آزادی در انتخاب نوعِ زندگی و جامعه‌اش. او بندهٔ سیستمی شده که خودش با کار و مصرفش، هر روز پایه‌های آن را محکم‌تر می‌کند.

 

Undefeated: Here’s how Iran sees the outcome of its war with the US

Tehran professor Mohammad Marandi explains in an interview why Iran feels stronger, but trusts neither the US nor Israel to keep a deal

Published 24 Jun, 2026 16:25

RT composite. ©  RT

Iran believes it has emerged stronger from its latest confrontation with the United States and Israel, but remains deeply skeptical that any agreement reached at the negotiating table will be honored, University of Tehran professor Mohammad Marandi has insisted.

Speaking to Fyodor Lukyanov for Russia 24’s International Review, Marandi said the mood in Tehran is one of guarded confidence after what he described as a “decisive victory” in both military and diplomatic terms. He analyses that Iran’s opponents suffered serious strategic and financial losses, while the war had strengthened Tehran’s self-confidence and further deepened its ties with Russia.

At the same time, Marandi cautioned that few in Iran expect the new memorandum of understanding with Washington to be implemented smoothly, warning that the coming weeks and months are likely to remain difficult.

Fyodor Lukyanov: Do Iranians feel like victors?

Mohammad Marandi: The general view in Iran is that we have achieved a decisive victory. And it’s not just that the country has held its ground.

The Americans, the Israelis, and their allies suffered very serious losses throughout the war.

I believe that the financial damage inflicted on Iran’s enemies is considerably greater than the damage suffered by Iran itself, although that too was significant. As for the subsequent blockade, Iranians are convinced they have won that battle too. The Americans tried to starve Iran into submission, but this turned out to be a double-edged sword. The global economy suffered greatly.

And, of course, the Americans’ recklessness played into Russia’s hands, because of the energy crisis. After all, most of the oil from the Persian Gulf is heavy crude, and the only alternative source in the world with significant reserves of it is Russia.

So they’ve shot themselves in the foot twice. But the Iranians feel they’ve won this protracted war as well. That is precisely why Trump was so insistent on a quick deal.

(L) Mohammad Marandi; (R) Fyodor Lukyanov. ©  Akila Jayawardena / NurPhoto via Getty Images;  Sputnik / Vladimir Smirnov

Lukyanov: The deal, as it stands, suits Iran, as I understand it…

Marandi: Yes, the Iranians believe they have won at the negotiating table too. There were serious disagreements there. Contrary to what Trump and the Pakistani prime minister said, a few days before the agreement was announced, there was no final text of the memorandum. Significant contradictions remained. But by bombing Beirut in an attempt to scupper a potential agreement, Netanyahu, ironically, achieved the opposite. And when Iran decided to launch a second strike against the Israeli regime, Trump immediately made key concessions, including on Lebanon and the withdrawal of Israeli troops to mark the end of the war.

Read more

No war, no peace – just Hormuz holding the world hostage

Lukyanov: The concessions in the memorandum are just words; there is no guarantee that what has been stated will be implemented.

Marandi: Naturally, in Tehran, as, I am sure, in Moscow and throughout Russia, there’s enormous skepticism towards the United States. And there’s boundless mistrust of the Israeli regime. No one seriously expects that the signed memorandum will be easily implemented or that everything will be agreed upon in the second phase. That would be very naive. Most Iranians view the coming days, weeks and months as a very difficult period.

There are likely to be flare-ups of military tension, but most likely not on the scale of the 39-day war. On the whole, people are optimistic, although the economic difficulties are very real. However, Iran’s self-confidence has grown, and the country feels that its opponents have been significantly weakened, even if not completely swept away.

Lukyanov: A key element of this war is Iran’s relations with the Arab Gulf states. They were furious at the Iranian strikes, but cannot ignore the new realities and the strength Iran has demonstrated. What happens now? Is a security framework in the region possible?

