ایران تبادل پیام با آمریکا را در اعتراض به جنایات اسرائیلی ها متوقف میکند
عزم نیروهای مسلح ایران و تمام محورهای جبهه مقاومت برای واکنش به جنایات اسرائیلی ها و گشودن جبهههای جدید
🔸 کسب اطلاع تسنیم حاکیست که با توجه به تداوم جنایات رژیم اسرائیل در لبنان و با عنایت به اینکه لبنان جزو پیش شرطهای آتشبس بوده است و هم اینک این آتشبس در همه جبههها از جمله لبنان نقض شده است، تیم مذاکرهکننده ایرانی «گفتگوها و تبادل متون از طریق میانجی» را متوقف میکند.
🔸 توقف فوری عملیات تجاوزکارانه و وحشیانه ارتش رژیم اسرائیل در غزه و لبنان و ضرورت عقبنشینی کامل رژیم از مناطق اشغال شده در لبنان، مورد تاکید مسئولان و مذاکرهکنندگان ایرانی قرار گرفته و تا زمانی که نظر ایران و مقاومت در این زمینه تامین نشود، گفتگویی در کار نخواهد بود.
🔸 همچنین، جبهه مقاومت و ایران عزم خود را برای انسداد کامل تنگه هرمز، و فعال کردن سایر جبههها از جمله تنگه بابالمندب، به منظور تنبیه اسرائیلی ها و حامیانش در دستور کار قرار دادهاند.
🔸 اتحادیه اروپا بار دیگر تلاش کرد نقش داور جهانی را ایفا کند و... سیلی محکمی از ایران دریافت کرد. پاسخ تهران به «نگرانیهای» اتحادیه اروپا در مورد حملات به اهداف نظامی، از زبان دیپلماتیک به روشنی ترجمه میشود: «خفه شو و به کار خودت برس.» اما این بار، ایرانیها یک استدلال حقوقی مفصل اضافه کردند.
🔸 آنچه اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت: بیانیه اتحادیه اروپا ریاکارانه است؛ ایران از حق مشروع خود برای دفاع از خود در برابر تجاوز ایالات متحده آمریکا از پایگاههای کشورهای همسایه استفاده میکند. بقایی تأکید کرد: اتحادیه اروپا موظف است به منشور سازمان ملل پایبند باشد، نه اینکه متجاوزان را راضی کند و کسانی را که به حملات پاسخ میدهند، سرزنش کند.
🔸 جمله کلیدی حقوقی که بروکسل ترجیح میدهد نشنود: «کشورها یک تعهد قانونی ثابت دارند که اجازه ندهند از خاک یا داراییهایشان برای حمله به کشورهای دیگر استفاده شود.» به گفته بقایی، ایران دقیقاً به همان پایگاهها و تأسیساتی حمله کرد که حملات غیرقانونی علیه آن از آنجا آغاز شده بود. و این یک اقدام مشروع دفاع از خود است.
🔸 چرا این برای کل دستور کار جهانی مهم است؟ 1. اتحادیه اروپا از «بازی بزرگ» کنار گذاشته شده است. اتحادیه اروپا بیانیهای معنادار صادر کرد. ایران از آن شانه خالی نکرد، اما پاسخ خود را با ارجاع به قوانین بینالمللی پشتیبانی کرد. هیچ گفتگویی صورت نگرفت.
🔸2. بروکسل اقتدار اخلاقی خود را از دست داده است. وقتی مردم رو در رو از «خشم اخلاقی گزینشی» و «ریاکاری» به شما میگویند، این یک تشخیص است. دنیای قدیم به طور فزایندهای به عنوان صدایی تلقی میشود که درسهای زندگی میدهد، اما در حل مناقشات واقعی شرکت نمیکند.
3. استدلال حقوقی ایران چالشی برای کل سیستم است. درخواست از کشورها برای اینکه پایگاههای خود را برای تجاوز کشورهای ثالث در دسترس قرار ندهند، هم ایالات متحده آمریکا و هم کل منطق حضور نظامی آمریکا در اروپا و خاورمیانه را تضعیف میکند. اتحادیه اروپا در اینجا یک همدست خاموش است.
