کورکور سیاه یا زغن (نام علمی: Milvus migrans)
پرندهای از گروه کورکورها است. این پرنده مانند دیگر انواع کورکورها با بالهای
دراز و زاویهدار و دم دوشاخه خود شناخته میشوند و نر و ماده آنها مانند هم
هستند و روی درختان لانه میسازند و بیشتر از لاشه جانوران تغذیه میکنند. کورکور
سیاه جثهای متوسط دارد و طول بدن آن حدود ۵۶ سانتیمتر است.[۲] پر
و بال این پرنده قهوهای چرکی و رنگ پرهای شکم آن خرمایی است.
تغذیه
کورکور سیاه از لاشهها و غذای پرندگان
دیگر مانند حواصیلها و باکلانها و نیز شکار حشرات، خزندگان، پرندگان و پستانداران کوچک تغذیه میکند و علاوه بر پاکسازی طبیعت در
کنترل جمعیت این جانوران نیز نقش دارد و حضورش در طبیعت بسیار مفید است.
زیستگاه
این پرنده در نزدیکی مناطق آبی، دریاچهها،
سواحل دریاها یا مناطق پردرخت بهسر میبرد و اغلب بهصورت گروهی روی درختان و
آشیانه متروک کلاغها لانه میسازد و در ایران نیمهمهاجر و فراوان است.
در فرهنگ عامه
در گذشته گاهی این پرنده را زغن و گاهی
غلیواج (غلیواژ) مینامیدند. در متون کهن بسیار به آنها اشاره شده است و معمولاً
مهارت پایین او در شکار، صدای ناخوش و پرهای نازیبای او به صورت تحقیرآمیزی وصف میشد:
|
همای گو مفکن سایهٔی شرف هرگز |
در آن دیار که طوطی کم از زغن باشد
(حافظ) |
|
غلیواژ را با کبوتر چه کار |
به باز ملک درخور است این شکار
(نظامی) |
معمولا نیز نام او در کنار زاغ آورده
میشد. دو پرندهای که زندگی گروهی در کنار سکونتگاههای انسانی و شیوه تغذیهای
مشابه (عمدتا مردارخواری و گاهی شکار طعمههای کوچک) داشتند:
|
مرغکان نوحه برآرید چمن در خطر است |
چمن از غلغلهٔ زاغ و زغن در خطر است |
|
|
سنبل و سوسن و ریحان و سمن در خطر است |
بلبل شیفتهٔ خوب سخن در خطر است
(محمدتقی بهار) |
منوچهری به صدای منحصربفرد این پرنده که به شیهه اسب شباهت
دارد اشاره کردهاست: «از زغن هرگز نیاید فر اسب راهوار / گرچه باشد چون صهیل اسب
آواز زغن» زکریای طوسی در عجایب المخلوقات و
غرائب الموجودات نوشته: «زغن را حداة گویند، مردارخوار است. کلاغ با زغن دشمنی دارد و تخمش را به جای
بیضه او نهد. تخم زغن را اگر عوض کنند، موقعی که بچه بیرون بیاید و ببیند که بچهٔ
خودش نیست، غریو کند و دیگر زغنها را جمع کند و ماده وی را بکشند. زغن مرغی است
خسیس، تخم وی سپید باشد و برخلاف تخم کلاغ که پیسه بود».[۳]
باور عجیبی نیز در مورد این پرنده مطرح
بود که زغن یک سال نر و یک سال ماده یا بخشی از سال نر و بخشی از سال ماده است.
|
روزگارا چون ز عنقا مینیاموزی ثبات |
چون زغن تا چند، سالی مادگی سالی نری
(انوری) |
|
مردانه تو مجنون شو و اندر لگن خون شو |
گه ماده و گه نر نی کان شیوه زغن دارد
(مولوی |
پانویس
1.
BirdLife
International (2010). "Milvus migrans". IUCN Red List of
Threatened Species. Version
2011.2. International
Union for Conservation of Nature. Retrieved 2012-02-02.
2.
کتاب راهنمای پرندگان ایران. نوشته جمشید منصوری،
صفحهٔ ۱۰۷
3.
محمد بن محمود بن احمد طوسی، عجایب المخلوقات و غرائب
الموجودات، به اهتمام منوچهر ستوده، انتشارات علمی فرهنگی، چاپ دوم ۸۲، ص ۵۱۹
منابع
· «ویکیپدیای
انگلیسی». دریافتشده در ۸ فوریهٔ ۲۰۱۲.
· کتاب راهنمای پرندگان ایران. نوشته
جمشید منصوری، چاپ دوم، ۱۳۸۷، انتشارات کتاب فرزانه.
|
زیرردهٔ نومرغان |
|
||||
|
پرندگان سنگوارهای |
|||||
|
راستههای سنتی فارسی |
شکاریان روزپرواز - سیاهچشمان - زردچشمان - درازپایان - سبکبالان - دوندگان - پردهداران |
||||
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ کورکور سیاه موجود است.
|
|
این یک مقالهٔ خرد پرندگان است. میتوانید با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
- فهرست
سرخ IUCN از گونههای
کمترین نگرانی
- پرندگان
- پرندگان آسیا
- پرندگان
جنوب شرق آسیا
- پرندگان آفریقا
- پرندگان
آفریقای جنوبی
- پرندگان ارمنستان
- پرندگان اروپا
- پرندگان
استرالیای جنوبی
- پرندگان
استرالیای غربی
- پرندگان ایران
- پرندگان بنگلادش
- پرندگان پاکستان
- پرندگان تایلند
- پرندگان ترکیه
- پرندگان
توصیفشده در ۱۷۸۳ (میلادی)
- پرندگان
جمهوری آذربایجان
- پرندگان ژاپن
- پرندگان
سائوتومه و پرنسیپ
- پرندگان
شکاری آفریقا
- پرندگان صحرای غربی
- پرندگان فلسطین
- پرندگان کامرون
- پرندگان دماغه سبز
- پرندگان نایروبی
- پرندگان هند
- عقابیان
- کورکورها (پرندگان)
- این صفحه آخرینبار در ۹ آوریل ۲۰۲۵ ساعت ۱۹:۴۸ ویرایش شده است.
