۱۴۰۵ تیر ۱۳, شنبه

 

پرواز از تهران به صنعا؛ جلسه اضطراری در ریاض

هواپیمای ماهان

منبع تصویر،Screen Shot

منتشر شده در
زمان مطالعه: ۳ دقیقه

یک پرواز شرکت هوایی ماهان به صنعا رفته و ساعاتی بعد به تهران بازگشته است. پرواز ساعاتی پس از آن انجام شد که گفته شد «توافقنامه حمل و نقل هوایی میان اداره کل حمل و نقل هوایی یمن و شرکت هواپیمایی ماهان ایر» ایران امضا شده است.

بنابر گزارش‌ها این هواپیما در پروازی حدود چهار ساعت و نیم با عبور از فضای هوایی عمان به صنعا رفت.

المسیره، تلویزیون حوثی‌های یمن، گزارشی از پیاده شدن مسافران در فرودگاه صنعا و پیاده شدن سرنشینان در فرودگاه در تهران در پرواز بازگشت منتشر کرد.

پس از این پرواز ویدئوهایی منتشر شد از تجمع مردم در نقطه‌ای در صنعا برای «تشکر از ایران».

سرتیپ یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح حوثی‌ها دیروز در بیانیه‌ای گفت که صبح جمعه جنگنده‌های عربستان فضای هوایی یمن را نقض کردند تا «از فرود یک هواپیمای غیرنظامی که بیش از دویست بیمار و زخمی و شهروندان گیرافتاده بود در فرودگاه بین‌المللی صنعا جلوگیری » کنند.

بنابر این بیانیه، پدافند نیروهای مسلح حوثی‌ها این هواپیماها را وادار به ترک فضای هوایی یمن کرد.

آنها به عربستان هشدار دادند که در صورت «نقض فضای هوایی ما» با «هدف قرار دادن فرودگاه‌ها و منافع حیاتی در زمین و دریا» پاسخ خواهند داد و تاکید کردند که «پرواز بین صنعا و تهران برای شکستن محاصره بی‌توجه به پیامدها ادامه خواهد یافت.»

حوثی‌های یمن که خود را انصارالله می‌خوانند حدود یک سوم غربی یمن را در کنترل دارند البته جز نوار ساحلی خلیج و بندر عدن که در کنترل نیروهای دولت سابق یمن است. حوثی‌ها کنترل پایتخت، صنعا، بندر مهم حدیده و بیشتر نوار ساحلی دریای سرخ را در اختیار دارند.

از % title % عبور کنید و به ادامه مطلب بروید
خبرنامه
خبرنامه بی‌بی‌سی فارسی

گزیده‌ای از مهم‌ترین خبرها، گزارش‌های میدانی و گفت‌وگوهای اختصاصی را هر هفته در ایمیل خود دریافت کنید.

اینجا مشترک شوید

پایان % title %

آنها که شیعه زیدی هستند متحد ایران و از اعضای «محور مقاومت» هستند.

بقیه یمن در کنترل شورای رهبری ریاست جمهوری یمن است که از حمایت ائتلاف به رهبری عربستان و متحدانش برخوردار است.

بلافاصله بعد از این پرواز، این شورا در ریاض یک جلسه اضطراری تشکیل داد. این شورا استفاده یک کشور خارجی از فرودگاه یمن را محکوم کرد و از جامعه بین‌المللی خواست به محکوم کردن بسنده نکنند و برای جلوگیری از اقدامات ایران و تجهیز مالی و نظامی حوثی‌ها وارد عمل شوند.

بنابر این بیانیه، تعدادی از مستشاران نظامی ایران با این پرواز وارد و برخی مستشاران قبلی با آن خارج شده‌اند.

این پرواز در روزی انجام شد که نمایندگان عربستان برای شرکت در تشییع علی خامنه‌ای به تهران سفر کرده بودند.

از پنج فروردین ۱۳۹۴ که ائتلاف به رهبری عربستان عملیات «طوفان قاطع» را آغاز کرد عملا فضای هوایی منطقه تحت کنترل حوثی‌ها در کنترل این ائتلاف بوده است و این اولین پرواز اعلام شده به فرودگاه بین‌المللی صنعا بعد از حدود یازده سال تلقی می‌شود.

