فرهنگ دریایی
-
گذری بر تاریخ و سرگذشت راهزنان
دریایی
مقدمه
نویسنده : رامین ادیبی
۱۳۹۶ انتبه ۱۵۰ خرداد Ramin.adibi@gmail.com پست الکترونیکی
7/6/2017
به نظر من در حوزه علوم انسانی
مخصوصاً باستان شناسی نمیتوان برای نظریات رای قطعی صادر نمود؛ زیرا بسیاری از
امور غیر قابل پیشی بینی یا فرآیندی است..... در پس پرده دزدان دریایی انگیزه های
متفاوتی قرار داشته که با خوانش شواهد باقی مانده از آنها در منابع باستان شناختی
و متون تاریخی میتوان به داستانهای آنها پی برد؛ از قضا یکی از حوزه های بسیار
جذاب در تاریخ و باستان شناسی دریایی موضوع راهزنان دریایی است که تا کنون شواهد
باستان شناختی دریایی محدودی از آنها به دست آمده بنده نیز در جرگه علاقه مندان و
دوستداران این حوزه از مطالعات باستان شناسی و تاریخ دریایی هستم همچنین این حوزه
از مطالعات باستان شناسی و تاریخ دریایی از ظرفیت های قابل ملاحظه ای برای مطالعات
گردشگری دریایی برخور برخوردار است. آنچه بنده بازگو می کنم توصیف این گونه
رویدادها از روی مراجع نسبتاً معتبر است که در رسانه های معتبر منتصب به باستان
شناسی منتشر گردیده.
از زمانی که شناورها توسط بشر یا به
عرصه وجود گذاشتند به موازات آن مغروقه ها به معنای هر نوع شناور غرق شده و نجات
دهندگان (سالویج) نیز پدیدار گشتند؛ به نظر من قدمت پدیده در بازن با راهزن دریایی
نیز به آن دوران باز میگردد یعنی همزمان با ساخت نخستین شناورها توسط بشر لازم به
ذکر است، یکی از قدیمی ترین رین شناورهای شناخته در سطح جهان بقایای کشتی حدوداً ۱۴
متری کاپرنیا متعلق به قرن ۳ قبل از میلاد مسیح (۲۴) قرن
پیش در آبهای پیرامون قبرس میباشد. تعریف دزد دریایی در حقوق بین المللی «اصطلاحاً
کشتی کشتی را گویند که مسلح کنند و بدون اجازه یکی از دول مبادرت به بحر پیمایی
کنند و متعرض کشتیهای تجاری و جان و مال مسافرین و سرنشینان آنها گردند. در بررسی
فرهنگ عامه انگلیسی زبانها راهزنان دریایی به عنوان یغماگر جنایت کار قانون شکن
شورشی فرصت طلب راهزن مجرم قاتل و حتی رابین هود و قهرمان » شناخته میشوند که
تقریبا مشابه آنچه در فرهنگ فارسی زبانان رایج است. می باشد. همچنین به تبهکاران
پر زرق و برق دشمنان مشترک انسانیت جایگزینی برای تمدن و دشمنان هیچ و همه کس» نیز
معروف اند. از نظر ریشه شناسی با واژه پژوهی بسیاری از دانشمندان معتقدند که واژه Pirate» از ریشه « pirate» به معنای کوشش
پا حمله که در دوران یونان باستان به کار برده میشده استخراج گردیده همچنین در
یادداشتهای مرحوم دهخدا اشاره شده: « در بازن -ا در ز ] (نف مرکب ) در بازنده ،
دزد دریایی ، ج ، در بازنان - قرصان ، فرامین
...
