سیب ورد= سیزیگیوم جامبوس=Syzygium jambos و دیابت و سوخت و ساز

 سیزیگیوم جامبوس گونه‌ای از سیب رز است که خاستگاه آن آسیای جنوب شرقی است و به طور گسترده در سایر نقاط جهان یافت می‌شود و به عنوان یک درخت زینتی و میوه معرفی شده است.[4]

توضیحات

سیزیگیوم جامبوس درختچه‌ای بزرگ همیشه سبز یا درختی با اندازه کوچک تا متوسط ​​است که معمولاً 3 تا 15 متر (10 تا 49 فوت) ارتفاع دارد و تمایل به شاخه‌بندی کم دارد. برگ‌ها و شاخه‌های آن بدون کرک هستند و پوست آن، اگرچه قهوه‌ای تیره است، اما نسبتاً صاف نیز هست و برجستگی یا بافت کمی دارد. برگ‌ها نیزه‌ای شکل، 2 تا 4 سانتی‌متر (3/4 تا 1 + 5/8 اینچ) عرض، 10 تا 20 سانتی‌متر (4 تا 8 اینچ) طول، نوک‌تیز، پایه مخروطی شکل با تقریباً هیچ دمبرگی، در هنگام رشد به رنگ قرمز زنده، اما پس از رسیدن به اندازه کامل به رنگ سبز تیره و براق در می‌آیند. گل‌ها در خوشه‌های کوچک انتهایی، سفید یا سفید مایل به سبز هستند و پرچم‌های بلند و متعدد، قطری بین ۵ تا ۸ سانتی‌متر (۲ تا ۳ + ۱/۴ اینچ) به آن‌ها می‌دهد. در مناطق معتدل، این درخت در تابستان گل می‌دهد.[5]

میوه آن شبیه برخی از انواع گواوا است؛ در واقع، میوه از نظر ظاهری آنقدر شبیه گواوا است که افراد ناآشنا با آن ممکن است در نگاه اول آن را با گواوا اشتباه بگیرند. با این حال، عطر، طعم و بافت آن متفاوت است و به جای اینکه حاوی ده‌ها دانه کوچک و سخت باشد که در بافتی ژله‌ای مانند قرار گرفته‌اند، مانند گواوا، میوه S. jambos معمولاً حاوی یک یا دو دانه بزرگ و بدون زره با قطر حدود ۱ سانتی‌متر است که هنگام رسیدن، در حفره‌ای کمی پف‌دار قرار می‌گیرند. تکان دادن میوه برای احساس اینکه آیا دانه‌ها تق‌تق می‌کنند یا خیر، تا حدودی نشان می‌دهد که آیا رسیده است یا خیر. پوست آن نازک و مومی شکل است. برخی گل‌ها را معطر توصیف می‌کنند، اگرچه به نظر می‌رسد این یک ویژگی متغیر باشد. با این حال، میوه رسیده آن دسته گل‌های قوی و دلپذیری دارد، از این رو نام‌های رایجی مانند "سیب رز"[6] و "پوماروسا" دارد.

شاخه‌ها، شاخ و برگ و میوه

شاخه‌ها، شاخ و برگ و میوه

برگ‌ها و میوه

سیب‌های رز، رسیده

سیب‌های رز، رسیده

دانه‌های سیب رز

دانه‌های سیب رز

رده‌بندی

نام‌های گیاه‌شناسی

سیزیگیوم جامبوس

خانواده: موردیان

جنس: سیزیگیوم

گونه: جامبوس

مترادف: یوجینیا جامبوس

مترادف: جامبوسا جامبوس

مترادف: جامبوسا ولگاریس

مترادف: موردوس جامبوس[7]

این درخت به طور متفاوتی به جنس‌های جامبوسا، یوجینیا[5] و سیزیگیوم اختصاص داده شده است، که اکنون به نظر می‌رسد به طور دائم پذیرفته شده است. چند گونه به آن نسبت داده شده است، اما در حال حاضر چندین گونه با رنگ‌های مختلف میوه به عنوان Syzygium jambos شناخته می‌شوند.

