🔺نام دیوار کسری در کتیبه هارون‌الرشید
🔸یکی از کتیبه‌های عربی که کنار دیوار دفاعی شهر دربند روسیه کشف شده حاوی فرمان هارون‌الرشید (۱۴۹مهی، شهر ری، ۱۹۳مهی، شهرتوس، مدفون در حرم امام رضا ع) برای مرمت دیوار کسری یا همان خسرو انوشیروان است (ایرانیکا).
🔸این کتیبه در جهان عرب ارزش زیادی دارد، زیرا کهن‌ترین کتیبهٔ تاریخ‌دار عربی (176مهی) در قفقاز است و حاوی ترکیبی متفاوت در خوشنویسی کوفی.
🔸همچنین القاب و تاکید کتیبه در معرفی جانشین هارون، موید نزاع داخلی دربار عباسی برای ولیعهدی فرزندان خردسال هارون یعنی مامون و امین است.
🔸این کتیبه نشان می‌دهد دیوار ۴۰ کیلومتری دربند که به دیوار یاجوج و ماجوج، سد سکندر و دیوار ذوالقرنین (=کوروش بزرگ) معروف است؛ در سده دوم، دیوار کسری نامیده شده است.
🔸دیوار دفاعی کسری توسط قباد یکم و فرزندش خسرو انوشیروان برای جلوگیری از هجوم خزرها، هونها و هباطله برپا شده و به دلیل اهمیت دفاعی، سده‌ها توسط اقوام عرب، مغول، ترک و اسلاو مرمت شده.
مرتضی رضوانفر
عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی
پاینده ایران