معمولاً از راهزنی دریایی به عنوان یک
«پدیده» به معنای جنگ اعلام نشده شکارگری دریایی خشونت آمیز یا باج خواهی به واسطه
خشونت یاد میشود که در تعاریف مذکور نقش جنگ و خشونت پر رنگ است اما به عقیده برخی
دیگر از نویسندگان راهزنی دریایی صرفاً به معنای باج خواهی»، «مهاجمان تجاری گرفتن
مالیات از بیگانگان به واسطه زور یا به عبارت ساده تر؛ پیتر لیسون در کتاب قلاب
نامرتی اقتصاد پنهاد در راهزنی دریایی از این پدیده به عنوان کسب و کار یا بیزینس
یاد میکند که در اینجا عنصر «اقتصاد» نمایان تر است. اما تحلیل رفتار راهزنان دریایی
بر اساس انگیزه ی آنها کار چندان ساده ای هم نیست و نمیتوان به طور مطلق برای بد
یا خوب بودن آنها حکمی صادر نمود.
تعریف عمومی از راهزنی دریایی بدین
شرح است: یک وجه اخلاقی مبهم و مرموز با خاصیت باج خواهی توسط یک گروه سازمان
یافته است که میتواند شامل موارد همچون دزدی، ربودن قاچاق، جعل و تقلب یا آدم
ربایی باشد در باور عامیانه دزدان دریایی انسانهای شروری همچون ادوارد نیچ ریش
سیاه یا لانگ جان سیلور» در جزیره گنج» میباشند. نمود فرهنگی راهزنان دریایی در
ادبیات و فیلم به صورت ماجراجویانه و مردانه است که از روال زندگی عادی و روزمره
دور دور هستند. در مباحث علمی نیز یک تصویر مشابه از دزدان دریایی ترسیم می شود،
یعنی مردانی که از فقر به یک ثروت نسبی دست یافته اند یا بر اساس تعارض با دولت
وقت موفق به کسب قدرت شده اند. برای نمونه میتوان به فیلم پنج گانه دزدان دریایی
کارائیب که توسط شرکت والت دیزنی پیکچرز تهیه شده، اشاره نمود. همچنین امروزه شما
میتوانید کالاهایی مانند لباس اسباب بازی و غیره را با مضمون راهزن دریایی به
فراوانی مشاهده کنید گسترش این فرآیند صرف نظر از اینکه دارای منافع کلان برای
سوداگران است. ممکن است نتایج بسیار بدی را برای جامعه به همراه داشته باشد.
به اعتقاد بسیاری از پژوهشگران دوران
طلایی دزدی دریایی منجرب به داغ شدن تنور دوران تحولات در راستای اعتراضات اقتصادی
برای کسب مقبولیت عمومی است. از همین جهت می توان گفت: با مطالعه تاریخ راهزنان
دریایی که از متون تاریخی و منابع باستان شناختی استخراج گردیده میتوان خوانشهای
متفاوتی از اقدامات این گروه ها به دست آورد که گاهی در برگیرنده جریانهای متعلق
به جنبشهای مردمی است. برای مثال راهزنان دریای کارائیب به صراحت با کنترل نسبتا
خشونت آمیز نیروی کار و کالا توسط شرکتهای بازرگانی ملی گرا که از دید آنها همانند
نابرابری استبدادی بود؛ به مخالفت می پرداختند.
تا کنون دانشمندان مطالعات دقیقی را
بر روی راهزنان دریایی باستان در مدیترانه و راهزنان دریایی قرون وسطی در سراسر
دنیای قدیم یعنی آسیا - افریقا به عمل آورده اند. همچنین شواهد بسیار آشکار و
جالبی از وجود راهزنان دریایی در اقیانوس اطلس در عصر جدید نخستین در دسترس قرار
دارد. در این دوره شاهد بروز راهزنی دریایی در اشکال و ابعاد متفاوت میباشیم که
گاها برخی از این اقدامات با . با مجوز قانونی از طرف دولت های وقت انجام می گرفته
کلیه اقدامات فوق دو شالوده اصلی داشته که عبارتند از مال اندوزی و اقتصاد است.