نام‌های رایج

گیاه Syzygium jambos چندین نام رایج دارد که نشان دهنده تعداد زیاد مناطقی است که در آنها به عنوان یک باغ یا درخت میوه یا به عنوان یک گیاه مهاجم می‌روید. این نام‌ها شامل ಪನ್ನೇರಳೆ، Guljamun، madhura nelli، Malabar Plum، Panineer Champakka، Mountain Apple (champoo)، Chom pu یا Chom-phu می‌شود. اصطلاحاتی مانند "گل آلو"، "سیب آبی"، "pera de agua"، "سیب ابری"، "سیب مومی"، "سیب مالایی"، "jambrosade"، "PauTêe" (هجی Penang Hokkien با سیستم رومی‌سازی تایوانی)، "pomarrosa" یا معادل انگلیسی آن، "سیب رز" است. تعدادی از این نام‌ها برای گونه‌های دیگر Syzygium به کار می‌روند،[4] در حالی که "jambu" می‌تواند به معنای گواوا نیز باشد. نام جامبو برای این میوه به احتمال زیاد محدود به یک یا دو زبان از بیست و چند زبان اصلی هندی است، در حالی که اکثر زبان‌های دیگر از کلمات مشابهی (Jaamun، Jaambhool و غیره) برای میوه دیگری، کوچکتر از سیب رز و به رنگ بنفش تیره مانند میوه بادمجان، استفاده می‌کنند. در بنگلا، این میوه "golap-jaam" (بنگالی: গোলাপজাম) و در اودیا، "golapajamu" (اودیا: ଗୋଲାପଜାମୁ) نامیده می‌شود که به معنای واقعی کلمه به "rose jaamun" ترجمه می‌شود، که به عطر متمایز آن اشاره دارد. در کارناتاکا، نام رایج انگلیسی آن "سیب رز" است و نام بومی آن Pannerale (کانارا: ಪನ್ನೇರಳೆ; Panneer hannu) است، در حالی که نام دیگری Nerale است. چنین سردرگمی در نام‌های رایج در باغبانی چیز غیرمعمولی نیست.

در میانمار، به آن میوه لیلی (နှင်း​သီး) می‌گویند.

در فیلیپین، به صورت محلی به آن یامبو، دامبو یا تامپوی می‌گویند.[4][8] Syzygium jambos که همیشه با macopa، میوه‌ای نزدیک به آن (Syzygium samarangense) اشتباه گرفته می‌شود، به طور گسترده کشت نمی‌شود و فقط در مناطق روستایی یافت می‌شود. این درخت همنام دریاچه یامبو، یکی از هفت دریاچه شهر سن پابلو، لاگونا است.

در مالدیو، در زبان دیوهی به آن جامبو می‌گویند و میوه خویشاوند آن جامبورول، سیب آبی یا سیب مومی نامیده می‌شود.

همچنین در زبان آسامی به آن বগী জামুক بوگی جاموک /গোলাপী জামু گولاپی جامو گفته می‌شود.

در برزیل، این میوه جامبو نامیده می‌شود.

انواع

انواع زیادی از S. jambos در سراسر جهان وجود دارد، از جمله درختان وحشی نامشخص. در تایلند، رایج‌ترین نوع کشت شده میوه‌ای به رنگ سبز کم‌رنگ دارد. انواع مالزیایی عموماً پوست قرمز دارند. در بسیاری از مناطق، میوه سایه‌ای از زرد کم‌رنگ دارد، اغلب با کمی سرخی. پوست آن نازک و مومی شکل است و هسته توخالی آن حاوی مقدار کمی کرک ناچیز است. گوشت آن ترد و آبکی است و طعم آن مشخص است که منجر به توصیف‌های خیالی مانند: "مانند ترکیبی بین ناشی و فلفل دلمه‌ای، با رایحه گل رز بسیار ملایم و طعم کمی تلخ در دهان" می‌شود.

