۱۴۰۴ بهمن ۱۹, یکشنبه

خوتکا (ماغ!)


نوعی اردک وحشی و مهاجر که خوش خط و خال است و جثۀ کوچکی دارد. (نام علمی:Anas crecca) از اردکیان مهاجر است. این پرنده در اوراسیا تخم گذازی می کند و در فصل سرما به سمت جنوب مهاجرت می کند. تعداد زیادی از خوتکاها با شروع پاییز به مرداب انزلی مهاجرت می کنند. این پرنده ۳۴ تا ۴۳ سانتیمتر طول و ۳۴۰ تا ۳۶۰ گرم وزن دارد و از همۀ اردک های هم خانوادۀ خود (Anatinae) کوچک تر است.

/////////////////////////////////////

 خوتکای جُرّه،[۲] خوتکای اوراسیایی یا خوتکای معمولی (نام علمی: Anas crecca) از مرغابیان مهاجر است.

ریشه‌شناسی نام

در کشور جمهوری آذربایجان به آن "چوره" گویند. نام جوره (به معنی کوچک) در استان‌های آذربایجان غربی و شرقی و همچنین نام "جُره" در گویش‌های کردی سنندج و مریوان و موکریان برای این گونه به کار می رود. در کرمان هم به اردک‌های کوچک مانند خوتکا "چوری" گفته می‌گویند.[۳]

ویژگی‌های ریخت‌شناسی

این پرنده ۳۴ تا ۴۳ سانتی‌متر طول و ۳۴۰ تا ۳۶۰ گرم وزن دارد و از همهٔ اردک‌های هم‌خانواده خود (Anatinae) کوچک‌تر است. خوتکای ماده قهوه‌ای‌رنگ است و روی بال دارای پرهای سفیدرنگ و رگه‌های سبزرنگ است. نزدیک به ۱۲ تخم در هر دورهٔ تخم‌گذاری می‌نهد. دورهٔ جنینی آن‌ها کوتاه و ۲۳ روز است. روی زمین در کنار آب شیرین لانه می‌سازد. اردک نر دارای پوشپرهای بسیار زیباست. سر و گردن به رنگ خرمایی روشن بوده و دو نوار سبز رنگ بسیار درخشان از بالای چشم‌ها به سوی سر و پس گردن کشیده می‌شود. رنگ فلزی بسیار شفاف سبزی سینه و پشت آن را فرا گرفته است.

زیستگاه

منطقه زیست این پرنده بسیار گسترده است و در شمال شوروی، قفقاز، دریای سیاه، دریاچه آرال، سواحل شمالی دریای خزر، شمال غربی مغولستان، ژاپن، رومانی، اسپانیا، انگلستان، ایسلند، سوئد، نروژ، فنلاند زندگی می‌نماید. این پرنده در اوراسیا تخم‌گذاری می‌کند و در فصل سرما به سمت جنوب مهاجرت می‌کند.

در ایران

در فصل زمستان این اردک در شمال ایران بسیار زیاد است. تعداد زیادی از خوتکاها با آغاز پاییز به مرداب انزلی مهاجرت می‌کنند. در ایران، زمستان‌ها، به جز در بخش‌های کویری، در سراسر کشور دیده می‌شود. در فصل جوجه‌آوری، در شمال غرب ایران، به‌ویژه در اطراف دریاچۀ ارومیه، زندگی می‌کند.[۴]

جستارهای وابسته

نگارخانه

منابع

  1. BirdLife International (2012). "Anas crecca". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.1. International Union for Conservation of Nature. Retrieved 16 July 2012.
  2. «فهرست سادهٔ پرندگان ایران». دریافت‌شده در ۱۵ دی ۱۴۰۴.
  3. خالقی‌زاده، ابوالقاسم (۱۴۰۰). فرهنگ نام‌های محلی پرندگان ایران. تهران: مؤسسه ایرانشناسی. صص. ۴۳۱. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۸۳۵۱-۵۲-۸.
  4. فرهنگنامهٔ حیات وحش ایران، نشر طلایی، ص١٤٢


تنوع محيطي و زيستي > تنوع زيستي > جانوران > مهره‌داران > پرندگان > راسته غاز > تيره مرغابيان > زير تيره اردك‌ها > اردک‌هاي روي آب‌چر > خوتكا >

خوتكا

خوتکاa

نام فارسی: خوتکاa

نام انگلیسی: Teala

نام علمی: Anas crecca a

خانواده: مرغابيان (Anatidae)a

جمعیت: نامعلوم.a

پراکنش: در ترکیه، ایران، عراق، سوریه، سواحل مدیترانه، قبرس، شمال آمریکا، شمال آسیا و اروپا پراکنده است. اين پرنده مهاجر به ایران، زمستان‌ها به جز در قسمت‌های کویری، در سراسر کشور دیده می‌شود. a