حوثی‌ها که فاقد نیروی هوایی هستند چهار هواپیمای غیرنظامی فعال داشتند اما ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ اسرائیل در پاسخ حمله حوثی‌ها به فرودگاه بن ‌گوریون سه هواپیما را از بین برد و ۲۲ روز بعد در حمله ای دیگر آخرین هواپیمای عملیاتی غیرنظامی حوثی‌ها را منهدم کرد.

به گزارش فارس، «بر اساس یادداشت تفاهم امضا شده میان صنعا و تهران، ۱۴ سفر هوایی در هفته از سوی ایران و یمن می‌تواند انجام شود. محمد عبدالقادر سرپرست اداره کل هواپیمایی کشوری و هواشناسی یمن و معاون حمل و نقل هوایی ایران این توافقنامه را امضا کردند.»

دولت یا وزارت دفاع عربستان به این پرواز واکنش نشان ندادند اما سرفرماندهی ائتلاف به رهبری عربستان بیانیه‌ای صادر کرد.

این بیانیه حوثی‌ها را ناقض حقوق مردم یمن، ثبات و امنیت منطقه‌ دانست و تهدید کرد که با «قدرت و قاطعیت بی‌سابقه» به آن پاسخ خواهد داد و هر گونه اقدام خصمانه «بندرها و فرودگاه بین‌المللی صنعا و دیگر زیرساخت‌های متعلق به مردم یمن را در معرض خطر قرار خواهد داد.»

هواپیمایی ماهان که به نیروی قدس سپاه نزدیک است در فهرست تحریم‌های آمریکاست.

براساس تفاهم ایران و آمریکا اگر دو طرف به توافق نهایی برسند تمام تحریم‌های ایران لغو می‌شوند.

 سید عبدالرحیم خلخالی (متولد ۱۲۵۰ هـ.ش. در روستای زاویه سادات خلخال، درگذشتهٔ ۳۰ خرداد ۱۳۲۱ در تهران) مشروطه‌خواه معروف، روزنامه‌نگار، سیاستمدار، کتاب‌فروش و ناشر دوران مشروطه و دوران پهلوی است. او همچنین مصحّح یکی از قدیمی‌ترین نسخه‌های موجود از دیوان حافظ است.

تولد و تحصیلات

عبدالرحیم خلخالی در روستای زاویه سادات شهر خلخال متولد شد. تاریخ دقیق تولد او در دست نیست و تاریخ ۱۲۵۰ هـ.ش. محاسبه‌ای تقریبی بر اساس دو تخمین موجه از سوی محمد قزوینی و سیدابوالحسن علوی است. او تحصیلات ابتدایی را در زادگاه گذراند و سپس برای ادامهٔ تحصیل به رشت رفت و چندین سال را به فراگیری زبان عربی، ادبیات فارسی، منطق و فلسفه سپری کرد.[۱]

مشروطه‌خواهی و روزنامه‌نگاری

خلخالی در حدود سال ۱۲۸۴ هـ.ش. به تهران رفت تا به انقلاب مشروطه بپیوندد و در این سفر، ابراهیم پورداوود که دانشجو و بعدها رفیق او در کمیتهٔ ملیون ایرانی در برلن بود، همراهی‌اش می‌کرد.[۱]

خلخالی از پاییز ۱۲۸۶ تا بهار ۱۲۸۷ هـ.ش. با سید محمدرضا مساوات شیرازی که سردبیر روزنامهٔ اثرگذار مساوات بود همکاری می‌کرد. این روزنامه در زمان اوجش تیراژ ۳۰۰۰ نسخه داشت و یکی از روزنامه‌های مهم دوران انقلاب مشروطه محسوب می‌شد. خلخالی در پاییز ۱۲۹۴ هـ.ش. انتشار یک مجلهٔ «علمی، ادبی و اخلاقی» به نام «پروین» را آغاز کرد. او در آن زمان یک کتابفروشی را هم اداره می‌کرد. طی جنگ جهانی اول و پس از آنکه خلخالی تهران را ترک کرد تا به جنبش دموکرات ملی بپیوندد، انتشار این مجله متوقف شد.[۱]

خلخالی تا پایان عمر عضو وفادار جریان دموکراتیک، و دوست نزدیک و معتمد سید حسن تقی‌زاده (رهبر حزب اجتماعیون اعتدالیون در دوره دوم مجلس شورای ملی) بود.[۱]