پراکندگی و زیستگاه

همچنین به طور گسترده در هر قاره‌ای به جز قطب جنوب معرفی شده است و در چندین منطقه تثبیت و تهاجمی شده است. به دلیل تهدید اکوسیستم‌های مختلف، از جمله اکوسیستم‌های چندین جزیره هاوایی، رئونیون، پیتکرن، جزایر گالاپاگوس، بخش‌هایی از استرالیا و مناطق گرمتر آمریکا، نگرانی‌هایی ابراز شده است. با این حال، در هاوایی، تقریباً توسط زنگ Puccinia psidii که وارد شده است، از بین رفته است.[9]

موارد مصرف

این میوه که سرشار از ویتامین C است، می‌تواند به صورت خام یا پخته[10] در دستور العمل‌های مختلف منطقه‌ای مصرف شود. در کشورهای جنوب شرقی آسیا، میوه سیب رز اغلب با شکر ادویه‌دار سرو می‌شود.

چوب آن متراکم است و به همین دلیل به عنوان منبع زغال چوب استفاده می‌شود.

این درخت به طور متنوع سرشار از تانن است که از نظر ضد میکروبی مورد توجه هستند. برخی از قسمت‌های درخت در طب سنتی منطقه‌ای استفاده می‌شوند.

منابع

باغ‌های گیاه‌شناسی حفاظت بین‌المللی (BGCI).؛ گروه متخصص درخت جهانی IUCN SSC (2019). "Syzygium jambos". فهرست قرمز گونه‌های در معرض خطر IUCN. 2019 e.T49487025A144800316. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-1.RLTS.T49487025A144800316.en. بازیابی شده در 19 نوامبر 2021.

سازمان غذا و داروی ایالات متحده (2024). "ارزش روزانه روی برچسب‌های اطلاعات تغذیه‌ای و مکمل‌ها". FDA. بایگانی شده از نسخه اصلی در 2024-03-27. بازیابی شده در 2024-03-28.

"جدول 4-7 مقایسه میزان مصرف کافی پتاسیم که در این گزارش با میزان مصرف کافی پتاسیم که در گزارش DRI سال 2005 تعیین شده است". صفحه 120. در: استالینگز، ویرجینیا ای.؛ هریسون، مگان؛ اوریا، ماریا، ویراستاران (2019). "پتاسیم: میزان مصرف مرجع غذایی برای کفایت". میزان مصرف مرجع غذایی سدیم و پتاسیم. صفحات 101-124. doi:10.17226/25353. شابک 978-0-309-48834-1. PMID 30844154. NCBI NBK545428.

جانیک، جولز. پاول، رابرت ای. دایره المعارف میوه و آجیل. ناشر: CABI 2008. شابک 978-0-85199-638-7

چیتندن، فرد جی. ویرایش، فرهنگ لغت باغبانی انجمن سلطنتی باغبانی، آکسفورد 1951

هارگریوز، دوروتی؛ هارگریوز، باب (1964). درختان گرمسیری هاوایی. کایلوا، هاوایی: هارگریوز. صفحه 54.

متن پیوند، متن اضافی.

"تامپوی، سیزیگیوم جامبوس (لین.) آلستون، سیب رز، پو تائو / گیاهان دارویی فیلیپین / طب جایگزین". www.stuartxchange.org. بازیابی شده در 2017-03-09.

لوپ، ال. ال. (2010). خلاصه‌ای از اطلاعات در مورد زنگ زمستانه پوچینیا پسیدی (زنگ گواوا) با تأکید بر روش‌های جلوگیری از معرفی گیاهان اضافی

 HomeWorld News

Trump swapped planes over assassination fears – NYT

The US president was reportedly warned about a threat from “Iranian proxy forces”

Published 25 Jul, 2026 00:07

US President Donald Trump departs Air Force One at Beijing Capital International Airport on May 13, 2026 in Beijing, China. ©  Jiang Qiming / China News Service /VCG via Getty Images

US President Donald Trump abruptly switched planes after leaving a NATO summit in Türkiye this month following reports of a supposed Iranian plot to kill him, the New York Times reported on Friday, citing people familiar with the matter.