Marandi: Iran’s actions against its neighbors were a response. These countries contributed to the war against Iran; in Tehran’s view, they were participants in it. They helped kill thousands of Iranians. And Iran had no choice but to strike back when its critical infrastructure was under threat. When the enemy began striking at vital targets, we had to respond with strikes against the states that were aiding the Americans and Israelis.

A black plume of smoke rises from a warehouse in the industrial area of Sharjah City following reports of Iranian strikes in Dubai, United Arab Emirates, on March 1, 2026. ©  AP Photo / Altaf Qadri

As we can see from the example of Oman, when a country does not provide bases or contribute to the war against Iran, it reaps the benefits. Iran’s relations with Oman are very good, as they are with Iraq. Tehran is now trying to engage each of the five remaining Gulf states bilaterally, Kuwait, Qatar, Saudi Arabia, Bahrain, and the UAE. In some cases, it has been more successful, in others less so. The aim is to forge new relationships.

Read more

The US-Iran talks are going nowhere

Iran is not demanding that ties with America be severed, let them have the strongest possible ties, but on one condition, that these ties are not directed against Iran, and that their territory is not used as a springboard for war. Progress is being made; these countries are beginning to realize that the US has done them nothing but harm, taken trillions of dollars, failed to provide genuine security, and did not even regard their security as a priority. They did everything to protect Israel, but almost nothing to protect the Gulf states themselves. Iran is pointing this out to them and wants to see whether we can create a new regional reality in the Persian Gulf. If this happens and the countries change their policies, it will strengthen them and the entire region, and deal a blow to the interests of the Israeli regime. Incidentally, Israel is aware of this communication and is actively trying to thwart it, particularly in the case of the UAE.

Lukyanov: Following last year’s 12-day confrontation, I heard some of your colleagues lamenting that Iran had found itself face to face with its enemies, practically on its own. Did you feel isolated this time around?

Marandi: To a certain extent, yes. But I must point out that Russia helped Iran and showed solidarity, particularly during this war. The same can be said of other friendly countries, to a greater extent than before. I think it’s fair to say that Iranian-Russian relations have advanced significantly over the last four or five years. And this war has continued to strengthen them. There’s certainly an element of isolation. When you stand up to an empire, you are alone. I’m sure that the Russians, even with the support of Iran and China over the last five years, have also felt isolated. But it is unfair to claim that Russia did not support Iran, especially in this war, because assistance was provided. And it seems to me that the path we are on is, unfortunately, linked to war, death and destruction; this is not of our own making, but it is leading to a further strengthening of the close ties between Iran and Russia.

This interview was produced specifically for the program International Review (Russia 24), and was translated and edited by RT team

By Fyodor Lukyanov, the editor-in-chief of Russia in Global Affairs, chairman of the Presidium of the Council on Foreign and Defense Policy, and research director of the Valdai International Discussion Club.

Russia in Global AffairsRGA on Telegram

Feature

 کد: 2390452

03 تیر 1405 ساعت 17:358.3K بازدید

پایان ارائه شهادت نتانیاهو در دادگاه

یک رسانه عبری از پایان ارائه شهادت نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در پرونده‌های فساد مربوط به خودش پس از ۹۸ جلسه دادگاه، خبر داد.

به گزارش "ورزش سه" به نقل از ایسنا،‌ روزنامه عبری «اسرائیل هیوم» نوشت: بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی امروز (چهارشنبه) پس از ۹۸ جلسه دادگاه که طی ۱۷ ماه برگزار شد، به ارائه شهادت خود در پرونده‌های فساد پایان داد.

نتانیاهو از اواخر سال ۲۰۲۴ برای نخستین بار از زمان آغاز محاکمه‌اش در سال ۲۰۲۰، در دادگاه حاضر شد تا درباره پرونده‌های فساد علیه خود شهادت دهد.

نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در سه پرونده موسوم به ۱۰۰۰، ۲۰۰۰ و ۴۰۰۰ با اتهام‌های رشوه، کلاهبرداری و سوءاستفاده از اعتماد عمومی روبه‌رو است.