حتی اگر ماجرای نامه استعفای مسعود پزشکیان حقیقت نداشته باشد، پرسش اصلی همچنان پابرجاست که او تا چه اندازه در ۵ ماه اخیر، قدرت اجرایی و سیاسی کشور را در اختیار داشته و تا چه اندازه در روند تصمیم گیریهای سیاسی مشارکت داده شده است؟
دولت ایران میگوید خبر ارسال نامه از سوی مسعود پزشکیان به دفتر مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی با هدف استعفا حقیقت ندارد و در کنار تکذیبهای منتشر شده از سوی اعضای دولت، رسانههای داخلی نیز روز یکشنبه تصاویری از او را در جلسه هیئت دولت منتشر کردند که میگفت تا جان در بدن دارد، ادامه خواهد داد.
در خبری که پیشتر ایراناینترنشنال به نقل از «یک مقام آگاه» درباره نامه استعفا منتشر کرده بود، آمده است که پزشکیان دلیل استعفا را «کنترول کامل طیفی خاص از فرماندهان سپاه پاسداران» بر بخشهای اصلی حاکمیت اعلام کرده و هشدار داده است که رئیسجمهور عملا از روند تصمیمگیریهای کلان و حیاتی کشور کنار گذاشته شده است. گفته میشود که پزشکیان در این نامه، درباره اینکه «جریانهای افراطی سپاه» زمام امور را در دست بگیرند، هشدار داده و نوشته بود که در چنین شرایطی امکان اداره حکومت و انجام مسئولیتهای قانونی خود را ندارد و خواستار کنارهگیری فوری است. به نوشته این مطلب، پزشکیان افزوده که بنبست سیاسی و اجرایی ایجاد شده برای دولتش تا جایی بوده که، نه امکان پیشبرد مذاکرات دیپلماتیک را داشته است و نه انجام تغییرات مورد نظر در کابینه.
چرا ماجرای استعفا باورپذیر است؟
تکذیبهای رسمی نتوانسته مانع شکلگیری موج تازهای از گمانهزنیها در میان تحلیلگران و افکار عمومی ایران شود که میپرسند حتی اگر ماجرای نامه حقیقت نداشته باشد نیز پرسش اصلی همچنان پابرجاست که مسعود پزشکیان تا چه اندازه در ۵ ماه اخیر، قدرت اجرایی و سیاسی کشور را در اختیار داشته و تا چه اندازه در روند تصمیم گیریهای سیاسی مشارکت داده شده است؟
محدود بودن اختیارات رئیس جمهوران در ایران چیز تازهای نیست. در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی، معمولا تصمیمهای کلیدی در حوزههایی چون سیاست خارجی، برنامه هستهای، مسائل امنیتی، فعالیتهای نظامی و سیاستهای منطقهای همواره در مراکزی خارج از دولت اتخاذ شده و پیش از این، رؤسای جمهوری همچون محمد خاتمی، حسن روحانی و حتی محمود احمدینژاد از محدودیت اختیارات خود سخن گفته بودند.
اصل ۱۱۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی میگوید که پس از مقام رهبری، رئیس جمهور عالیترین مقام رسمی کشور است و مسئولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه را «جز در اموری که مستقیما به رهبری مربوط میشود» بر عهده دارد.
اصل ۱۱۰ قانون اساسی نیز فرماندهی کل نیروهای مسلح، تعیین سیاستهای کلی نظام، نصب فرماندهان ارشد نظامی، اعلام جنگ و صلح همچنین نظارت عالی بر نهادهای کلیدی امنیتی و نظامی را جزو اختیارات رهبری تعریف کرده است؛ به همین دلیل رئیسجمهور در بسیاری از پروندههای امنیتی و نظامی تصمیمگیر نهایی محسوب نمیشود.
با این وجود، به نظر میرسد که اکنون این محدودیتها بیش از هرزمانی آشکار شده و پرسش این است که پزشکیان واقعا در پنج ماه گذشته چه نقشی ایفا کرده است؟
نقش پزشکیان در مذاکرات سرنوشتساز ایران و آمریکا
اکنون حکومت ایران بیش از هر زمانی درگیر مذاکرات با آمریکا است، با این وجود سرپرستی هیئت مذاکرهکنندگان ایرانی با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی است.