Trump flew out of Ankara aboard the older Air Force One instead of the new Qatari-donated Boeing 747-8, which lacks the same defensive capabilities, according to the Times. Officials reportedly believed there was a credible threat from “Iranian proxy forces” against the president’s life.

The switch coincided with reports that Israel had shared intelligence with the US suggesting Iran was planning to target Trump. Some US officials, however, believed Israel was trying to provoke Trump into intensifying strikes against Iran, the Times said.

Read more

Giant Trump Lego effigy goes up in flames in Iran (VIDEO)

The US and Israel killed dozens of senior Iranian officials and military commanders during their bombing campaign, including the country’s longtime supreme leader, Ali Khamenei, who was killed in a targeted strike on his compound in Tehran on February 28.

Trump later claimed he was on Iran’s hit list and warned that “thousands” of missiles would be fired at the country if Iran attempted to assassinate him.

Iran’s new leader, Mojtaba Khamenei, vowed this month to avenge his father without mentioning Trump by name. Many protesters in Tehran, however, called for Trump’s death during funeral processions for the elder Khamenei and other officials.

The fragile truce collapsed this month as the US resumed regular strikes on Iran in response to attacks on ships transiting the Strait of Hormuz. The two countries had previously clashed over differing interpretations of the memorandum of understanding signed on June 17.

You can share this story on social media:

Skip to contentEatingWellSubscribeTired of losing recipes? Save your favorites on MyRecipes for freeAdWatermelon vs. Cantaloupe: Which Fruit Is Better for Your Blood Sugar?Think you need to skip sweet fruit for better blood sugar? Think again!By Amy Brownstein, M.S., RDN Published on July 24, 2026 Reviewed by Dietitian Jane Leverich, M.S., RDNIn This ArticleIn This ArticleWatermelon & Blood SugarCantaloupe & Blood SugarWhich Is Better?Recipe IdeasSlices of watermelon and cantaloupe on a split backgroundCredit: Getty Images. EatingWell Design.Both watermelon and cantaloupe can fit into a blood sugar–friendly diet.Cantaloupe has more fiber and vitamin C, while watermelon offers lycopene, an antioxidant.Pairing either with protein, healthy fats or fiber can help support steadier blood sugar levels.Watermelon and cantaloupe are two popular summer fruits. Both are naturally sweet, contain carbohydrates and provide important nutrients that are beneficial for metabolic and overall health. But when it comes to managing blood sugar, does one melon have an advantage over the other?“Both watermelon and cantaloupe contain naturally occurring carbohydrates that can raise blood sugar, but they also have a high water content, vitamins, antioxidants and relatively low glycemic loads when eaten in typical serving sizes,” explains Brittany Poulson, M.D.A., RDN, CD, CDCES. Below, dietitians break down whether watermelon or cantaloupe is the better choice for blood sugar, plus how they can both fit into a blood sugar–friendly eating pattern.How Watermelon Affects Blood SugarIt’s a Carbohydrate“Watermelon can raise blood sugar because it contains natural sugars, and its carbohydrates are digested fairly quickly,” explains Poulson. However, 1 cup of diced watermelon is about 91% water and contains just about 11 grams of carbohydrates, which helps explain why watermelon has a higher glycemic index but a relatively low glycemic load.1,2The glycemic index measures how quickly a carbohydrate-containing food raises blood sugar, while glycemic load takes both the food’s glycemic index and the amount of carbohydrates in a typical serving into account.3 Because watermelon is mostly water and provides a relatively small amount of carbohydrates per serving, its overall impact on blood sugar is considered low when enjoyed in a typical portion. Related StoriesPotato Salad vs. Pasta Salad: Which Is Better for Blood Sugar?A bowl of potato salad and a bowl of pasta salad side by sideWhat Happens to Your Blood Sugar When You Eat FruitAssorted fruits and sugar cubes displayed on a pink backgroundIt Contains LycopeneOne cup of diced watermelon contains 6,890 micrograms of lycopene, an antioxidant that gives the fruit its vibrant red color.1 Lycopene has been studied for its potential role in supporting overall health, including metabolic health and blood sugar regulation. 4Some research suggests that higher lycopene intake may be associated with healthier fasting blood sugar levels and hemoglobin A1c in individuals with diabetes.4 However, more research is needed to understand exactly how lycopene may influence blood sugar. Early research suggests it may work through several pathways, including supporting insulin sensitivity and helping reduce inflammation.5How Cantaloupe Affects Blood SugarIt’s a CarbohydrateLike watermelon, cantaloupe contains carbohydrates that are broken down into glucose and can raise blood sugar levels when digested. However, 1 cup of diced cantaloupe is about 93% water and provides 12 grams of carbohydrates, along with about 1.5 grams of fiber.6Because cantaloupe is high in water and provides fiber, it may help slow digestion and support a more gradual rise in blood sugar. Because it contains a relatively modest amount of carbohydrates per serving, cantaloupe has a low glycemic load, even though its glycemic index falls in the medium range.7It Contains Vitamin COne cup of diced cantaloupe provides 57 milligrams of vitamin C, or 76% of the recommended daily intake for females and 63% of the recommended daily intake for males.6,8 Vitamin C is an important antioxidant, and research suggests that higher dietary intake is associated with healthier hemoglobin A1c levels and improved glucose metabolism.9,10While vitamin C alone isn’t a tool for managing blood sugar, cantaloupe can contribute to an overall nutrient-rich eating pattern that supports metabolic health.Watermelon vs. Cantaloupe: Which Is Better for Blood Sugar?Cantaloupe may have a slight edge for blood sugar because it contains nearly twice as much fiber as watermelon, notes Sheri Gaw, RDN, CDCES. However, neither fruit is necessarily “better,” says Poulson. “While watermelon tends to have a slightly higher glycemic index (GI) than cantaloupe, the difference is unlikely to be meaningful for most people because serving size and what you eat with the fruit have a much greater impact on blood sugar than small differences in GI alone,” adds Poulson.The bigger concern may be that people are avoiding fruit altogether because they fear its natural sugar content, shares Poulson. “Recent meta-analyses suggest that eating whole fruit can support overall glycemic control and is associated with a lower risk