در پرونده ۱۰۰۰، نتانیاهو متهم به این است که وی در ازای اعطای تسهیلات مالیاتی و حمایت‌های دیپلماتیک، هدایایی به ارزش حدود ۳۰۰ هزار دلار از «آرنون میلچان» تهیه‌کننده هالیوودی اسرائیلی‌تبار و «جیمز پکر» تاجر استرالیایی دریافت کرده است.

پرونده ۲۰۰۰ به مذاکرات نتانیاهو با «آرنون موزس» ناشر روزنامه عبری «یدیعوت آحارونوت» مربوط می‌شود؛ مذاکراتی که هدف آن دریافت پوشش رسانه‌ای مطلوب‌تر در مقابل حمایت از قانونی برای محدود کردن فعالیت روزنامه رایگان «اسرائیل هیوم» عنوان شده است.

در پرونده ۴۰۰۰ نیز نتانیاهو متهم است برای تسهیل یک معامله تجاری به نفع «شائول الوویچ»، سهامدار عمده شرکت مخابراتی «بزک»، اقدام کرده و در مقابل از پوشش خبری جانبدارانه وبگاه عبری «واللا» که متعلق به الوویچ بود، بهره‌مند شده است

پرونده‌های قضایی نتانیاهو که سال‌ها پیش به جریان افتاده، به یکی از عوامل اصلی شکاف سیاسی در اراضی اشغالی تبدیل شده و نتانیاهو اتهامات مربوط به رشوه، کلاهبرداری و خیانت در امانت را رد کرده است.

محاکمه نتانیاهو از سال ۲۰۲۰ آغاز شده است و همچنان ادامه دارد و او نخستین نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی است که در دوران مسؤولیت خود با اتهامات کیفری مواجه شده است.

مشاور حقوقی کابینه رژیم صهیونیستی اواخر نوامبر ۲۰۱۹ کیفرخواستی در ارتباط با این اتهام‌ها ارائه کرد.

علاوه بر محاکمه در داخل اراضی اشغالی، دادگاه کیفری بین‌المللی در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ نیز حکم دستگیری نتانیاهو را به دلیل مسؤولیت وی در ارتکاب جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت در غزه صادر کرد. ارتش رژیم صهیونیستی با حمایت آمریکا از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به مدت دو سال و نیم جنگ ویرانگری را در غزه آغاز کرد که به شهادت بیش از ۷۰ هزار نفر و زخمی شدن ۱۷۰ هزار فلسطینی (عمدتاً کودکان و زنان) انجامید.

شیم- ماهیی باشد سفید. معروفی گفت : می بر آن ساعدش از ساتگِنی سایه فکند گفتی از لا[له] پشیزستی بر ماهی شیم.

 

شیم . (اِ) قسمی ماهی فلس دار که در پشت نقطه های سیاه دارد. (ناظم الاطباء) (از برهان ) (از فرهنگ جهانگیری ) (فرهنگ اوبهی ) (از غیاث ) (از انجمن آرا) (از آنندراج ). ماهیی بود سپید و به رود جیحون بسیار بود. (لغت فرس اسدی ). سیم . (فرهنگ فارسی معین ) :
می بر آن ساعدش از ساتگنی سایه فکند
گفتی از لاله پشیزستی بر ماهی شیم .

معروفی .

تا بود عارض بت رویان چون سیم سپید
تا بود ساعد مه رویان چون ماهی شیم .

فرخی .

چون ماهی شیم کی خورد غوطه چغوک
کی دارد جغد خیره سر لحن چکوک .

لبیبی .

مرد باید که مار گرزه بود
نه نگار آورد چو ماهی شیم .

ابوحنیفه ٔ اسکافی .

ماه دیده ست کسی نرمتر ازماهی شیم .
ابوحنیفه ٔ اسکافی (از تاریخ بیهقی چ ادیب ص 389).
میروی هموار و گویی ایدرم
مار می گیری که این ماهیست شیم .

ناصرخسرو.