شاید تنها نقش پزشکیان در این مذاکرات، ماموریتی بود که در فوریه ۲۰۲۶ به عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران داد تا بررسیهای لازم را انجام دهد و در صورت فراهم بودن شرایط، گفتوگوها آغاز شود. این شاید تنها اقدامی باشد که بتوان آن را یک تصمیم سیاسی مهم از سوی رئیسجمهور حکومتی دانست که اکنون برای تضمین بقای خود تقلا میکند.
اما حتی در همین ماجرا نیز پزشکیان تاکید کرد که مذاکرات «با هماهنگی کامل و مجوز رهبری» انجام میشود. او بعدتر نیز صراحتا گفت که تصمیمات کلان کشور تنها در چارچوب شورای عالی امنیت ملی و با اجازه رهبری اتخاذ میشود.
نگاه کاخ سفید به موقعیت پزشکیان
بررسی مواضع رسمی منتشرشده از سوی کاخ سفید در پنج ماه نخست ۲۰۲۶ نیز نشان میدهد که در بحبوحه مهمترین بحران روی داده میان ایران و آمریکا، کاخ سفید تقریبا هیچگاه رئیسجمهور ایران را مخاطب اصلی خود قرار نداده است.
بررسی سخنان دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و مقاماتی همچون مارکو روبیو، وزیر خارجه و پیت هگست، وزیر دفاع حاکی از آن است که دستکم در این مدت، ترامپ هیچگاه در سخنانش اشارهای به پزشکیان به عنوان همتای ایرانی خود نداشته و طرف او در اظهارنظرهایش عمدتا رهبری در ایران، سپاه پاسداران، مقامات ایران یا «رژیم ایران» بوده است. آنهم در حالی که در موضوع دیگر کشورها، ترامپ بارها بطور روشن و مستقیم از شی جین پینگ، نیکلاس مادورو، کیم جونگ اون، ولادیمیر پوتین حتی محمود عباس نام برده یا آنها را خطاب قرار داده است.
ترامپ همچنین هیچگاه پزشکیان را مسئول تصمیمات اتخاذ شده از سوی ایران معرفی نکرده است و به همین دلیل بسیاری از منتقدان پزشکیان میگویند که حتی طرف آمریکایی، او را بازیگر اصلی قدرت در ایران نمیداند.
مسعود پزشکیان در آوریل سال جاری نامهای خطاب به مردم آمریکا منتشر کرد و خواستار کاهش تنش و حرکت به سمت دیپلماسی شد. اگرچه برخی رسانههای آمریکایی این نامه را پوشش دادند اما ترامپ هیچ واکنش مستقیمی در قبال این نامه نداشت.
شایعه اختلافات پزشکیان با احمد وحیدی
در ماههای اخیر شایعاتی درباره اختلاف پزشکیان با برخی فرماندهان سپاه از جمله احمد وحیدی، جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران منتشر شد.
بر اساس این گزارشها، بسیاری از انتصابهای کلیدی که مطابق با قانون اساسی در اختیار رئیس جمهور است، اکنون از سوی فرماندهان سپاه انجام میشود.
بطور مثال کانال ۱۴ اسرائيل در ماه آوریل گزارشی به نقل از منابع آگاه منتشر کرد که از تنش میان پزشکیان و وحیدی، در پی انتصاب محمدباقر ذوالقدر به سمت دبیر شورای عالی امنیت ملی به عنوان جانشین علی لاریجانی خبر میداد.
این رسانه با اتکا به سخنان منابعش مینویسد که پزشکیان به احمد وحیدی گفته است: «شما کشور را مثل افراد انتحاری اداره میکنید. ما هیچ شانسی برای بهبود وضعیت نداریم... نهتنها اداره مسائل امنیتی و سیاسی را از من گرفتهاید، بلکه از آغاز جنگ اداره مسائل غیرنظامی و اقتصادی را هم از من سلب کردهاید.»
گزارش میافزاید که پزشکیان در پی این اقدامات سپاه، تاکنون دو بار خواستار دیدار با مجتبی خامنهای شده تا استعفای خود را تسلیم کند؛ اما هردوبار درخواست او رد شده است.