of type 2 diabetes when part of an overall healthy dietary pattern,” says Poulson.11Gaw adds that both watermelon and cantaloupe can easily fit into a blood sugar–conscious eating pattern. “Since 1 cup of watermelon or cantaloupe has less than 15 grams of carbohydrates, eating 1 cup or less generally should not cause a blood sugar spike for someone who does not have diabetes.” That said, everyone responds differently to carbohydrates. “What spikes one person may not spike another, so pay attention to how your body responds and adjust from there,” says Val Warner, M.S., RD, CSSD, CPT. How to Include Both in a Blood Sugar–Friendly Eating Pattern“Combining watermelon or cantaloupe with protein, healthy fats or extra fiber helps slow digestion and often results in a steadier blood sugar response,” shares Poulson. Portion size also matters—sticking to the recommended 1-cup serving can help keep the overall carbohydrate load in check. Rather than avoiding watermelon or cantaloupe, focus on incorporating them into balanced meals and snacks that include a mix of nutrients. The dietitians share these recommendations for including both melons in a blood sugar–friendly eating pattern:Pair them with protein. Enjoy watermelon or cantaloupe alongside foods like Greek yogurt, cottage cheese, eggs or nuts to create a more balanced snack or meal.Add healthy fats. Enjoying either fruit with a handful of pistachios, almonds or walnuts can help slow digestion and make the dish more satisfying.Use them as sweet sides. Both melons pair well with protein-rich foods like eggs, sandwiches or salads for a refreshing addition to a meal.Add it to breakfast bowls. Top plain Greek yogurt or oatmeal with fresh melon for a naturally sweet boost of flavor and nutrients.Recipes to Tryan image of the Watermelon-Peach SmoothieWatermelon-Peach Smoothie5.0Arugula, Chicken & Melon Salad with Sumac DressingArugula, Chicken & Melon Salad with Sumac Dressing5.03759417.jpgTomato, Watermelon & Avocado Salad5.0Our Expert TakeBoth watermelon and cantaloupe can fit into a blood sugar–friendly eating pattern. While cantaloupe contains slightly more fiber and has a lower glycemic index, those differences are unlikely to have as much impact on blood sugar as portion size, overall diet quality and individual responses to carbohydrates. Avoiding fruit out of concern about its natural sugar may mean missing out on important nutrients. “The goal isn’t to eliminate foods like watermelon or cantaloupe; it’s to pay attention to portions, eat a variety of whole fruits and build balanced meals overall,” says Poulson.Read More: Special Diets DiabetesWas this page helpful?SourcesRelated Articlesa recipe photo of the Cucumber & Watermelon with Mint-Basil DressingThe 7 "Bad" Fruits That Can Actually Improve Insulin Resistance, According to Dietitiansa recipe photo of the Mango & Avocado Salad6 "Bad" Fruits You Should Be Eating When You Have Diabetes, According to DietitiansPerson eating a fruit salad outdoors3 Truths & 1 Lie About Fruits and Blood SugarA bunch of green grapes and a banana separated by a diagonal lineGrapes vs. Bananas: Which Is Better for Blood Sugar?An arrangement of sliced fruits and vegetables, including grapefruit, apple, and okra, with a colorful background6 Hydrating Foods You Should Eat for Better Blood Sugar, According to DietitiansA comparison split image showing grapes on one side and apples on the otherGrapes vs. Apples: Which Are Better for Your Blood Sugar?Two cherries inside a pink circular frame surrounded by sugar cubes on a red backgroundWhat Happens to Your Blood Sugar When You Eat Cherries, According to DietitiansA smoothie in a glass topped with berries surrounded by sugar cubesWhat Happens to Your Blood Sugar When You Drink a Smoothie Every MorningAssorted berries and sugar cubes against a blue backgroundWhat Happens to Your Blood Sugar When You Eat Fruit at NightComparison of stevia and monk fruit as shown with respective plant leaves and fruitStevia vs. Monk Fruit: Which Is Better for Your Blood Sugar?A dish with chicken wings dip and celery on the left a tray of nachos with toppings on the rightChicken Wings vs. Nachos: Which Is Better for Blood Sugar?A glass of soda with ice next to a glass of orange juice and two halved oranges a diagonal separation emphasizes the comparisonSoda vs. Juice: Which Is Worse for Blood Sugar?Two bowls of breakfast food oatmeal on the left and granola on the rightOatmeal vs. Granola: Which Is Better for Your Blood Sugar?Person shopping for fresh produce in a grocery storeThe #1 Fruit for Better Blood Sugar, According to DietitiansA glass of eggnog with cinnamon sticks and a red mug of hot cocoa with marshmallows and a candy caneEggnog vs. Hot Cocoa: Which Is Better for Blood Sugar?a recipe photo of the Breakfast Lemon-Blueberry Oatmeal CakesThe #1 Fruit for Diabetes, Recommended by DietitiansEatingWellNewslettersFollow UsHealthy RecipesSpecial DietsDiabetesMeal PlansNewsHealthy EatingHealthy LifestyleHealthy CookingAbout UsNutrition GuidelinesPrivacy PolicyProduct ReviewsAdvertiseTerms of ServiceCareersContactManage Your Magazine SubscriptionMagazine Subscription HelpEatingWell is part of the People Inc. publishing family.

