بازار حضرتی، مولوی، سید اسماعیل، خیابان اسمال بزاز و ...
وجه تسمیه بازار حضرتی
بازار حضرتی یکی از راستههای بازار تهران واقع در خیابان مولوی است. نامگذاری هریک از راستهها و تیمچههای بازار وجه تسمیهای دارد. اما چرا نام حضرتی برای این بازار انتخاب شده است؟ «علی همدانی» مدیر اجرایی دانشنامه تهران بزرگ و مدیر بخش جغرافیای تاریخی جهان اسلام مرکز دایرهالمعارف اسلامی میگوید: «یکی از دروازههای چهارگانه حصار طهماسبی در دهانه بازار حضرتی بود. دروازهای که به سمت جنوب میرفت و نامهای مختلفی از جمله دروازه اصفهان و دروازه حضرت عبدالعظیم(ع) داشت. به همین دلیل به این بازار، حضرتی میگفتند. یعنی خلاصه نام دروازه حضرت عبدالعظیم(ع).» بازار حضرتی از خیابان مولوی تا سبزهمیدان ادامه دارد و مسقف است. روزگاری کاروانسراهای متعددی هم در بازار حضرتی بود. بازار حضرتی همچنان به همین نام خوانده میشود و یکی از شاخصههای خیابان مولوی است. خیابانی در جنوب پایتخت که ساخت آن به سال 1211 برمیگردد؛ یعنی به روزگاری که ناصرالدین شاه تصمیم گرفت بر وسعت تهران بیفزاید و از حد جنوبی تهران هزار قدم پیش رفت و حد جدید تهران (خیابان شوش کنونی) را اینطور تعیین کرد. خیابان مولوی قبل از حد جدید وجود داشت و حد جنوبی تهران در زمان طهماسبی بود.
شاید برایتان جالب باشد که بدانید خیابان مولوی در آن روزگار به نام خیابان اسماعیل بزاز خوانده میشد؛ فردی که در دکان بزازیاش در این خیابان روزگار میگذراند. اینطور که در خاطرات اعتمادالسلطنه آمده، اسماعیل بزاز، هنرپیشه تئاتر هم بود اما بعد از اینکه به عتبات میرود توبه میکند. در دهه20 بنابر انتخاب فرهنگستان ادب که نام شاعران بزرگ را برای خیابانهای تهران انتخاب میکردند نام این خیابان را مولوی گذاشتند.
بازار حضرتی از گذشته تا به امروز به عنوان یکی از گذرهای مهم بازار تهران شناخته میشود. این بازار از بازار سید اسماعیل از شمال آغاز میشود و به خیابان مولوی و بازار مولوی میرسد. کوچه ارامنه یا کوچه موسوی از مهمترین گذرهای بازار نیز یکی از تقاطعهای مهم با بازار حضرتی است. در بازار حضرتی کالاهایی نظیر اسباب بازی، مواد محترقه، کفش و کتونی، مواد غذایی، سیگار، ویپ، توتون و تنباکو و آجیل و خشکبار به فروش میرسد.
بازارِ حضرتی از عجیبترین و قدیمیترین بخشهای بازار تهران است. عجیبترین به این دلیل که در اکتشافات باستانشناسی از این بازار آثاری متعلق به دوره تیموریان، صفویه و قاجاریه به دست آمد که افق جدیدی در بررسی تاریخ تهران بودهاست.
بخشی از اکتشافات در این بازار متعلق به دیوار خشتی دوره شاهتهماسب اول صفوی را نشان میداد که روزگاری برای محافظت از شهر احداث شده بود. این موضوع میتواند صحت این موضوع را که یکی از چهار دروازه تهران در زمان شاهتهماسب در دهانه این بازار قرار داشت را تایید کند؛ دروازهای که در روزگاران قدیم به دروازه شاهعبدالعظیم (یا دروازه اصفهان) شهرت داشت. نام حضرتی در واقع اشارهای به همین دروازه است.
سرای گلشنشکن و عالمشکن ازجمله سراهای قدیمی این بازار و پاساژ عادلی از پاساژهای امروزی این بازار هستند.
