واژه «عنکبوت» ریشه‌ای عربی دارد که در زبان فارسی نیز به طور گسترده به کار می‌رود. بر اساس منابع لغت‌شناسی، ریشه‌یابی و معادل‌های این واژه به شرح زیر است:

ریشه‌شناسی و لغت‌نامه

• ریشه عربی: این واژه از ریشه «ع-ن-ک-ب» گرفته شده است. در زبان عربی، «عنکبوت» هم برای مفرد و هم برای جنس (جمع) به کار می‌رود، هرچند که برای مونث دانستن آن (با توجه به آیه قرآنی «اتخذت بیتاً») شهرت بیشتری دارد.

• لغت‌نامه دهخدا: دهخدا این واژه را «تننده» یا «کرم معروف که به فارسی آن را تننده گویند» توصیف کرده است.

• نام‌های کهن فارسی: در متون قدیمی و فرهنگ‌های فارسی، معادل‌های اصیلی مانند تارتنک، کارتنک، جولاگک و تارتنه برای آن ذکر شده است.

اسامی و مفاهیم مرتبط

در فرهنگ‌های مختلف، نام این جانور با صفت «بافندگی» و «تار» گره خورده است:

واژه	ریشه / کاربرد	معنی
تارتنک	فارسی اصیل	بافنده تار
Arachnid	یونانی (Arachne)	رده بندپایان (برگرفته از افسانه آراخنه)
عنکبوت	عربی	جانور تارتن؛ نام سوره ۲۹ قرآن

جالب است بدانید

در زبان عامیانه و گویش‌های مختلف ایران، نام‌های متفاوتی برای آن وجود دارد؛ مثلاً در گویش بختیاری به آن «اَنکَبود» و در گویش دزفولی «کاربَفَک» می‌گویند که هر دو تغییر یافته یا معادل‌هایی از همان مفهوم بافندگی و تنندگی هستند.