این روزها
فیگارو: آیا جمهوری اسلامی ایران برای دوام آوردن، دکترین هستهایاش را تغییر میدهد؟
ژرژ مالبرونو، روزنامهنگار فرانسوی که دست کم از بیست سال پیش تحولات ایران و خاورمیانه را پوشش میدهد، در مطلبی در روزنامۀ فیگارو، تناقضگوییهای مقامات جمهوری اسلامی پیرامون برنامۀ اتمی را در کنار هم قرار میدهد و سپس نتیجه میگیرد که شاید تهران قصد دارد با مطرح کردن تهدید اتمی، راهی برای مذاکره با آمریکا و گرفتن امتیاز بگشاید، هرچند که اوضاع کنونی منطقه برای چنین شگردی مناسب نیست.
نتشر شده در:
ژرژ مالبرونو نخست اظهارات حدود یک ماه قبل احمد حق طلب، فرمانده سپاه حفاظت و امنیت مراکز هستهای را یادآوری میکند که گفته بود اگر اسرائیل بخواهد با تهدید مراکز هستهای، ایران را تحت فشار قرار دهد، «تجدید نظر در دکترین و سیاستهای هستهای جمهوری اسلامی ایران و عدول از ملاحظات اعلامی گذشته محتمل است.»
چهار روز بعد از این اظهارات و در پی واکنش مسلحانۀ اسرائیل به حملۀ موشکی و پهپادی ایران، جواد کریمیقدوسی، نماینده مجلس ادعا کرد که «در صورت صدور اذن، تا انجام اولین آزمایش (بمب اتمی) یک هفته فاصله است».
سه هفته بعد از او، کمال خرازی، وزیر خارجۀ پیشین و مشاور کنونی خامنهای همین تهدید را تکرار کرد و گفت: «ما تصمیمی برای تولید بمب هستهای نداریم اما اگر موجودیت ایران تهدید شود، ناچاریم دکترین هستهای خود را تغییر دهیم.»
فیگارو یادآوری میکند که در سال ۲٠۲۲ نیز خرازی گفته بود ایران از نظر فنی قادر به ساخت بمب اتمی است اما تصمیمی در این مورد نگرفته است. و بالاخره، ژرژ مالبرونو به خاطر میآورد که سه سال قبل از آن، خامنهای گوشزد کرده بود که سلاح اتمی حرام است.
با توجه به همۀ این گفتهها، خبرنگار فیگارو این پرسش را مطرح میکند که آیا جمهوری اسلامی میتواند برای حفاظت از خود و آسیبناپذیر کردن رژیم، حرکت به سوی تولید سلاح اتمی را سرعت بخشد؟
مالبرونو سپس از سایت «أمواج» نقل میکند که تمامی سخنان مقامات ایرانی شاید فقط جنگ لفظی علیه اسرائیل باشد، با اینحال تکرار رسمی این نوع گفتمان، به ناچار این سؤال را طرح میکند که آیا ممکن است تغییر مشی هستهای ایران در دوران رهبری خامنهای – بهرغم مخالفت شرعی او – صورت گیرد؟
ژرژ مالبرونو از یک منبع آگاه در منطقۀ خلیج فارس شنیده است که پیام ایران به اسرائیل و تمامی جهان اینست که «در برابر یک تهدید جدی، مثل وضعیت کنونی، ایران در نظامی کردن برنامۀ اتمی خود تردید نخواهد کرد و آزمایش اتمی خود را انجام خواهد داد.»
فیگارو در عین حال یادآوری میکند که قدرت در ایران یکدست نیست و احتمال دارد مراکز گوناگون تصمیمگیری در مورد استراتژی هستهای اتفاق نظر نداشته باشند، مگر این که اختلافنظرهای ظاهری خود ترفندی برای رد گم کردن و ایجاد عمدی پارازیت در پیام به دشمن باشد. نباید فراموش کرد که در چند سال اخیر سپاه پاسداران و اطرافیان رهبر، قدرت را به انحصار خود در آوردهاند.
دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید
آبونه شویدمالبرونو موضعگیری وزارت امور خارجه را نیز یادآوری میکند که بعد از اظهارات حق طلب، تأکید کرده بود که سلاح هستهای مطلقاً در دکترین دفاعی ایران جایی ندارد. هرچند که به عقیدۀ این روزنامهنگار فرانسوی، نقش وزارت خارجه در این مورد چندان مهم نیست.
با اینحال، کمال خرازی همین یکشنبۀ گذشته – ۲۴ اردیبهشت – لحن دیگری پیش گرفت و گفت: «ما که دارای سلاح هستهای نیستیم و فتوای رهبری در این خصوص هست... شما (آمریکا) بودید که از برجام خارج شدید و شما هم امروز آمادگی ندارید به میز مذاکره برگردید. اما ما آمادگی داریم مذاکره کنیم... راهحل این است که اسرائیل که تنها دارنده سلاح هستهای (در منطقه) است خلع سلاح شود؛ اگر نشود، منطقۀ عاری از سلاحهای هستهای محقق نخواهد شد و رقابت هستهای در این منطقه تشدید خواهد شد.»
این در حالی است که عربستان سعودی مشغول مذاکره با آمریکا برای آغاز یک برنامۀ هستهای ظاهراً صلحآمیز است. همچنین ترکیه و مصر نیز جاهطلبیهای اتمی خود را نشان دادهاند.
خبرنگار فیگارو این احتمال را هم مطرح میکند که شاید ایران، در نگرانی از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، تهدید سلاح اتمی را به رخ میکشد، با این هدف که در مذاکره با غربیها – بخصوص آمریکا – امتیاز بگیرد.
ژرژ مالبرونو باور دارد که حملۀ هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، بدون اطلاع تهران انجام گرفته و به همین دلیل برنامههای دیپلماتیک ایران را بههم ریخته است. در هفتههای قبل از این حمله، ایران و آمریکا به واسطۀ عمان مشغول مذاکره و ایجاد ارتباط بودند. حال، با توجه به تحولات عظیم و ناگهانی در منطقه، احتمالاً ایرانیها میخواهند با طرح موضوع سلاح اتمی، راهی برای مذاکره با واشنگتن بگشایند. اما، روزنامهنگار فیگارو اعتقاد دارد که «وقت تنگ است و با ادامۀ جنگ غزه که امید زیادی به پایانش مشاهده نمیشود، شرایط چندان برای تهران مناسب نیست.»
