17h ·
.
در سال ۳۷۷ هـ. ق پهلوی منسوب است به پهله که شهر #ری از آنهاست.
عبدالله ابن مقفع گوید: زبانهای فارسی عبارت است از پهلوی، دری، فارسی، خوزی و سریانی است.
پهلوی منسوب است به پهله که نام پنج شهر است: اصفهان، ری، همدان، ماه نهاوند و آذربایجان.
و اما دری زبان شهرنشینان بود، و درباریان با آن سخن میگفتند و منسوب بهدربار پادشاهی است و از میان زبانهای اهل خراسان و مشرق، زبان مردم بلخ در آن بیشتر است.
اما فارسی زبان موبدان و علما و امثال آنان بود و مردم فارس بهآن سخن میگفتند.
اما خوزی زبانی بود که با آن شاهان و امیران در خلوت و هنگام بازی و خوشی با اطرافیان خود سخن میگفتند،
و اما سریانی زبان همگانی، و نوشتن هم نوعی از زبان سریانی فارسی بود (ص ۲۲).
.محمد بن اسحاق ندیم. ۱۳۴۳. الفهرست. ترجمه: م. رضا تجدد. انتشارات کتابخانه ابن سینا. چاپ نخست.
آن نوع سریانی که ایرانی به شمار رفته به نظر می رسد که زبان سورانی (کُردی) باشد که به واسطه شباهت نامش با سریانی مشتبه شده است. در منابع کهن اسلامی به نام زبان سورانی اشاره شده است. زبان خوزی به تدریج با زبانهای فارسی و بختیاری جایگزین شده است در عهد ابن مقفع هم مخلوط همین دو زبان بوده است. نام زبان دری در واقع بر گرفته از زبان دربیکان (پارسیان دروپیکی) در سمت تاجیکستان و بلخ بوده است.