اندر پلیدزادگی و پاکزادگی
تو چغز حوض کوثر و من شیم کوثرم.

سوزنی.

ز ناسپاسی یک موی او به زیر زمین
شود چو سرمه سم گاو با پشیزه ٔ شیم.

سوزنی.

زهی کهی و خهی چشمه ای که اندر وی
قرار گیرد مار شکنج و ماهی شیم.

سوزنی .

سموم قهر تو با آب اگر عتاب کند
پشیز دام شود بر مسام ماهی شیم. 

انوری (از جهانگیری).

زلفهایش بدست من چون شست
من چو صیاد و او چوماهی شیم.

بخاری (از انجمن آرا).

آیا شیم ماهی غزل لاله یا قزل آلاست ؟
|| کلمه ای است که در تعظیم و تبجیل مانند شیخ و خواجه و حضرت و جناب استعمال می کنند. (ناظم الاطباء) (از برهان).

////////////

در لغت‌نامه‌ها و متون کهن زبان فارسی، «ماهی شیم» (یا همان شیـم) معمولاً به نوعی ماهی سفید، بی‌فلس (یا با فلس‌های بسیار ریز و نرم) و لذیذ اشاره دارد.

از نظر علم زیست‌شناسی و طبقه‌بندی علمی ماهی‌های ایران (به‌ویژه حوضه دریای خزر و رودخانه‌های اطراف آن)، نام علمی این ماهی به شرح زیر است:

نام علمی ماهی شیم

• نام علمی: Alburnus chalcoides

• نام‌های رایج دیگر: ماهی شَمای، شاه‌کولی، کُلمه، شیم

نکته: در برخی منابع جانورشناسی قدیمی‌تر، این ماهی را با نام علمی Chalcalburnus chalcoides نیز می‌شناختند که امروزه بیشتر تحت همان سرده‌ی Alburnus (کولی‌ها) دسته‌بندی می‌شود. این ماهی بدنی کشیده و نقره‌ای‌فام (سفید و درخشان) دارد.

معنای بیت معروفِ «معروفی بلخی»

شعر زیبایی که نقل کردید از معروفی بلخی (شاعر اواخر دوره سامانی) است. او در این بیت با یک تصویرسازی فوق‌العاده، سرخ شدن پوست یار بر اثر نوشیدن شراب را توصیف کرده است:

• ساتگِنی: جام شراب بزرگ و سفالین یا شیشه‌ای.

• پشیز: پولک، فلس ماهی.

معنی بیت: وقتی او جام شراب را بالا برد، انعکاس سرخ‌رنگِ مِی بر روی ساعدِ دست سفیدش سایه انداخت؛ آن‌چنان که گویی بر روی بدنهٔ سفید و درخشانِ «ماهی شیم»، پولک‌هایی از برگ گل لاله (سرخ‌رنگ) چسبانده باشند.

شاعر در اینجا سپیدی و لطافت پوست دست یار را به ماهی سفید شیم و سرخی انعکاس شراب را به گلبرگ‌های لاله تشبیه کرده است.

///////////

کولَمه (نام علمی: Rutilus caspicus) که کُلَمه، کولمه گرگان و تِلاجی هم نامیده می‌شود، یک گونه ماهی از سرده کولمه‌ها است. کولمه در دریای خزر صید می‌شود. پراکنش آن در ایران در جنوب شرقی دریای خزر است. جثهٔ آن دو یا سه برابر ماهی «کولی» است و وزن آن سیصد تا چهار صد و پنجاه گرم تغییر می‌کند.^[۱]

کولمه همه‌چیزخوار است و از نرم‌تنان، سخت‌پوستان ریز و نوزاد حشرات تغذیه می‌کند. کولمه نیمه‌مهاجر است. دو نوع مهاجرت دارد که شامل مهاجرت از دریا به رودخانه برای تخم‌ریزی (مهاجرت بهاره) و دیگری در داخل دریا برای زمستان‌گذرانی (مهاجرت پاییزه) است.