زیستگاه: در آب‌های شیرین و شور مناطق آبی کم عمق زندگی می‌کند.a

اندازه: طول بدن 36 سانتی‌متر و طول دو بال 55 سانتی‌متر است و کوچک‌ترین اردک ایران به حساب می‌آید. وزن آن به 360 گرم مي‌رسد.a

ریخت‌شناسی: مانند همه‌ی اردک‌های دیگر، منقار تیره رنگ و کوچک و پهنی دارد که حاشیه‌ی آن دندانه دار است. پاهای خوتکا پرده‌دار است. پرنده‌ی نر سر بلوطی رنگ با دو نوار چشمی سبز، نوار طولی سفید در ناحیه شانه، دو لکه بزرگ نخودی رنگ در طرفین دم و آینه‌ی بال سبز براق دارد. پر و بال خوتکای ماده قهوه ‌ای با آینه‌ی بالی سبز براق است.a

رژیم غذایی: خوتکاها از گیاهان کف آب تغذیه می‌کنند.a

زادآوری: خوتکای ماده 8 تا 12 تخم نخودی می‌گذارد و 21 تا 28 روز روی آن‌ها می‌خوابد. جوجه‌ها پس از بیرون آمدن از تخم فعال‌اند و بعد از 44 روز می‌توانند پرواز کنند.a

وضعیت حفاظتی گونه: ضروری است از زیست‌گاه‌های این پرنده حفاظت شده و از شکار بیش از حد آن جلوگیری کرد.a

a

مطالب قابل توجه: a

- خوتکاها کوچک‌ترین مرغابی‌سانان ایران هستند. قوها، غازها، اردک سر سبز و سایر اردک ها با خوتکا هم خانواده هستند. به دلیل داشتن جثه‌ی کوچک، سرعت بال زدنشان از مرغابی‌های دیگر بسیار بیش‌تر است.a

- خوتکا در مهاجرت به ايران در فصل سرما بیش‌تر در دسته‌های بزرگ و پرجمعیت در بسیاری از نقاط ایران، به ویژه در تالاب‌های شمال کشور، در کنار رودخانه ها و آب گیرها دیده می‌شود. به ندرت در تالاب های جنوبی دریاچه‌ی ارومیه تولید مثل می‌کند.a

- مدفوع خوتکاها منبع غذایی ماهیانی است که در آب گیرهای محل زندگی آن ها زندگی می‌كنند.a

- خوتکا در بین اردک‌ها، شاید پرجمعیت‌ترین گونه باشد. اما به همان نسبت، شکار آن نیز زیاد است. به همین سبب، باید در مورد شکار آن برنامه ریزی کرد.a

- صدای پرنده‌ی نر، شیپور مانند و شبیه «کریک- کریک» و صدای پرنده ماده، شبیه صدای ماده‌ی سرسبز «غارغار» است.a

a

منابع : a

1- ابراهيمي، مهرگان، فرهنگ‌نامه حيات وحش ايران، نشر طلايي، 1390a

2- منصوري، جمشيد، راهنماي پرندگان ايران، كتاب فرزانه، 1387a

- به پيوند‌ها رجوع شود.a

خوتكا

خوتكا

خوتكا

خوتكا- نر در فصل زادآوري

خوتكا- نر در فصل زمستان

خوتكا- ماده

خوتكا- ماده

خوتكا- نر

خوتكا- جوان

Back to top

اردک مرمری یا خوتکا مرمری (نام علمی: Marmaronetta angustirostris) پرندهای از تیرهٔ مرغابیان است. این پرنده در گذشته در دسته مرغابیان پهنه‌چین طبقه‌بندی می‌شد ولی اکنون در اردک‌های شیرجه‌زن طبقه‌بندی می‌شود.

این پرنده بسیار آرام و بی صدا بوده و به صورت جفتی زندگی می‌نماید. اردک مرمری در نیزارها به لانه‌سازی پرداخته و در ارتفاع پایین پرواز می‌نماید. نر و ماده تقریباً هم شکلند. فقط ماده‌ها کوچکتر از نرها هستند. از مشخصات ظاهری این اردک‌ها کاکل سر آن هاست که به رنگ قهوه‌ای روشن بوده و نوک آن‌ها نیز بلند و باریک و سیاه می‌باشد. تعداد ۱۲ تخم حاصل هر دوره تخم‌گذاری آن هاست و از گیاهان آبزی تغذیه می‌نمایند. شوروی، افغانستان، شمال ایران، آفریقای جنوبی (بخش شمالی کشور)، ایتالیا، اسپانیا و فرانسه محل زیست آن‌ها است.

منابع

    ارسال شده توسط در