پس از آنکه محمدعلی‌شاه مجلس را به‌توپ بست و شروع به دستگیری و اعدام مشروطه‌خواهان سرشناس کرد، خلخالی همراه با تقی‌زاده، علی‌اکبر دهخدا، محمدعلی تربیت، امیرحشمت و میرزامحمود صراف (پدر ابوالحسن علوی و بزرگ علوی) به سفارت بریتانیا در تهران پناه برد. خلخالی به شهر خودش یعنی خلخال تبعید شد و از آنجا به قفقاز رفت. در قفقاز مدتی پیش عبدالرحیم طالبوف (یکی از نظریه‌پردازان پیشگام مدرنیزاسیون و ناسیونالیسم ایران) ماند.[۱]

در سال ۱۲۸۸ هـ.ش، خلخالی از طریق عشق‌آباد به رشت رفت و به مشروطه‌خواهان این شهر پیوست که در حال بسیج نیرو برای احیای مشروطه بودند. او را به همدان فرستادند تا فعالیت‌های مشروطه‌خواهان این شهر را با رشت هماهنگ کند.[۱]

فعالیت در وزارت مالیه و تلاش برای اصلاح

پس از فتح تهران به دست مشروطه‌خواهان، خلع محمدعلی‌شاه از پادشاهی و تشکیل مجلس شورای ملی دوم، خلخالی به تهران برگشت و به عنوان یکی از چهره‌های برجستهٔ حزب دموکراتیک مشغول خدمت شد. دموکرات‌ها قصد داشتند با تشکیل دیوان محاسبات، یک کارزار ضدّفساد در وزارت مالیهٔ ایران به‌راه بیندازند لذا تعدادی از چهره‌های دموکرات و مورداعتماد را در این دیوان و سایر ادارات مهم منصوب کردند از جمله خلخالی، عیسی خان فیض، منتخب‌الدوله، مشیر اکرم و سیدمحمد کمره‌ای. ابراهیم عمیدالسلطنه معروف به «عمیدالحکماء» که مورداعتماد وثوق‌الدوله (وزیر مالیهٔ وقت) بود به ریاست دیوان محاسبات و خلخالی به معاونت او منصوب شد. عمیدالحکماء مدتی بعد به سمت معاون وزیر ارتقا یافت و خلخالی به‌عنوان سرپرست دیوان محاسبات مشغول کار شد اما در تابستان ۱۲۹۱ هـ.ش. وقتی دیوان محاسبات قصد داشت اعضای کابینه را مورد رسیدگی قرار بدهد، عمیدالحکماء دیوان را منحل کرد. در نتیجه خلخالی شغلش را از دست داد و مدتی بعد به سمت پایین‌تری در خزانه‌داری کشور منصوب شد. در ۱۲۹۴ هـ.ش. او به‌عنوان رئیس ادارهٔ جمع‌آوری مالیات در بخش غار و فشافویه در نزدیکی تهران منصوب شد.[۱]

عضویت در کمیتهٔ ملیون ایرانی

علیرغم اعلام بی‌طرفی ایران در آغاز جنگ جهانی اول (۱۹۱۸-۱۹۱۴)، هم قدرت‌های مرکز و هم متفقین در سال ۱۹۱۵ به خاک ایران حمله کردند. فرقهٔ دموکرات ایران از ابتدای جنگ از آلمان حمایت کرده بود در حالی که بخشی از حزب اجتماعیون اعتدالیون طرفدار متفقین بودند. هنگامی که نیروهای روسیه تهدید کردند که وارد پایتخت ایران یعنی تهران خواهند شد، اغلب دموکرات‌ها و تعدادی از نمایندگان میانه‌رو و مستقل مجلس شورای ملی و همچنین برخی گروه‌های دیگر تصمیم گرفتند که برای اعتراض و یا سازماندهی جنبش مقاومت علیه متجاوزان روس، تهران را ترک کنند. آنها «کمیتهٔ دفاع ملی» را با همکاری «کمیتهٔ مرکزی فرقهٔ دموکرات» تشکیل دادند. خلخالی فعالانه به اردوی ملی دموکرات پیوست و در ۲۳ آبان ۱۲۹۴ هـ.ش. همراه با تعدادی از چهره‌های برجستهٔ دموکرات از جمله وحیدالملک شیبانی، محمدرضا مساوات، محمدعلی فرزین، سیدجلیل اردبیلی ، ادیب‌السلطنه سمیعی، سلیمان خان میکده و سلیمان میرزا اسکندری (که در سال ۱۹۴۱ یکی از بنیانگذاران حزب توده ایران بود) تهران را به مقصد قم، کرمانشاه و نهایتا استانبول ترک کرد. خلخالی که از حرکات رادیکال و غیرعادی سلیمان میرزا ناراضی بود، چندین بار او را به چالش کشید و در نتیجه سلیمان میرزا استانبول راترک کرد و به تهران بازگشت.[۱]

