اگر آمریکا و اسرائیل به ایران حمله کنند، منطقه(تنگه هرمز، حزبالله، حوثیها، حشدالشعبی) منفجر میشود: تحلیل مارتیانوف درباره قدرت موشکی، پهپادی و استراتژی نامتقارن ایرانمصاحبه سرهنگ دانیل دیویس با آندری مارتیانوف نویسنده، تحلیلگر نظامی و کارشناس برجسته روسی-آمریکایی در زمینه تسلیحات پیشرفته، استراتژی نظامی و جنگهای مدرن است. او فارغالتحصیل آکادمی کورچاتوف و دارای سابقه کار در صنعت کشتیسازی و تسلیحات دریایی شوروی سابق است. مارتیانوف سالها در ایالات متحده زندگی کرده و کتابهای معروفی مانند «کاهش آمریکا در جنگ»، «جنگهای آینده» و «خردسوزی آمریکا» نوشته که در آنها به شدت قدرت نظامی آمریکا را نقد میکند و بر برتری روسیه در حوزههایی مانند موشکهای هایپرسونیک، دفاع هوایی و جنگ الکترونیک تأکید دارد.
دانیل دیویس: سلام به همه دوستان. خیلی خوشحالم که دوباره با شما هستیم. امروز یک مهمان بسیار ویژه و شناختهشده داریم؛ کسی که تحلیلهایش همیشه بسیار صریح، واقعبینانه و گاهی تکاندهنده است: آندری مارتیانوف. آندری، خیلی خوش آمدی دوباره به برنامه.
آندری مارتیانوف: سلام دانیل. ممنون از دعوتت. همیشه از صحبت با تو لذت میبرم.دانیل دیویس: آندری، میخواهم بدون مقدمه برویم سر اصل مطلب. الان تقریباً همه جا در رسانههای غربی صحبت از احتمال درگیری مستقیم آمریکا و اسرائیل با ایران است. خیلی از تحلیلگران و رسانهها میگویند ایران ضعیف است، نیروی هواییاش قدیمی و ناکارآمد است، اقتصادش تحت فشار شدید تحریمهاست و زیرساختهای نظامیاش را میشود با چند روز بمباران سنگین نابود کرد. تو این تصویر را چطور میبینی؟آندری مارتیانوف: اولین و مهمترین نکته این است که هیچکس واقعاً توانایی واقعی ایران را نمیداند — نه پنتاگون، نه موساد، نه حتی خود مقامات ایرانی به طور کامل. این یک واقعیت بسیار مهم است. ایران طی ۴۵ سال گذشته تحت شدیدترین تحریمهای تاریخ معاصر زندگی کرده و در این مدت توانسته یک برنامه موشکی بسیار پیشرفته و کاملاً بومی بسازد: موشکهای بالستیک با دقت بالا، موشکهای کروز دوربرد، پهپادهای انتحاری پیشرفته و ارزانقیمت، و مهمتر از همه — تجربه واقعی جنگی در چندین میدان نبرد: سوریه، عراق، یمن. اینها چیزهایی نیستند که بتوان با شبیهسازی کامپیوتری یا گزارشهای اطلاعاتی سطحی کاملاً درک کرد.دانیل دیویس: دقیقاً. من هم بارها تأکید کردهام که تصور یک جنگ تمیز، سریع و کمهزینه علیه ایران یک خیالبافی خطرناک است.آندری مارتیانوف: کاملاً درست است. آمریکا و اسرائیل فکر میکنند با چند موج بمباران هوایی همه چیز تمام میشود. این یک توهم بسیار خطرناک است. ایران یک سامانه دفاع هوایی لایهلایه دارد: سامانههای اس-۳۰۰ خریداریشده از روسیه، سامانه بومی باور-۳۷۳، سامانههای کوتاهبرد و میانبرد متعدد، و مهمتر از همه: هزاران موشک بالستیک و کروز که میتواند به صورت حمله اشباع (حمله انبوه و همزمان) شلیک شود. حتی اگر ۷۰–۸۰ درصد آنها رهگیری شوند، ۲۰–۳۰ درصد باقیمانده برای هر کشوری — حتی برای ایالات متحده — فاجعهبار خواهد بود.