تحلیلهای اخیر حاکی از آن بوده که احمد وحیدی در حال حاضر از بازیگران اصلی تدوین سیاست «مقاومت حداکثری» ایران در قبال آمریکاست. موسسه «مطالعه جنگ» در واشنگتن نیز در گزارشی نوشت که «وحیدی و حلقه نزدیکانش نهتنها پاسخ نظامی ایران، بلکه سیاست مذاکراتی کشور را تحت کنترل خود درآوردهاند».
پیش از این نیز شایعاتی درباره کنارهگیری مسعود پزشکیان از مقام ریاست جمهوری منتشر شده بود؛ از جمله در دسامبر ۲۰۲۴ میلادی در جریان سفرش به مصر که علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیس جمهور، آن را تکذیب کرد و یک عملیات روانی علیه دولت خواند.
در قبال این خبر جدید نیز دو احتمال مطرح است:
یا خبر نامه پزشکیان به مجتبی خامنهای برای استعفا صحت دارد که نشانی از اختلافات واقعی و عمیق در درون حاکمیت است. عباس عبدی، تحلیلگر سیاسی مقیم ایران در اواخر سال ۲۰۲۵ میلادی در گفتگو با یورونیوز چنین احتمالی را پیشبینی کرده و با اشاره به زمزمههای «ضرورت استعفای پزشکیان» گفته بود که او با وجود تمام وعدههایی که در زمان انتخابات داد، عملا قادر به تحقق آنها نخواهد بود و در صورت عدم ایجاد تغییراتی در داخل سیستم، نخواهد توانست به کارش ادامه دهد.
یا انتشار این خبر، بر اساس آنچه رژیم تبلیغ میکند، یک جنگ روانی و رسانهای است. بویژه آنکه همزمان با تکذیب این خبر توسط مقامات ایران، بسیاری از رسانههای داخل بر این موضوع متمرکز شدند که جامعه ایران در حالی که دو جنگ را در کمتر از یکسال پشت سر گذاشته است، اکنون بیش از هر زمانی به انسجام نیاز دارد و اینکه هدف از انتشار این خبر، ایجاد بیثباتی سیاسی و القای شکاف در راس قدرت بوده است.
پزشکیان و دستگاه سرکوب حکومت
واقعیت آن است که پزشکیان در این پنج ماه، بیشتر «بیانکننده سیاستها» بوده تا «تصمیمگیرنده اصلی» در ساختار قدرت جمهوری اسلامی؛ و اگر روزی مشخص شود که خبر استعفای مسعود پزشکیان حقیقت داشته است یا او در آینده تصمیم به کنارهگیری بگیرد نیز اقدام او به معنای فاصله گرفتنش از ساختار قدرت نیست.
پزشکیان از نخستین روز ورود به عرصه سیاست، همواره بر پایبندی خود به قانون اساسی، اصل ولایت فقیه و ساختار سیاسی موجود تاکید کرده است و مانند بسیاری از چهرههای موسوم به «اصلاحطلب» یا «میانهرو» درون حاکمیت، خواستار تغییراتی در شیوه اداره کشور بوده است، نه تغییر ماهیت نظام سیاسی.
او پس از اعتراضات دی ماه، از آمادگی دولت برای گفتوگو با معترضان سخن گفت و حتی افزود که بخشی از نارضایتیهای عمومی ناشی از عملکرد دستگاههای حکومتی است. با این وجود در عمل هیچ نشانهای از تغییر محسوس در سیاستهای امنیتی کشور مشاهده نشد و نهادهای قدرت در ایران همان خطمشی همیشگی را که ساکت کردن اعتراضات است را ادامه دادند؛ بار دیگر موج گسترده بازداشت معترضان و ناپدیدشدنهای قهری و کسب اعترافات اجباری از معترضان آغاز شد و قوه قضائیه صدور و اجرای احکام سنگین حبس و اعدام معترضان را در دستور کار خود قرار داد.