معرفی بازار حضرتی تهران | جایی که گودبرداری یک مغازه، تاریخچهاش را لو داد
فهرست مطلب
خیابان مولوی تهران همیشه برایم جذاب بود. وقتی به این خیابان میروم احساس میکنم هنوز نشانههایی از آن فرهنگ و رسوم قدیمی که تنها در کتابها خوانده بودم یا در میان خاطرات پدربزرگم شنیده بودم، پیدا میشود. خیابان مولوی که در دوران ناصرالدینشاه قاجار و در بین برنامههای توسعه شهری او متولد شد، یکی از عجیبترین نقاط تهران است.
در این مقاله میخواهیم به بازار حضرتی تهران در خیابان مولوی برویم. جایی که کاوشهای باستانی خبر از کهولت سن آن دادند و حال و هوایش مثل بازار مولوی و بازار سید اسماعیل است. اگر دوست دارید درباره قصه عجیب این بازار بدانید تا انتهای مقاله همراه من باشید.
بازار حضرتی تهران کجاست؟
بازار حضرتی یکی از قدیمیترین بازارهای ایران و خاصترین جاهای دیدنی تهران است. جایی حدفاصل بازار سید اسماعیل تا بازار مولوی. همین جمله قبل به ما سرنخ میدهد که بازار حضرتی تهران کجاست.
آدرس بازار حضرتی تهران: خیابان مولوی، حدفاصل بازار مولوی و بازار سید اسماعیل
تاریخچه بازار حضرتی تهران
چند تکه استخوان و سفالینه، خبر از این دادند که قدمت بازار حضرتی به دوران تیموری میرسد. – عکاس: Pnv Vnp
خیابان مولوی از آن خیابانهای قدیمی و اصیل تهران است که به خاطر وجود بازار مولوی، همیشه شلوغ است. بازاری که گویا قدمت آن به دوران تیموری میرسد. حالا چه طوری باستان شناسان سن و سال بازار حضرتی را حدس زدند جالب است.
گویا چند وقت پیش (نگارنده درباره زمان دقیق این رویداد منبع موثقی پیدا نکرد!)، مالک یکی از حجرههای بازار، موقع گودبرداری مغازهاش با چند تکه استخوان و سفالینههایی قدیمی روبرو میشود. او بعد از کشف این تکهها، سازمان میراث فرهنگی را باخبر میکند و آنها برای به دست آوردن اطلاعات بیشتر، به این مغازه پا میگذارند.
با ورود کارشناسان سازمان میراث فرهنگی و بررسیهای انجامشده روی این قطعات کشفشده، قدمت بازار حضرتی تهران تا حدودی قابل حدس شد. این تکههای استخوان و سفالینهها به ما خبر از کهولت سن بازار دادند. طوری که به احتمال زیاد تاریخ تولد این نقطه از بازار به دوران تیموریها میرسد.
در ادامه بررسیها کارشناسان با یک دیوار خشتی روبرو شدند که معماری آن شبیه به بناهای دوران شاهتهماسب صفوی بود. دیواری که احتمال میرود بقایای یکی از دروازههای قدیمی تهران باشد. شاید این دیوار برای اینکه بتواند این موضوع را تائید کند، این همه سال سر جایش مانده و کمر خم نکرده است.
اگر این احتمال درست باشد، وجهتسمیه نام بازار هم مشخص میشود. چراکه گویا این دروازه تهران به دروازه شاه عبدالعظیم معروف بود و در گذر زمان و با شکلگیری حجرهها و مغازهها در این محدوده، به بازار حضرتی تغییر نام داده است.
مغازههای بازار حضرتی تهران
بیشتر مغازههای بازار حضرتی تهران اسباب بازی، کفش، مواد محترقه، سیگار، توتون، آجیل و خشکبار میفروشند. – عکاس: Ali Riza
بازار حضرتی راستههای مختلفی دارد و اجناس متنوعی در آن فروخته میشود. معروفترین کالاهای بازار حضرتی تهران اسباب بازی، کفش، مواد محترقه، سیگار، توتون، آجیل و خشکبار است.
