رضا پهلوی: تغییر در ایران به دست مردم صورت میگیرد، نه با مداخله نظامی خارجی
رضا پهلوی در گفتگویی با روزنامه والاستریت ژورنال، گمانهزنیها درباره دخالت مستقیم نظامی آمریکا برای بازداشت یا انتقال علی خامنهای را کماهمیت دانسته و تأکید کرده است که سرنوشت جمهوری اسلامی باید بهدست خود مردم ایران رقم بخورد؛ موضعی که در فضای بحثهای فزاینده در واشنگتن و تلآویو درباره «مداخله محدود» در ایران، بازتابی متفاوت یافته است.
منتشر شده در:
رضا پهلوی در گفتگویی با روزنامه والاستریت ژورنال، گمانهزنیها درباره احتمال دخالت مستقیم نظامی آمریکا برای بازداشت یا انتقال علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را کماهمیت دانسته و تصریح کرده است که تغییر در ایران باید بهدست خود مردم این کشور رقم بخورد. این اظهارات در فضایی مطرح میشود که پس از بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا، توسط نیروهای آمریکایی، بحثهایی درباره امکان تکرار سناریویی مشابه در قبال ایران در محافل سیاسی و رسانهای غرب شکل گرفته است.
رضا پهلوی در این گفتگو گفته است: «بسیاری از دولتها دلایل کافی برای پاسخگو کردن رهبران جمهوری اسلامی دارند، اما من معتقدم این کار باید در نهایت در اختیار مردم ایران باشد و نقش دولتهای خارجی، حمایت سیاسی و بینالمللی از مبارزه مردم برای آزادی باشد، نه مداخله نظامی مستقیم.» او افزوده است که به باورش، نظام جمهوری اسلامی در ضعیفترین موقعیت خود قرار دارد و نشانههای فروپاشی آن آشکار است، بدون آنکه نیازی به عملیات نظامی خارجی باشد.
این موضعگیری در تضاد نسبی با بخشی از بحثهایی است که بهنوشته ژروزالم پست و به نقل از خبرگزاری رویترز، در واشنگتن و تلآویو جریان دارد. در آن گزارشها آمده است که پس از اقدام آمریکا در ونزوئلا، برخی مقامهای ایالات متحد آمریکا و اسرائیل در حال بررسی گزینههای «مداخله محدود» برای حمایت از معترضان ایرانی هستند. این اقدامها میتواند شامل تهدید به استفاده از زور یا فشار هدفمند برای جلوگیری از سرکوب خشن اعتراضها باشد، بیآنکه به یک جنگ تمامعیار بینجامد.
رضا پهلوی در بخش دیگری از سخنان خود، دولتهای پیشین آمریکا را به کوتاهی در حمایت از جنبشهای اعتراضی ایران متهم کرده است. او گفته است که جنبش سبز سال ۱۳۸۸ و نیز اعتراضهای پس از کشتهشدن مهسا امینی در سال ۱۴۰۱، بهدلیل سیاستهای دولتهای وقت آمریکا تضعیف شدند؛ سیاستهایی که بهگفته او، با آزادسازی منابع مالی جمهوری اسلامی، به تقویت نیروهای نیابتی تهران در منطقه انجامیدند.
رضا پهلوی در عین حال، از همسویی کنونی دولت دونالد ترامپ با اسرائیل در قبال ایران استقبال کرده و گفته است که رویکرد دولت فعلی آمریکا، در مقایسه با دولتهای پیشین، سختگیرانهتر و واقعبینانهتر است. او در مصاحبه اش همچنین از نقش بنیامین نتانیاهو در حمایت از مخالفان جمهوری اسلامی تمجید کرده است.