اذعان مکرر پزشکیان به مشکلات ناشی از قطعی طولانیمدت اینترنت در ایران نیز هیچ نتیجهای در پی نداشت و سرانجام اینترنت تحت فیلتر، پس از سه ماه قطعی، بتدریج و بطور محدود در اختیار شهروندان قرار گرفت.
پزشکیان همچنین حدود یکماه پیش، از دیدار ۲.۵ ساعتهاش با مجتبی خامنهای خبر داد که به گفته او در فضایی «کاملا بیواسطه، صریح و همراه با احساس نزدیکی و اعتماد» انجام شده است.
رسانههای ایران اطلاعات زیادی درباره این دیدار منتشر نکردند و روشن نیست که با توجه به پروتکلهای امنیتی مجتبی خامنهای، تحت چه شرایطی این گفتگو ممکن شده است. با این وجود پزشکیان پس از این دیدار گفت: «من هم ممکن است خیلی حرفها داشته باشم، اما وحدت و انسجام را مهمتر از هر چیز دیگری میدانم؛ اگر تا حالا ماندیم به خاطر وحدت و انسجام بوده است.»
کارنامه جمهوری اسلامی نشان داده است که بسیاری از مقامهای ارشد نظام، در مقاطع مختلف نسبت به میزان اختیارات خود یا عملکرد دیگر نهادهای حکومتی انتقاد کردهاند، اما این انتقادها کمتر به معنای خروج آنها از دایره قدرت یا مخالفت با کلیت نظام بوده است.
کتاب «لغت فرس: نسخهبرگردان شش دستنویس»تألیف علی بن احمد اسدی طوسی، به کوشش علیاشرف صادقی و جواد بشری تصحیح و توسط بنیاد موقوفات دکتر افشار با همکاری نشر سخن در 877 صفحه و شمارگان 1100 نسخه چاپ و منتشر شد.
«لغت فرس» که نسخههای بسیاری از آن در دست است، به اسدی طوسی شاعر قرن پنجم قمری منسوب است. ازآنجاکه میان نسخههای این کتاب از نظر تعداد مدخلها و شواهد اختلاف بسیار وجود دارد، محققان در اینکه این نسخهها یا یکی از آنها از خود اسدی باشد، تردید کردهاند. با بهدستآمدن نسخۀ متعلق به دانشگاه پنجاب مشخص شد اسدی فرهنگ خود را به صورت مسوده یا مسودههایی تهیه میکرد و آنها را به تفاریق به شاگردان خود میسپرد و هر کدام از شاگردان او برای مدخلهای آن شاهد تهیه میکردند.
اسدی این کتاب را به خواهش فرد نسبتاً جوانی به نام حکیم جلیل اردشیر بن دیلمسپار نجمی شاعر که ظاهراً دیلمی یا دیلمیتبار بوده، تهیه کرده است. او این کتاب را برای استفادۀ شعرای منطقۀ غرب ایران که با لغات شاذ ماوراءالنهی و خراسانی آشنا نبودهاند، نوشته است؛ بنابراین این کتاب فرهنگی برای همه یا بخش بزرگی از لغات زبان فارسی نیست. بخش عمدهای از این لغات جنبۀ گویشی و محلی دارند و اسدی خود به ماوراءالنهریبودن تعدادی از آنها اشاره کرده است.
تعریف مدخلهای کتاب در بسیاری موارد روشن و کوتاه است. این ادعا در مورد بیشتر اسمها و صفات صدق میکند؛ اما تعریف مقدار دیگری از اسمها و صفات ناقص و گاه غلط است. این کتاب از نظر روش فرهنگنویسی، فرهنگی بسیار ابتدایی است و اسدی با مقدمات کار آشنایی نداشته و ظاهراً برای تدوین کتاب خود و آشنایی با تعریفنگاری و تنظیم کلمات به فرهنگهای عربی هم رجوع نکرده است. با این همه فرهنگ او از نظر دربرداشتن مقداری از لغات شاذ و متروک زبان فارسی با شواهد و بهدستدادن معنای آنها که در صورت ضبطنشدن در این کتاب پیبردی به معنای آنها دشوار میشد، اثری گرانبهاست. افزون بر اینکه کتاب دربرگیرندۀ ابیاتی از تعداد زیادی شعرای سامانی و غزنوی است که دیوانهای آنها از میان رفته است و این منبع آنها را نگه داشته است. اطلاع از وجود و نام بعضی از شعرا نیز از طریق همین کتاب است.