بازگشت از تبعید و کتاب‌فروشی کاوه

پس از گذراندن ۲۸ ماه در تبعید، خلخالی در ۲۸ مهر ۱۲۹۶ به ایران بازگشت. وزارت مالیه اغلب اوقات پرداخت حقوق خلخالی و درخواست او برای انتصاب دوباره‌اش در یک سمت مناسب را رد می‌کردند (ظاهراً خلخالی در اواخر دههٔ ۱۹۱۰ میلادی به وزارت مالیه بازگشت و به عنوان رئیس ادارهٔ خالصه‌جات منصوب شد اما تاریخ دقیق آن مشخص نیست). خلخالی برای امرار معاش و داشتن مکانی برای برگزاری جلسات سیاسی، دوباره کتابفروشی‌اش را در خیابان ناصریه تهران باز کرد و نام کتابفروشی را به تأسی از مجله‌ای که توسط تقی‌زاده در برلین منتشر می‌شد «کاوه» گذاشت. این کتاب‌فروشی پاتوق همیشگی دموکرات‌ها، ادبا و روشنفکران از جمله مجتبی مینوی، شیخ احمد سیگاری و سیدمحمد کمره‌ای بود.[۱]

پس از مرگ خلخالی در ۱۳۲۱ هـ.ش. فعالیت این کتاب‌فروشی توسط پسر او، شمس‌الدین، با نام «کاوهٔ نو» ادامه یافت.[۱]

آخرین امید دموکرات‌ها

خلخالی پس از بازگشت از تبعید در سال ۱۲۹۶، فعالیت سیاسی‌اش را در میان دموکرات‌ها ادامه داد. در این دوران، روسیه تزاری در حال فروپاشی و جمهوری سوسیالیستی شوروی در حال ظهور بود و این امر، برای فرقهٔ دموکرات ایران که در پی تبعید رهبرانش در دوران جنگ جهانی اول دوره‌ای از فترت را گذرانده بود، دریچهٔ امیدی به نظر می‌‌رسید. بی‌نظمی در فرقهٔ دموکرات ایران طی سالیان جنگ منجر به ایجاد شکاف و تفرقه در میان اعضا شده بود. مسئله کلیدی فرقه در دوران پس از جنگ، سازمان‌دهی مجدد با یک اساسنامهٔ جدید بود. گروهی از دموکرات‌ها به رهبری محمدتقی بهار که مدافع ایدهٔ سازماندهی مجدد حزب بودند به نام «دموکرات تشکیلی» شناخته می‌شدند، در حالی که گروهی دیگر که با این ایده مخالف بودند،توسط سیدمحمد کمره‌ای زیر پرچم «دموکرات‌های ضدّتشکیلی» بسیج شده بودند. خلخالی چندین بار تلاش کرد تا با ایراد سخنرانی و سازمان‌دهی تجمع‌های مختلف با شرکت هردو گروه، میان آنها توافق و مصالحه برقرار کند. این دو گروه توانستند در انتخابات دورهٔ چهارم مجلس شورای ملی در تهران اکثریت کرسی‌ها را به دست بیاورند اما دشمنی‌های میان‌گروهی و روزافزون، مانع تشکیل یک دولت مستقل توسط دموکرات‌ها شد.[۱]

حزب ترقی

در دوران رضاشاه پهلوی، خلخالی با نیت تشکیل یک حزب دموکرات ملی‌گرا و با هدف حفظ هستهٔ مرکزی فرقهٔ دموکرات ایران در میان دوستان وفادار و پیروان سید حسن تقی‌زاده، به همکاری مخفیانه با گروهی از مقامات و سیاستمداران سرشناس کشور ادامه داد از جمله ابراهیم حکیم‌الملک، ابوالقاسم نجم‌الملک، نصرالله مختارالملک صبا، علی‌اصغر زرین‌کفش، احمد فرامرزی و باقر کاظمی (مهذب‌الدوله که بعدها چهره‌ای برجسته در جبهه ملی ایران بود). آنها بالاخره در سال ۱۳۲۰ یک حزب مستقل سیاسی به نام «حزب ترقی» تشکیل دادند. سایر احزاب سیاسی تشکیل‌شده در این دوره عبارت بودند از حزب توده ایران که طرفدار شوروی بود و «حزب آزادی» که طرفدار انگلیس بود.[۱]