مغازهداران این بازار معتقدند قیمت اجناسشان از همه نقاط دیگر پایتخت ارزانتر است. البته اعتقاد غلطی هم نیست. چراکه حتی خیلی از ساکنین شهرهای دیگر به این بازار میآیند و اقلامی مثل سیگار و … را بهصورت عمده میخرند.
آنها با فروش این اجناس در شهر خودشان و با قیمت بالاتر، کسب درآمد میکنند. بهخصوص که در بازار حضرتی سیگار قیمتی بهمراتب پایینتر از سایر نقاط پایتخت دارد. (امیدوارم شما سیگار نکشید و این مقاله ترغیبتان نکند برای خرید سیگار به بازار بروید. لطفاً بهقصد بازدید و گشتوگذار از یک نقطه تاریخی تهران راهی این منطقه شوید.)
بخشهای مختلف بازار حضرتی تهران
سرای گلشن شکن و پاساژ عادلی، دو تا از معروفترین قسمتهای بازار حضرتی تهران هستند. – عکاس: Zahra Hasani
در بازار حضرتی کوچه ارامنه سابق و کوچه موسوی فعلی، یکی از جذابترین تقاطعهای بازار بهحساب میآیند. در ضمن سرای گلشن شکن و پاساژ عادلی دو تا از شناختهشدهترین بخشهای بازار حضرتی هستند که در ادامه بهطور مختصر این دو بخش را معرفی میکنم:
سرای گلشن شکن
اگر در بازار حضرتی دنبال صنف لوازم خانگی بهخصوص ظروف ملامین هستید، باید به سرای گلشن شکن بروید. توصیه میکنم حتماً موقع خرید به جزییات مغازهها با دقت نگاه کنید. شما در حال قدم زدن در یک محله تاریخی هستید. جایی که در دوران قاجار کاروانسرا بود. آن هم نه یک کاروانسرای معمولی بلکه یکی از مهمترین و معروفترین کاروانسراهای تهران.
قصه سرای گلشن شکن از کاروانسرا شروع شد و حالا به حجره و مغازه رسیده است. گشتوگذار و خرید در این سرا هم فال است هم تماشا. پس حتماً سراغش بروید.
پاساژ عادلی
پاساژ عادلی یکی از معروفترین بخشهای بازار حضرتی تهران است. جایی که مثل جوانی است که راه آبا و اجدادش را به شکلی مدرن ادامه داده است. این قسمت یکی از جدیدترین بخشهای بازار حضرتی است که در مغازههای آن انواع پوشاک فروخته میشود. پس اگر دنبال صنف پوشاک در بازار حضرتی تهران میگردید، به پاساژ عادلی بروید. راستی از خیابان سیروس هم میتوانید وارد پاساژ عادلی شوید.
مسیر دسترسی به بازار حضرتی تهران
مترو و اتوبوس بهترین گزینهها برای دسترسی به بازار حضرتی تهران هستند. – عکاس: Mohammad Hossein Sayyadi Nezhad
اگر فقط یک بار در روشنایی روز به خیابان مولوی رفته باشید، خودتان بهتر از من میدانید که برای دسترسی به بازار حضرتی تهران با خودروی شخصی، باید کفش آهنین بپوشید. این نقطه از تهران محال است رنگ خلوتی را ببینید. آدمهای در حال تکاپو یکطرف و موتورهایی که انگار در دستههای ۱۰۰ تایی حرکت میکنند از طرفی دیگر، این خیابان را به یکی از زندهترین نقاط پایتخت تبدیل کردند.
حالا اگر مرغتان یک پا دارد و میخواهید حتماً با خودروی شخصی به بازار بروید، پس یک خبر خوب برایتان دارم. بعد از تحمل ترافیک میتوانید برای پارک خودرو روی پارکینگ جاوید در چهارراه مولوی یا پارکینگ محمدیه در میدان محمدیه حساب کنید. به شرطی که ظرفیت آنها تکمیل نشده باشد.