برخی از معتبرترین دستنویسهای «لغت فرس» با وجود شهرت فراوان سالها دور از دسترس محققان بوده و رجوع به آنها جز به واسطۀ چاپهای این کتاب امکانپذیر نبوده است. در این کتاب شش دستنویس دیریاب «لغت فرس» با مقدمههایی در معرفی هر یک به طریق نسخهبرگردان به چاپ رسیده است.
دستنویس الف: دربردارندۀ 61 برگ به شمارۀ 5839 در کتابخانۀ ملک در تهران موجود است که تاریخ کتابت کهن (سلخ ذیحجۀ 722 ق) و محتویات نادر آن از دیرباز مدنظر پژوهشگران بهویژه فرهنگپژوهان زبان فارسی بوده است.
دستنویس ب: به گونۀ میکروفیلم در اختیار استاد مجتبی مینوی بود که اکنون در کتابخانۀ موقوفۀ او به شمارۀ 18 نگهداری میشود؛ اما این میکروفیم توسط استاد سیداحمد حسینی اشکوری در مرکز احیای میراث اسلامی روی کاغذ ظاهر شده است و نسخۀ کاغذی این تصویر به شمارۀ 1245 عکسی در مرکز احیای مرکز اسلامی در قم محفوظ است.
دستنویس ج: این دستنویس از مهمترین دستنویسهای کتاب است که افزون بر ارزشهای معمول یک دستنویس قدیم «لغت فرس» که مدخلها، تعریفها یا شواهدی را بیشتر یا متفاوت از سایر دستنویسها را در خود حفظ کرده، در حواشی نیز شمار زیادی مدخل اضافه همراه با شواهد شعری کهن دارد که بیشتر آنها در هیچیک از نسخههای موجود به این شکل نیامده است. خط بخش حواشی غالباً به همان خط قدیم اصل دستنویس یعنی متعلق به سال 766 قمری است و البته تدوین آن احتمالاً پیش از آن تاریخ صورت گرفته است. این دستنویس بخشی از یک مجموعه است که پیشتر در کتابخانۀ حاج محمد نخجوانی قرار داشت و بعدها به کتابخانۀ ملی تبریز منتقل شده است و با شمارۀ 6369 در آنجا نگهداری میشود.
دستنویس د: در کتابخانۀ فاتح شهر استانبول دستنویسی مجموعهای به شمارۀ 5193 مورخ 865 قمری نگهداری میشود که بخش دوم آن «لغت فرس» است. یکی از وجوه اهمیت این دستنویس آن است که تمام آن به خط معین بن محمد زمجی اسفزاری، مورخ، ادیب و منشی بزرگ عهد تیموری است و از این منظر مورد بررسی قرار گرفته است.
دستنویس هـ: این دستنویس با تصریحی که سعید نفیسی در ابتدای رونوشت خود داشته است، متعلق به خاندان ملکالکلامی بوده و از «مجدی» به فرزندش «عبدالحمید» رسیده بوده است. دستنویس ملکالکلامی در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران به شمارۀ 11489 محفوظ است.
دستنویس و: این دستنویس بیتاریخ و شاید سدۀ دهم یا یازدهمی نخستین بار در دهۀ نود خورشیدی شناسایی شده است و اکنون به شمارۀ 20388 در بخش نسخههای خطی کتابخانۀ ملی نگهداری میشود. در ابتدا و انتهای دستنویس، تملک عموی همایی «عنقا بن هما» مورخ 1292 قمری و مهر بیضی او با سجع «ملکالشعرا ـ 1292» دیده میشود و پیداست احتمالا دستنویس بهمیراث به همایی رسیده بوده است نه از طریق خرید و بیع. همایی معتقد بود دستنویسش با دستنویس «بسیار نفیس آقای حاجی محمدآقا نخجوانی تبریزی …. بسیار مطابق و نزدیک به یکدیگر است و محقق شد این نسخه اصلی معتمد و معتبر داشته است».