آثار ادبی

خلخالی در دورهٔ رضاشاه پهلوی، خود را وقف فعالیت های ادبی کرد. او جزو نویسندگان دوهفته‌نامهٔ ادبی طوفان بود که طی سال‌های ۱۳۰۶ تا ۱۳۰۸ هـ.ش. به سردبیری محمد فرخی یزدی منتشر می‌شد. از دیگر نویسندگان این نشریه می‌توان به محمدتقی بهار، احمد کسروی، سیدفخرالدین شادمان، اسماعیل یکانی، مهدی بهرامی، کریم طاهرزاده بهزاد، عبدالحسین هژیر، علی جواهرکلام، صادق سرمد و ادیب‌الممالک فراهانی اشاره کرد.[۱]

خلخالی کتاب سیاست‌نامه یا سیرالملوک اثر خواجه نظام‌الملک را تصحیح و در سال ۱۳۱۰ در تهران منتشر کرد و ترجمهٔ فارسی خواجه نصیرالدین طوسی از کتاب ادب الوجیز للولد الصغیر اثر عبدالله ابن مقفع را نیز در سال ۱۳۱۲ در تهران منتشر نمود. خلخالی چندین اثر را نیز از زبان ترکی و عربی به فارسی ترجمه کرد از جمله یک اثر کوتاه از لئو تولستوی با نام به یکدیگر محبت کنید (تهران، ۱۲۸۹)؛ شارل و عبدالرحمن اثر جرجی زیدان (۴ جلد، تهران، ۱۲۹۴)؛‌ و اثر دیگری از عربی با عنوان داستان خونین یا سرگذشت برمکیان (تهران، ۱۳۰۰). اما ماندگارترین اثر او، تصحیح و انتشار دیوان حافظ بوده است.[۱]

دیوان حافظ

خلخالی بیش از هرچیز به خاطر تصحیح دیوان حافظ که در سال ۱۳۰۶ هـ.ش. در تهران منتشر شد به یادها سپرده شده است. این تصحیح بر اساس یکی از قدیمی‌ترین نسخه‌های دیوان حافظ که مورخ ۱۴۲۴ میلادی یعنی فقط ۳۵ سال پس از مرگ شاعر است انجام شده است. خلخالی در تصحیح خود از این نسخهٔ دست‌نویس به‌عنوان منبع اصلی استفاده کرد که تا سال ۱۳۲۰ معتبرترین نسخهٔ منتشرشده از دیوان حافظ محسوب می‌شد و پس از آن محمد قزوینی و قاسم غنی تصحیح خود را منتشر کردند. آنها از نسخهٔ خلخالی به‌عنوان منبع اصلی کار خود استفاده کردند و خلخالی را به خاطر خدمت ارزشمندی که به این حوزه از ادبیات فارسی کرده ستایش نمودند. بعدها بر مبنای سبک تذهیب و خطاطی این نسخهٔ دست‌نویس، تردیدهایی دربارهٔ دقیق‌بودن تاریخ مندرج در آن ابراز شد (سهیل خوانساری).[۱]

تصحیح خلخالی از دیوان حافظ که در سال ۱۳۰۶ منتشر شد، جستجو برای یافتن نسخهٔ اصیل اشعار حافظ را به راه انداخت که تا امروز ادامه دارد. خلخالی در سال ۱۳۲۰، یک‌سال قبل از مرگش، کتابچه‌ای ۱۱۰ صفحه‌ای به نام «حافظ‌نامه» را در تهران منتشر کرد که به بررسی زندگی‌نامهٔ حافظ، اشعار او، اشعار متعددی که از سوی شاعران دیگر به دیوان او اضافه شده، و مقایسهٔ شعر حافظ با شعر دیگر شعرا می‌پرداخت. محمد قزوینی در متنی که پس از مرگ خلخالی نوشت و در مجله یادگار به چاپ رسید، از این اثر خلخالی تجلیل کرد. در سال ۱۳۶۹، تصویر این دیوان توسط شمس‌الدین (پسر خلخالی) در تهران منتشر شد.[۱]

مرگ

خلخالی در ۳۰ خرداد ۱۳۲۱ در حدود ۷۰ سالگی در تهران درگذشت.

پانویس

  1.  Foundation، Encyclopaedia Iranica. «Welcome to Encyclopaedia Iranica». iranicaonline.org (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۴-۰۹.