دانیل دیویس: چرا فکر میکنی غرب اینقدر ایران را دستکم میگیرد؟آندری مارتیانوف: چون غرب دچار یک بحران شناختی شدید شده است. آنها هنوز در ذهنیت دهه ۱۹۹۰ زندگی میکنند؛ زمانی که نیروی هوایی آمریکا میتوانست تقریباً هر کشوری را در چند روز از کار بیندازد. اما جهان عوض شده است. روسیه در اوکراین نشان داد که جنگ مدرن دیگر فقط به برتری هوایی و بمبهای هدایتشونده خلاصه نمیشود. ایران هم دقیقاً همین درس را گرفته است. آنها سالهاست روی جنگ نامتقارن، موشکهای ارزانقیمت با تعداد بسیار بالا، پهپادهای انتحاری و استراتژی «تحمیل هزینه غیرقابل تحمل به مهاجم» کار کردهاند.دانیل دیویس: خیلی نکته مهمی گفتی. رسانههای غربی و اندیشکدهها مدام میگویند نیروی هوایی ایران قدیمی است و نمیتواند رقابت کند.آندری مارتیانوف: درست است که ناوگان هواپیماهای جنگی ایران عمدتاً قدیمی است (عمدتاً اف-۴، اف-۵، اف-۱۴ و میگ-۲۹)، اما ایران اصلاً قصد ندارد وارد جنگ هوایی کلاسیک شود. استراتژی اصلی آنها این نیست که با اف-۳۵ یا اف-۱۵ آمریکا رقابت کنند. هدف اصلیشان این است که ناوهای هواپیمابر آمریکایی را در خلیج فارس و دریای عمان هدف قرار دهند، پایگاههای آمریکا در منطقه را بزنند، تأسیسات نفتی عربستان و امارات را تهدید کنند و تنگه هرمز را به خطر بیندازند. این کارها را با موشک و پهپاد انجام میدهند، نه با جنگنده. و هیچ نیروی هوایی نمیتواند جلوی حمله اشباع چند هزار موشک و پهپاد را به طور کامل بگیرد.دانیل دیویس: اگر آمریکا یا اسرائیل حمله گستردهای انجام دهند، به نظرت واکنش ایران چه خواهد بود؟ آیا واقعاً میتواند پاسخ نامتقارن و سنگینی بدهد؟آندری مارتیانوف: بله، بدون هیچ شکی. و نه فقط در داخل مرزهای خودش. ایران یک شبکه بسیار گسترده از نیروهای متحد و نیروهای نیابتی دارد: حزبالله در لبنان، انصارالله (حوثیها) در یمن، حشد الشعبی و گروههای مقاومت در عراق، نیروهای مقاومت در سوریه، و حتی ارتباطاتی در دیگر نقاط منطقه و تا حدی در جهان. اگر حملهای در مقیاس بزرگ رخ دهد، شما با یک آتشسوزی منطقهای روبهرو میشوید. حزبالله میتواند هزاران موشک دقیق و نقطهزن به سمت اسرائیل شلیک کند. حوثیها میتوانند دوباره حملات موشکی و پهپادی به کشتیها در دریای سرخ و بابالمندب انجام دهند. نیروهای عراقی میتوانند پایگاههای آمریکا در عراق و سوریه را هدف قرار دهند. این یک جنگ چندجبههای خواهد بود که مدیریتش برای آمریکا و اسرائیل بسیار بسیار دشوار و پرهزینه است.دانیل دیویس: و تنگه هرمز چطور؟ این همیشه نقطه حساس بوده.