۱۴۰۴ بهمن ۵, یکشنبه

 معتبرترین و مهم‌ترین فرهنگی که تا کنون نوشته شده، لغت‌نامۀ دهخداست. از زمانی که دهخدا و بعد از او، علاقه‌مندان و شاگردان و دوستدارانش این کار عظیم را به پایان رساندند، تا کنون چه تغییراتی در این فرهنگ داده شده؟ در واقع هیچ. همان لغت‌نامۀ دهخدا را اکنون هم تجدید چاپ می‌کنند، بدون کمترین تغییری. به‌جز یک ویرایش سطحی، به‌لحاظ محتوایی، تغییرات چندانی با آن چیزی که به قلم دهخدا انجام شده، به‌وجود نیامده … در حال حاضر، لغت‌نامۀ دهخدا لغت‌نامۀ کاملی برای زبان فارسی محسوب نمی‌شود و این امر، علل مختلفی دارد. مهم‌ترین مسئله این است که اکنون شیوه‌های نوین فرهنگی‌نویسی مطرح شده‌اند و اصلاً شیوهٔ فرهنگ‌نویسی عوض شده. امروزه فرهنگ‌نویسی، شاخه‌ای از زبان‌شناسی است و فرهنگ‌های معتبر بر مبنای دانش زبان‌شناسی، خصوصاً معنی‌شناسی، تألیف می‌شوند. یکی از اشکالات عمده‌ای که در کار لغت‌نامهٔ دهخداست، این است که شیوهٔ واحدی در انتخاب مدخل‌ها، تعریف‌نگاری‌ها و شواهد وجود ندارد … ضعف شیوه‌نامه دارد، و اینکه بعد از دهخدا، بسیاری از متون فارسی چاپ شده‌اند؛ خصوصاً رمان‌ها، خاطرات، داستان‌های کوتاه، و اصلاً زبان امروز ایران در مقایسه با زمانی که دهخدا فرهنگش را نوشت، تغییر کرده است. بسیاری از واژه‌ها بعد از دهخدا، در روزنامه‌ها، مجله‌ها، رمان‌ها و داستان‌ها رواج‌یافته که این واحدهای واژگانی در لغت‌نامۀ دهخدا وجود ندارد. خُب، پس نیاز هست که‌یک فرهنگ جدیدی تألیف بشود و به‌خاطر اشکالات ساختاری‌ای که در لغت‌نامۀ دهخدا وجود دارد، این لغت‌نامه نمی‌تواند مبنای «فرهنگ جامع زبان فارسی» قرار بگیرد؛ پس فرهنگستان به‌ناچار باید اساس استواری را برای فرهنگ جامع زبان فارسی بریزد و این اساس استوار، در آینده، روزآمد هم بشود»" ابوالفضل خطیبی: لغت‌نامه دهخدا نمی‌تواند مبنای "فرهنگ جامع زبان فارسی" قرار گیرد