۱۴۰۵ فروردین ۱۳, پنجشنبه

«طبطاب» یا طبتاب، نام محلی و کمتر شنیده شده برای جغد گوش‌دراز (Asio otus) است. این پرنده که به خاطر گوش‌پر‌های بلند و شاخ‌مانندش به این نام معروف است، از تیره جغدان بوده و در مناطق جنگلی زیست می‌کند.

 طبطاب . [ طَ ] (ع اِ) آن چوب که گوی بر آن براندازند. (مهذب الاسماء). چوگانی است که سر آن مانند کفچه سازند و گوی در آن نهند و بر هوا افکنند، چون به فرودآمدن رسد باز سر طبطاب بر او زنند، همچنین نگذارند که بر زمین آید تا از هال نگذارند، و به فارسی آن را تخته ٔ گوی بازی گویند. (غیاث اللغات ). تخته ٔ گوی بازی . (منتهی الارب ). دو شاخ . دو شاخ گوی بازی . (زمخشری ). چوبی است پهن که بدان گوی بازند. (منتخب اللغات ) (بحر الجواهر). چوگان . پهنه . (فرهنگ اسدی ) (حاشیه ٔ فرهنگ اسدی نخجوانی ). گوی پهنه . گوی مهین . (بحر الجواهر) :

ببانگ نخستین از آن خواب خوش
بجستیم چون گو ز طبطابها.

منوچهری .


در سواری و چوگان و طبطاب یگانه ٔ روزگار بود. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 424).
ز بیم تو تنشان زخم خورده چون نیزه ست
ز سهم تو دلشان همچو گوی در طبطاب .

مسعودسعد.


سرگشته چو گویم که سر و پای ندارم
خسته به گه خرط و شکسته گه طبطاب.

خاقانی.


کوس غارت زد فراقت گرد شهرستان دل
شحنه ٔ عشقت سرای عقل در طبطاب داشت.

سعدی.


|| مرغی است کلان گوش . (منتهی الارب ). مرغی است که گوش دراز دارد. (منتخب اللغات ). نام طائری است که آنرا دو گوش بزرگ است. (فهرست مخزن الادویه).

|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||

«طبطاب» یا طبتاب، نام محلی و کمتر شنیده شده برای جغد گوش‌دراز (Asio otus) است. این پرنده که به خاطر گوش‌پر‌های بلند و شاخ‌مانندش به این نام معروف است، از تیره جغدان بوده و در مناطق جنگلی زیست می‌کند.
ویژگی‌های اصلی جغد گوش‌دراز (طبطاب):
  • گوش‌پرهای بلند: در حالت نشسته به راحتی قابل شناسایی است.
  • اندازه: حدود ۳۶ سانتی‌متر طول دارد.
  • زیستگاه: مناطق جنگلی، به ویژه درختان سوزنی‌برگ.
  • پراکندگی: در اروپا، آسیا (از جمله شمال ایران) و آمریکای شمالی یافت می‌شود.
گاهی اوقات شاه‌بوف نیز به دلیل داشتن گوش‌پرهای بلند با این پرنده اشتباه گرفته می‌شود، اما طبتاب اشاره خاص‌تری به جغد گوش‌دراز دارد.
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||

جغد گوش‌دراز[۲][۳][۴] یا جغد شاخدار (نام علمیAsio otus) (پیش از این: Strix otus) گونه‌ای از سرده جغدهای گوشدار و راسته جغدسانان است که در اروپا، آمریکای شمالی و آسیا زادآوری می‌کند. این پرنده حدود ۳۶ سانتی‌متر دراز دارد.

جغد گوش‌دراز از سرده (جنس) جغدهای گوش‌دار و از تیرۀ جغدان است. در زبان انگلیسی به سرده‌ای دیگر از جغدها نیز جغدهای شاخدار[۵] می‌گویند؛ بنابراین، باید مراقب بود در برگردان فارسی، این سرده و آن گونه با هم اشتباه گرفته نشوند.

این پرنده در مناطق جنگلی به سر برده و در آشیانه‌های متروک با روی زمین تخم‌گذاری می‌کند. این پرنده در شمال ایران دیده شده است و همچنین در استان آذربایجان شرقی در بخش ایلخچی. این پرنده در برخی فرهنگ‌ها نشانه ذکاوت به‌شمار می‌آید.

جغد گوش‌دراز را در حالت نشسته از روی گوش‌پرهای بلندش به آسانی می‌توان شناسایی کرد، اما گاهی هنگام استراحت گوش‌پرهایش را جمع می‌کند. تغذیه این گونه جغد، از پستانداران کوچک، پرندگان و حشرات است و برای نشستن بیشتر درخت‌های سوزنی‌برگ را برمی‌گزیند.[۶]

منابع

  1. BirdLife International (2012). ج "Asio otus"IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2International Union for Conservation of Nature. Retrieved 26 November 2013. {{cite web}}Check |url= value (help)
  2. مبصر، فرید (۱۳۹۵). راهنمای میدانی پرندگان ایران. تهران: ناشر نویسنده. صص. ۲۵۵شابک ۹۷۸-۶۰۰-۰۴-۶۱۸۷-۴.
  3. دادرس، حبیب الله و منصوری، سید هادی (مترجمان) {نویسندگان: ا. اس. کینگ و جی. مک لیلاند} (۱۳۷۸). پرندگان، ساختار و فعالیت بدنی آنها. انتشارات دانشگاه شیراز. ص. ۴۴۹.
  4. Khaleghizadeh A. , Roselaar C. , Scott D.A. Tohidifar M. , Mlikovsky J. , Blair M. & Kvartalnov P. (2017). Birds of Iran: Annotated checklist of the bird species and subspecies. Iran-Shenasi Publishing, 474 pp. شابک ۹۷۸−۶۰۰−۸۳۵۱−۱۰−۸.
  5. به سرده Bubo در انگلیسی Horned owl نیز گفته می‌شود.
  6. پرندگان ایران بایگانی‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine، بازدید: آوریل ۲۰۱۱.