آندری مارتیانوف: ایران تجربه عملی بستن موقت تنگه هرمز را دارد — هرچند کوتاهمدت و در مقیاس محدود. حتی اگر فقط تهدید واقعی به بستن آن مطرح شود، قیمت نفت در عرض چند ساعت به آسمان میرود. اقتصاد جهانی — بهخصوص اروپا، ژاپن، کره جنوبی و حتی بخش بزرگی از چین — ضربه بسیار شدیدی میخورد. این چیزی نیست که هیچ دولت غربی یا دولت ترامپ بتواند به راحتی تحمل کند. این دقیقاً همان «هزینه غیرقابل تحمل» است که ایران سالهاست روی آن سرمایهگذاری کرده و برایش برنامهریزی کرده است.دانیل دیویس: من بارها گفتهام که حتی اگر فرض کنیم حملهای انجام شود و زیرساختهای هستهای و بخشی از تأسیسات نظامی ایران زده شود، بعدش چه اتفاقی میافتد؟آندری مارتیانوف: دقیقاً هیچکس جواب روشنی ندارد. رژیم تغییر نمیکند، چون تجربه عراق و لیبی به همه نشان داده که تسلیم شدن برابر است با نابودی کامل و تجزیه کشور. مردم عادی هم نمیآیند قیام کنند و خوشحال از تغییر رژیم استقبال کنند؛ چون میدانند چه بلایی بر سر عراق و لیبی آمد. در عوض، ایران احتمالاً برنامه هستهایاش را به صورت مخفیانه و بسیار سریعتر پیش میبرد و به سمت سلاح هستهای واقعی حرکت میکند. این دقیقاً نتیجه معکوس چیزی است که آمریکا و اسرائیل ادعا میکنند میخواهند جلوگیری کنند.دانیل دیویس: پس به نظرت این حمله احتمالی بیشتر یک قمار بزرگ و خطرناک است تا یک استراتژی حسابشده؟آندری مارتیانوف: کاملاً. این قمار است، و قماری با احتمال شکست بسیار بالا. غرب همیشه فکر میکند با قدرت نظامی مطلق میتواند رژیمها را عوض کند و مردم با آغوش باز استقبال میکنند. اما ایران ۴۵ سال است که برای همین سناریو آماده شده. آنها میدانند اگر کوتاه بیایند، پایانشان مثل قذافی و صدام خواهد بود. پس میجنگند — و جنگشان را به خارج از مرزهای خود میکشانند.دانیل دیویس: آندری، خیلی ممنون از این تحلیل روشن و صریح. همیشه صحبت با تو باعث میشود خیلی چیزها را واضحتر ببینیم و دیدگاههای واقعبینانهتری پیدا کنیم.آندری مارتیانوف: ممنون دانیل. همیشه آمادهام و خوشحال میشوم که بتوانم کمک کنم. فقط امیدوارم عقل سلیم پیروز شود و این جنگ احمقانه و غیرضروری رخ ندهد، چون هزینهاش برای همه — از جمله برای خود آمریکا و متحدانش — بسیار سنگین خواهد بود. نه فقط از نظر نظامی و اقتصادی، بلکه از نظر سیاسی و انسانی هم فاجعهبار میشود.دانیل دیویس: کاملاً موافقم. هیچکس برنده واقعی چنین جنگی نخواهد بود. دوستان، نظر شما چیست؟ آیا واقعاً فکر میکنید آمریکا و اسرائیل میتوانند با یک حمله هوایی گسترده ایران را شکست دهند و همه چیز تمام شود؟ یا این فقط یک توهم خطرناک است که میتواند به یک فاجعه منطقهای و حتی جهانی منجر شود؟ لطفاً نظراتتان را در بخش کامنتها بنویسید. خیلی مشتاقیم بخوانیم و بحث کنیم. آندری، باز هم ممنون از وقتی که گذاشتی و از تحلیل بسیار ارزشمندت.