ریخت‌شناسی

کولمه دندان حلقی یک ردیفی (۵–۶) دارد. بیشینهٔ درازای بدن آن ۳۵ (میانگین ۲۰) سانتی‌متر است. بدن این ماهی نسبتاً بلند است و ارتفاع آن ۲۵٪ تا ۳۶٪ طول بدن را دربرمی‌گیرد؛ سطح بدن از پولک‌های متراکم متوسط یا درشت پوشیده شده‌است؛ دهان نیمه‌تحتانی است؛ دو انتهای آروارهٔ پایین اندکی از قائمه ابتدای چشم می‌گذرد؛ بالهٔ پشتی بر روی قاعدهٔ بالهٔ لگنی قرار می‌گیرد؛ ابتدا بالهٔ مخرجی نیز در عقب انتهای قاعدهٔ بالهٔ پشتی است؛ طول ساقهٔ دمی ۱۸٪ تا ۲۴٪ طول بدن است.

منابع

1. لغت‌نامهٔ دهخدا، مدخل «کله مه» از: فرهنگ گیلکی منوچهر ستوده.

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Vobla». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۴.
• ستاری، مسعود. شاهسونی، داور. شفیعی، شهنام. ۱۳۸۲. ماهی‌شناسی (۲) سیستماتیک. انتشارات حق‌شناس.
• عسگری، رضا. ۱۳۸۴. ماهی‌شناسی سیستماتیک. انتشارات نقش مهر.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کولمه موجود است.

این یک مقالهٔ خرد زیست‌شناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.

رده‌ها:

• فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
• کپورماهیان
• کولمه‌ها
• ماهیان دریای خزر
• ماهیان روسیه
• ماهیان غرب آسیا

• این صفحه آخرین‌بار در ۲۱ ژوئن ۲۰۲۵ ساعت ۰۷:۲۲ ویرایش شده است.
• این صفحه با استفاده از پارسوئید رندر شده است.

////////////

شاه‌کولی (Chalcalburnus chalcoides) گونه‌ای از ماهیان پرتوباله است.

این ماهی در کشورهای ایران، اتریش، بوسنی هرزگوین، بلغارستان، کرواسی، آلمان، مجارستان، ایتالیا، رومانی، صربستان و مونته‌نگرو، اسلوونی، ترکمنستان و ازبکستان یافت می‌شود.^[۴]

جستارهای وابسته

• سفیدکولی
• مرواریدماهی

منابع

بررسی صفات مورفولوژیک ماهی شاه‌کولی تالیف: حسین رحمانی، بهرام حسن‌زاده کیابی، ابوالقاسم کمالی، اصغر عبدلی. چکیده: در بهار سال ۱۳۸۳،

1. Cypriniformes
2. Cyprinidae
3. Chalcalburnus
4. World Conservation Monitoring Centre 1996. Chalcalburnus chalcoides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 19 July 2007.

رده‌ها:

• پرتوبالگان
• فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
• ماهیان آب شیرین اروپا
• ماهیان توصیف‌شده در ۱۷۷۲ (میلادی)
• ماهیان آسیا
• ماهیان آلمان
• ماهیان اتریش
• ماهیان ازبکستان
• ماهیان اسلوونی
• ماهیان ایتالیا
• ماهیان ایران
• ماهیان بلغارستان
• ماهیان بوسنی و هرزگوین
• ماهیان ترکمنستان
• ماهیان رومانی
• ماهیان صربستان
• ماهیان کرواسی
• ماهیان مجارستان
• مرواریدماهی‌ها

• این صفحه آخرین‌بار در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۱ ساعت ۰۸:۴۵ ویرایش شده است.
• این صفحه با استفاده از پارسوئید رندر شده است.