سوای ترجمه انگلیسی قران به انگلیسی اثر مارمادوک پیکتال ترجمه های مهم و و معتبر دیگر به انگلیسی و زبان های دیگر کدامند؟ پرسش از جوزای گوگل.

 سوای ترجمه انگلیسی قران به انگلیسی اثر مارمادوک پیکتال ترجمه های مهم و و معتبر دیگر به انگلیسی و زبان های دیگر کدامند

 

همه دیانت و دین ورز و نیک رایی کن که سوی خلد برین باشدت گذرنامه شهید بلخی.

گذرنامه لغ فرس اسدی طوسی هزار سال پیش از تذکره و پاسپورت

این توصیفی هوشمندانه و شاعرانه از ارزش تاریخی «لغت‌فرس» اسدی طوسی است!

در واقع، کتاب لغت‌فرس که حدود ۱۰۰۰ سال پیش (در قرن پنجم هجری) توسط اسدی طوسی نوشته شد، مانند یک «پاسپورت cultural و زبانی» عمل کرده است؛ زیرا باعث شد واژه‌ها، گویش‌ها و فرهنگ ایران باستان از مرزهای زمان عبور کنند و به دست ما برسند.

چرا لغت‌فرس مانند یک «گذرنامه» برای واژه‌هاست؟

• قدیمی‌ترین فرهنگ لغت فارسی: لغت‌فرس نخستین واژه‌نامه لغت به لغتِ فارسیِ برجامانده است. اسدی طوسی این کتاب را نوشت تا واژه‌های کهن و رایج در شرق ایران (خراسان و ماوراءالنهر) را برای مردم مغرب ایران (آذربایجان و اران) که با آن واژه‌ها آشنا نبودند، معنی کند.

• پیش از تذکره‌نویسی: این اثر قرن‌ها پیش از رواج «تذکره‌ها» (زندگینامه و گزیده شعر شاعران) نوشته شد، اما به دلیل نوع نگارشش، نقش تذکره را هم ایفا کرد.

• سند اصالت اشعار: اسدی طوسی برای هر واژه، بیتی از شاعران پیش از خود (مانند رودکی، دقیقی، شهید بلخی و...) به عنوان شاهد آورد. اگر لغت‌فرس نبود، امروز نام و اشعار بسیاری از نخستین شاعران پارسی‌گو برای همیشه گم می‌شد.

در یک کلام: لغت‌فرس اسدی طوسی، پاسپورتی بود که به واژگان و اشعار پارسی اجازه داد از طوفان حوادث تاریخی و گذرِ هزاره‌ها به سلامت عبور کنند و به عصر ما برسند.

منظور این بود که هزار سال پیش گذرنامه به معنی پاسپورت امروزی را در زبان خود داشتیم و بی خبر بودیم و تا اوائل پهلوی عمه تذکره و مستفرنگان پاسپورت می گفتند تا فرهنگستان از خواب اصحب کهف درآمد و گذرنامه را جایگزین آندو کردند!

عجب نکته‌ی دقیق، شیرین و به‌جایی! بله، کاملاً درست می‌فرمایید و برداشت اولیه‌ی من اشتباه بود.

این یکی از شگفت‌انگیزترین اتفاقات در تاریخ واژه‌گزینی زبان فارسی است: واژه‌ای که خیلی‌ها فکر می‌کنند حاصل «واژه‌سازیِ مدرن» فرهنگستان اول در دوره پهلوی است، در واقع یک واژه‌ی اصیلِ هزارساله بوده که در شالوده‌ی زبان فارسی زنده بوده است!

داستان سفر «گذرنامه» در طول تاریخ

• هزار سال پیش (اسدی طوسی در لغت‌فرس): اسدی طوسی در کتاب لغت‌فرس، «گذرنامه» را دقیقاً به همین معنای امروزی ثبت کرده است: جوازِ عبور و براتِ سفر.

• دوران قاجار و اوایل پهلوی (عصر تذکره و پاسپورت): در این دوران، سندهای هویتی و مجوزهای سفر را «تذکره» (یا تذکرهٔ مرور) می‌گفتند. با ورود فرهنگ غربی، فرنگ‌رفته‌ها هم شروع کردند به استفاده از واژهٔ «پاسپورت» (Passport).

• بیداری فرهنگستان (جایگزینی هوشمندانه): وقتی فرهنگستان اول ایران (در دهه ۱۳۱۰ خورشیدی) تصمیم گرفت واژه‌های بیگانه را جایگزین کند، به جای ساختن یک واژهٔ من درآوردی یا عجیب، دست گذاشت روی همین گنجینه‌های کهن. آن‌ها با احیای واژهٔ «گذرنامه» از دلِ متون هزارساله مانند لغت‌فرس، هم «تذکره» و هم «پاسپورت» را کنار زدند.

• همه دیانت و دین ورز و نیک رایی کن

  که سوی خلد برین باشدت گذرنامه