۱۴۰۴ دی ۲۹, دوشنبه

بیامد دوان دیده بان از چکاد که آمد ز ایران سواری/سپاهی چو باد. فردوسی.

AI Overview
«چکاد» به معنی قله، اوج، یا بالاترین نقطهٔ یک چیز (مانند سر کوه یا تارک سر) است و گاه به معنای «سپر» ( جنه) نیز به کار می‌رود؛ این واژه ریشه‌ای کهن دارد و در متون فارسی برای اشاره به بلندی و نوک به کار رفته.
معانی اصلی چکاد:قله و اوج: بلندترین نقطهٔ کوه یا هر چیز دیگر (مانند چکاد کوه، چکاد اندیشه).
تارک سر/فرق سر: بالاترین قسمت سر و پیشانی.
سپر: به معنی پوشش محافظتی، همانند آنچه ترکان از آن استفاده می‌کردند.
کاربردها:در شعر: «تاجی‌ست احسان او بر چکادَم» (سنائی) یعنی احسانش بر تارک سر من است.
در وصف کوه: «بیامد دوان دیده بان از چکاد    که آمد ز ایران سواری/سپاهی  چو باد» (فردوسی) یعنی از قلهٔ کوه.
ریشه و ریشه‌یابی:«چکاد» از ریشهٔ هندواروپایی «*keu» به معنی «خم شدن» می‌آید و به «نوک» یا «رأس» اشاره دارد.