دسترسی با مترو
بهترین راه رسیدن به این بازار مترو است. بهاینترتیب با دور زدن ترافیک این منطقه، سریعتر به بازار میرسید و فرصت بیشتری برای بازدید یا خرید دارد. ایستگاه مترو میدان محمدیه یکی از ایستگاههای نزدیک به بازار حضرتی است که فقط ۱ کیلومتر با آن فاصله دارد. حالا انتخاب با شماست میتوانید در یکی از قدیمیترین خیابانهای تهران قدم بزنید و این مسافت را پیاده بروید، یا اینکه سوار تاکسی شوید تا باز یک مرحله سریعتر به بازار برسید.
با این حال نزدیکترین ایستگاه مترو به بازار حضرتی تهران، ایستگاه مولوی در خط ۷ مترو است که شما را در عرض ۵ دقیقه به بازار میرساند. در ضمن میتوانید در ایستگاه قیام هم پیاده شوید. از این ایستگاه تا بازار مسافتی ۸۰۰ متری پیش روی شماست.
دسترسی با اتوبوس
بازدید از بازار حضرتی با اتوبوس هم صفای خاص خودش را دارد. اگر قصد دارید با اتوبوس به این بازار بروید پس بهترین انتخاب شما اتوبوسهای خط دو بی آر تی تهران و ایستگاه چهارراه مولوی است. فاصله بازار حضرتی تا این ایستگاه کمتر از ۵ دقیقه است. آن هم با پای پیاده!
ساعت کار بازار حضرتی
بیشتر مغازههای بازار حضرتی از ساعت ۹ صبح تا ۱۰ شب باز هستند. با این حال پیشنهاد میکنم برای اینکه به در بسته نخوردید، بازدید و گشتوگذار در بازار را به اواخر شب موکول نکنید.
سخن آخر
در این مقاله به دل یکی از شلوغترین، زندهترین و عجیبترین نقاط تهران یعنی خیابان مولوی زدیم. هرکس اگر فقط یک بار به این خیابان رفته باشد، صفت عجیب را برازنده این محدوده میداند. جایی که بسیار زیباست، مردم بامعرفت و باصفایی دارد و درعینحال بسیار شلوغ است.
بازار حضرتی جایی است که با منش و معرفت ازیادرفته حجرهداران و مغازهداران قدیمی روبرو میشوید. این را هم بگویم خیلیها این بازار را با نام بازار حضرتی تهران اسباب بازی یا بازار حضرتی سیگار میشناسند.
اگر قصد سفر به پایتخت را دارید و برنامهای چندروزه چیدهاید، پس اجاره سوئیت را به اتاقک بسپارید. اجاره اقامتگاه از این سایت مثل آب خوردن ساده است. کافی است نام شهر و بازه سفرتان را مشخص کنید تا با فهرستی از اقامتگاههای مختلف روبرو شوید. اقامتگاههایی که کافی است با توجه به بودجه، انتظاراتتان از اقامتگاه و برنامه سفر هرکدام را که باب میلتان بود رزرو کنید.
راستی یادتان نرود از فیلترهای سمت راست صفحه برای جستوجوی دقیقتر کمک بگیرید. سفری شیرین و خاطرهانگیز به پایتخت داشته باشید.
سؤالات متداول درباره بازار حضرتی تهران
بازار حضرتی تهران کجاست؟
آدرس بازار حضرتی تهران: خیابان مولوی، حدفاصل بازار مولوی و بازار سید اسماعیل
آیا در بازار حضرتی سیگار قیمت پایینتری دارد؟
در بازار حضرتی تهران اسباب بازی هم فروخته میشود؟
ساعت کار بازار حضرتی چیست؟
مینا افجه
همیشه عاشق تعریفکردن خاطراتم بودم، مخصوصا بعد از اینکه از سفر میومدم. جزئیات خونههایتاریخی، حرکت نور لابلای درختها یا صدای دریا رو طوری تعریف میکردم که دوستام میگفتن انگار خودشون اونجا بودن. همین استعداد، جرقه علاقه به نوشتن رو در من زد. تا جاییکه دیگه نوشتن رو به حرف زدن ترجیح دادم و حالا در اتاقک این تجربهها رو با شما به اشتراک میذارم.