یکی از بخشهای قابلتوجه این گفتگو، چشمانداز روابط آینده ایران و اسرائیل پس از سقوط جمهوری اسلامی است. رضا پهلوی پیشبینی کرده است که تهرانِ پس از جمهوری اسلامی نهتنها به «توافقهای ابراهیم» خواهد پیوست، بلکه چارچوبی گستردهتر را با عنوان «پیمان کوروش» شکل خواهد داد که به طور نمادین یادآور روابط تاریخی ایران و یهودیان در دوران باستان است. او گفته است که ایران و اسرائیل، بهعنوان دو تمدن کهن، میتوانند پس از تغییر نظام سیاسی در تهران، به شراکتی راهبردی در حوزههایی چون آب، فناوری و امنیت منطقهای دست یابند.
بهنوشته ژروزالم پست، بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا، توسط نیروهای آمریکایی، محاسبات واشنگتن و تلآویو را درباره ایران دستخوش تغییر کرده است. این اقدام که اسرائیل نیز از آن غافلگیر شده بود، این تصور را تقویت کرده که بدون توسل به یک تهاجم نظامی گسترده، میتوان با ابزار فشار مستقیم و هدفمند، مسیر تحولات سیاسی در کشورهایی چون ایران را تحت تأثیر قرار داد.
بر اساس این گزارش، تا پیش از عملیات آمریکا در کاراکاس، بسیاری از مقامهای اسرائیلی و آمریکایی بر این باور بودند که اعتراضهای ایران، بهتنهایی، هنوز به سطحی نرسیده که بتوانند به تغییر حکومت منجر شوند. اما پس از بازداشت مادورو، این ارزیابی در حال تغییر است و اکنون بحثهایی درباره امکان کمک عملی و محدود به جنبش اعتراضی ایران در جریان است.
ژروزالم پست مینویسد که نشانههایی وجود دارد مبنی بر اینکه واشنگتن در حال بررسی اقدامهایی هدفمند برای جلوگیری از سرکوب خشن اعتراضها در ایران است. این اقدامها میتواند شامل تهدید به استفاده از زور یا حتی اعمال فشار محدود نظامی باشد، بیآنکه به اشغال یا حمله گسترده منجر شود. هدف از چنین رویکردی، فراهمکردن فرصت بیشتر برای گسترش اعتراضها عنوان شده است.
در سطح سیاسی، برخی مقامهای اسرائیلی نیز آشکارا از اقدام عملی فراتر از موضعگیریهای لفظی حمایت کردهاند. وزیر علوم و فناوری اسرائیل که پیشتر مسئولیتهایی در حوزه اطلاعاتی داشته، در یادداشتی در ژروزالم پست نوشته است که جامعه جهانی باید از «اقدامهای ملموس» برای حمایت از خواست مردم ایران در زمینه آزادی، حقوق بشر و تعیین سرنوشت خویش پشتیبانی کند، نه صرفاً از ابراز همدلی لفظی.
همچنین گزارش شده است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پس از اقدام آمریکا در ونزوئلا، نشست امنیتی ویژهای درباره ایران برگزار کرده است. از سوی دیگر، بنی گانتس، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، بهصراحت خواستار مداخله اسرائیل و آمریکا به نفع معترضان ایرانی شده و گفته است که چنین اقدامی میتواند حکومت ایران را وادار به عقبنشینی یا حتی سقوط کند.
مجموع این تحولات، از یک سو بازتابدهنده بحثهای جدی در واشنگتن و تلآویو درباره نحوه برخورد با جمهوری اسلامی است و از سوی دیگر، شکاف رویکردها در میان مخالفان حکومت ایران را نشان میدهد؛ شکافی میان کسانی که از فشار یا اقدام خارجی هدفمند حمایت میکنند و چهرههایی چون رضا پهلوی که بر نقش تعیینکننده جامعه ایران و پرهیز از مداخله نظامی مستقیم تأکید دارند. بهنوشته ژروزالم پست، آینده این معادله تا حد زیادی به مسیر اعتراضها در داخل ایران و تصمیمهای سیاسی آمریکا و اسرائیل در هفتهها و ماههای پیشرو گره خورده است.
