امپراتوری هخامنشی، قلمرویی پهناور بود که شامل ملتها و مردمان گوناگون میشد. در اوج قدرت خود، این امپراتوری از یونان باستان در غرب تا دره رود سند در شرق و از مصر در جنوب تا آسیای میانه در شمال گسترش یافته بود.برخی از مهمترین کشورها و مردمان تحت فرمان هخامنشیان عبارت بودند از:
مادها:
از اقوام ایرانیتبار که پیش از هخامنشیان بر ایران حکومت میکردند و با تشکیل امپراتوری هخامنشی، بخشی از آن شدند.
پارسها:
قوم اصلی هخامنشیان که از مرکز ایران، یعنی استان فارس، برخاسته بودند و قدرت اصلی امپراتوری را تشکیل میدادند.
عیلامیان:
از اقوام باستانی فلات ایران که قبل از ورود آریاییها در آنجا ساکن بودند و پس از مدتی به قلمرو هخامنشیان پیوستند.
آشوریان:
از اقوام سامینژاد که در شمال بینالنهرین ساکن بودند و پس از سقوط امپراتوری آشور، به قلمرو هخامنشیان در آمدند.
بابلیها:
از اقوام سامینژاد که در جنوب بینالنهرین حکومت داشتند و پس از فتح بابل به دست کوروش بزرگ، به قلمرو هخامنشیان پیوستند.
مصر:
سرزمینی باستانی در شمال آفریقا که در زمان کمبوجیه دوم، پسر کوروش بزرگ، فتح شد و به قلمرو هخامنشیان افزوده شد.
فینیقیها:
از اقوام سامینژاد که در سواحل شرقی دریای مدیترانه زندگی میکردند و به عنوان ملوانان و بازرگانان در امپراتوری هخامنشی نقش مهمی ایفا میکردند.
یونانیها:
بخشی از یونانیان آسیای صغیر (ایونیه) در زمان هخامنشیان به این امپراتوری پیوستند و بعدها در دوران جنگهای ایران و یونان، با هخامنشیان به مبارزه پرداختند.
سغدیها:
از اقوام ایرانیتبار که در آسیای میانه ساکن بودند و در قلمرو هخامنشیان زندگی میکردند.
باکتریاییها:
از اقوام ایرانیتبار که در شمال شرقی ایران (افغانستان امروزی) ساکن بودند و به قلمرو هخامنشیان پیوستند.
گنداریها:
از اقوام ایرانیتبار که در منطقه گندهارا (پاکستان امروزی) ساکن بودند و به قلمرو هخامنشیان پیوستند.
هندیها:
بخشی از مردم هند باستان که در دره رود سند ساکن بودند و به قلمرو هخامنشیان پیوستند.
علاوه بر اینها، مردمان دیگری از آسیای صغیر، قفقاز، و سایر مناطق نیز در قلمرو هخامنشیان زندگی میکردند. این تنوع قومی و فرهنگی، یکی از ویژگیهای بارز امپراتوری هخامنشی بود.