////////////////

ماهی کولی (Alburnus) گونه‌ای از ماهیان از خانواده‌ی Leuciscidae، شامل ماهی‌های داس (daces) و ماهی‌های ریز (minnows) است.[1] این ماهی‌ها معمولاً با نام ماهی‌های سیاه (bleaks) شناخته می‌شوند.[2] گروهی از گونه‌های این جنس با نام shemayas شناخته می‌شوند.[3] این جنس در غرب قلمرو پالئارکتیک یافت می‌شود[4] و مرکز تنوع آن در ترکیه است.[5]

جنس Chalcalburnus اکنون بخشی از Alburnus است.[6]

گونه ها

در حال حاضر گونه های شناخته شده زیر در این جنس قرار می گیرند:[7]

درخت آلبورنوس

آلبرنوس لئوبرگی

Alburnus adanensis Battalgil، 1944 (آدانا تلخ)

†Alburnus akili Battalgil، 1942 (بی شهر تاریک)

Alburnus albidus (کاستا 1838) (ایتالیایی تاریک)

Alburnus alburnus (Linnaeus، 1758) (معمولاً تاریک)

آلبرنوس امیرکبیری (موسوی ثابت) (تاریک امیرکبیر)

آلبورنوس آربورلا (بناپارت 1841) (آلبورلا)

Alburnus atropatenae Berg، 1925

Alburnus attalus Özuluğ & Freyhof، 2007 (باکر شمایا)

Alburnus baliki Bogutskaya، Küçük & Ünlü، 2000 (آنتالیا تاریک)

Alburnus belvica Karaman، 1924 (پرسپا تاریک)

Alburnus caeruleus Heckel، 1843 (لکه‌های سیاه تیره)

Alburnus carianorum Freyhof، Kaya، Bayçelebi، Geiger و Turan. 2019

Alburnus carinatus Battalgil، 1941 (Manyas shemaya)

Alburnus chalcoides (Güldenstädt، 1772) (دانوب تاریک)

†Alburnus danubicus Antipa، 1909 (دانوب شمایا)

Alburnus demiri Özuluğ & Freyhof، 2008 (تاریک دریای اژه شرقی)

Alburnus derjugini Berg، 1923 (شمایا گرجستانی)

Alburnus doriae De Filippi، 1865

Alburnus escherichii Steindachner، 1897 (Sakarya beak)

Alburnus filippii Kessler، 1877 (Kura beak)

آلبورنوس گوئخانی اوزولوگ، گایگر و فریهوف، 2018

Alburnus hohenackeri Kessler، 1877 (در شمال قفقاز تاریک)

Alburnus istanbulensis Battalgil، 1941

Alburnus kotschyi Steindachner، 1863 (Arsuz blak)

آلبورنوس کوروی (بوگوتسکایا، 1995)

Alburnus leobergi Freyhof & Kottelat، 2007 (Azov shemaya)

Alburnus macedonicus Karaman، 1928 (دویران تاریک)

Alburnus Magnificus Freyhof & Turan، 2019

Alburnus mandrensis Drensky، 1943 (ماندراس تاریک)

Alburnus maximus Fatio، 1882

Alburnus mento (هکل، 1836) (دریاچه تاریک)

Alburnus mentoides کسلر، 1859 (شمایا کریمه)

Alburnus neretvae Buj، Šanda & Perea، 2010

†Alburnus nicaeensis Battalgil، 1941 (Iznik shemaya)

Alburnus oblongus (بولگاکف، 1923) (تفنگ تیره تاشکند)

Alburnus orontis Sauvage 1882 (Orontis خالدار تیره)

Alburnus qalilus Krupp، 1992 (سوریه خالدار تاریک)

Alburnus sarmaticus Freyhof & Kottelat، 2007

Alburnus sava Bogutskaya، Zupančič، Jelić، Diripasko و Naseka. 2017

آلبرنوس شیشکووی (درنسکی، 1943) (دریای سیاه تاریک)

Alburnus scoranza Bonaparte، 1845

Alburnus sellal Heckel، 1843. (Sellal beak)

Alburnus taeniatus Kessler، 1874

Alburnus tarichi (Güldenstädt، 1814) (Tarek)

Alburnus thessalicus Stephanidis، 1950 (تسالی تاریک)

Alburnus timarensis Kuru، 1980

آلبرنوس اولانوس (گونتر 1899)

Alburnus vistonicus Freyhof & Kottelat، 2007 (Vistonis shemaja)

Alburnus volviticus Freyhof & Kottelat، 2007 (Volvi (bleak)

منابع

فریک، ران؛ اشمایر، ویلیام ن. و ون در لان، ریچارد (ویراستاران). "جنس‌هایی در خانواده Leuciscinae". کاتالوگ ماهی‌ها. آکادمی علوم کالیفرنیا. بازیابی شده در ۲۵ مارس ۲۰۲۵.

