شاهدی که از عنصری بلخی نقل کردید، دقیقاً یکی از
زیباترین و رساترین نمونههای کاربرد واژه «پست» و «پستی» در معنای حقیقی، فیزیکی
و جغرافیایی آن (یعنی زمین گود، فرود، و نقطه مقابل بلندی) در زبان فارسی کلاسیک
است.
در متون کهن و لغتنامههای معتبری چون لغت فرس
اسدی توسی و لغتنامه دهخدا، یکی از معانی اصلی «پست»، همان چیزی است که با زمین
راست و هموار باشد، یا هر جای فرود آمده و گود.
بیت کامل عنصری در مدح سلطان محمود غزنوی است و
تقابل زیبایی میان «بلندی/علوّ» و «پستی/فرود» ایجاد میکند:
چون\ آب\ ز\ بالا\ بگراید\ سوی\ پستی
جاه\ تو\ ز\ پستی\ بگراید\ سوی\ بالا
بررسی معنایی و ظرافت بیت:
طبیعت آب: شاعر به یک اصل طبیعی اشاره دارد؛ آب به
دلیل سنگینی و طبع خود، همواره از بلندی به سمت پستی (زمین گود و فرود) جاری میشود.