بوج آی.؛ ووکیچ جی.؛ شاندا آر.؛ پریا اس.؛ چالتا ام.؛ مارسیچ زی.؛ بوگوت آی.؛ پووژ ام.؛ مراکوویچ ام. (۲۰۱۰). "مقایسه ریخت‌شناسی ماهی‌های سفید (آلبورنوس، کپورماهیان) از حوضه آدریاتیک با توصیف یک گونه جدید" (PDF). فولیا زولوجیکا. ۵۹ (۲): ۱۲۹–۱۴۱. doi:10.25225/fozo.v59.i2.a8.2010. بایگانی‌شده از نسخه اصلی (PDF) در تاریخ 2014-02-02. بازیابی‌شده در تاریخ 2014-01-23.

فریهوف جی.؛ کوتلات ام. (2007). "Alburnus vistonicus، گونه جدیدی از ماهی شیمایا از شرق یونان، به همراه توضیحاتی در مورد ماهی خالدار سیاه (Chalcalburnus chalcoides macedonicus) از دریاچه ولوی (Teleostei: Cyprinidae)" (PDF). اکتشافات ماهی‌شناسی آب‌های شیرین. 18 (3): 205–212.

شرالیف، بختیار؛ خالیموف، شرف‌الدین؛ رحمانوف، مرادجان؛ کومیلووا، دیلدوراخون؛ نظروف، محمدرسول؛ عمروف، فیض‌الدین؛ اعظموف، اوبوسخون (2025). "گزارش‌های جدید و گسترش دامنه‌ی Alburnus chalcoides (Güldenstädt, 1772) (Teleostei، Cyprinidae) از رودخانه‌ی سیردریا علیا، ازبکستان". چک لیست. 21 (4): 755–761. doi:10.15560/21.4.755.

Özuluğ M.; Freyhof J. (2007). "Alburnus demiri، گونه‌ی جدیدی از ماهی سفید از آناتولی غربی، ترکیه (Teleostei: Cyprinidae)" (PDF). اکتشافات ماهی‌شناسی آب‌های شیرین. 18 (4): 307–312.

Özuluğ M.; Freyhof J. (2007). "تشخیص مجدد چهار گونه از ماهی سفید از ترکیه و توصیف دو گونه‌ی جدید (Teleostei: Cyprinidae)" (PDF). اکتشافات ماهی‌شناسی آب‌های شیرین. 18 (3): 233–246.

فریک، ران؛ اشمایر، ویلیام ن. و ون در لان، ریچارد (ویراستاران). "گونه‌های جنس آلبورنوس". کاتالوگ ماهیان. آکادمی علوم کالیفرنیا. بازیابی شده در ۲۵ مارس ۲۰۲۵.

شناسه‌های رده‌بندی

آلبورنوس

ویکی‌داده: Q1088873گونه‌های ویکی: آلبورنوسADW: آلبورنوسBioLib: 15601BOLD: 71168CoL: RK6EPPO: 1ALBRGگونه‌های اروپایی: 304359گونه‌های اروپایی (جدید): c2caae47-da01-4643-b520-e9c5591cb135GBIF: 2362898iNaturalist: 86308ITIS: 163662NBN: NHMSYS0000544604NCBI: 54555درخت زندگی باز: 957582WoRMS: 154284

رده‌ها: آلبورنوسLeuciscinaeگونه‌های نامگذاری شده توسط کنستانتین ساموئل رافینسک