حتی برخی از از این فعالیت های اقتصادی در پوشش اقدامات سیاسی انجام میشده که در
آن دولت مردان غربی دست داشته اند.
http://farhang-darya.com/1396/03/19/unique/
فرهنگ دریایی
-
عصر نوزایی راهزنی دریایی
7/6/2017
پس از وقوع نوزایی راهزنی دریایی که
در حوالی ۱۴۵۰ تا ۱۶۵۰ صورت گرفته دزدی دریایی شکل نسبتاً جدیدی به خود گرفت که با افزایش
مشارکت اقوام بربر دزدان دریایی فرانسوی گارد حفاظت از کشتی های تجاری که در خدمت
دولت های بزرگی همچون بریتانیا مانند سر فرانسیس در یک و جان هاوکینز و راهزنان
هلندی، همراه بود. کارد حفاظت از کشتی های تجاری ملکه بریتانیا با حکم رسمی از طرف
دولت اجازه حمله و ضبط اموال بیگانگان در دریا نیز داشت مزدوران مذکور بر اساس
فاوداری به کشورهای حامی در جنگهای جهانی مذهبی بین عثمانی ها و
مسیحیان و کاتولیکها و پروتستانها
ایفای نقش می کردند.
عصر طلایی راهزنی دریایی
مارکوس ریدیکر دوره پس از نوزایی
راهزنی دریایی را عصر طلایی راهزنی دریایی مینامند که همزمان با افزایش مشارکت
دزدان دریایی در دریای کارائیب حوالی ۱۶۵۰ تا ۱۷۳۰
میلادی است در این دوره بر خلاف ادوار پیشین راهزنان دریایی خود را بدون ملت می
دانند نسل اول از دزدان دریایی بدون ملت راهزنان فرانسوی بودن که از بردگی خدمت
سربازی، کار یا مهاجرت اجباری گریخته بودند و در حاشیه سرزمینهای استعماری زیست
میکردند و کنترل نسبی آبهای محلی را در اختیار گرفتند از این طرف نیز اسپانیایی ها
تلاش میکردند آنها را از متصرفات خود در دریای کارائیب بیرون کنند. فرانسویهای
بدون ملت نیز برای مقابله به مثل با این اقدامات سوار بر کشتی ها شدند و به تدریج
گسترده تر شدند که میتوان از آن به عنوان یک «فرهنگ مقابله» به صورت شناور در قرن ۱۷ یاد
کرد. آهسته آهسته دزدان دریایی در دریای کارائیب تبدیل به یک قدرت شدند و اینگونه
عصر طلایی راهزنی دریایی خلق شد. اما فرهنگ بدون ملت دزدان دریایی کارائیب عمر
کوتاهی داشت زیرا با عناصر اصلی قدرت در تعارض بود. علاوه بر اینکه راهزنان دریایی
جهت کسب منافع بیشتر با یک دیگر در جنگ و ر جنگ و تضاد بودند بلکه وقت زیادی را
نیز صرف تفریحات در پناهگاه هایی خود در تورتوگا و پورت رویال در پیرامون دریای
کارائیب میکردند همچنین از جواهرات و لباسهای عجیب و غریب استفاده میکردند.
معمولاً این افراد به دلیل شغل جنایتکارانه ای که داشتند فاقد خانواده روابط ده
روابط خویشاوندی و سرمایه گذاری قانونی املاک و مستغلات بودند. در نهایت در اوایل
قرن زن ۱۸ میلادی سفره دزدان دریایی بدون ملت به واسطه انگلیسی ها و شرکای
تجاری آنها برچیده شد. پس از این واقعه بسیاری از بازماندگان راهزنان دریایی بدون
ملت تبدیل به قاچاقچیانی شدند که تا ۱۸۱۵ دوام آورند پس از آن تاریخ یک صلح و
آرامش نسبی بر تجارت منطقه کارائیب حاکم گردید.
دو تن از بی رحم ترین و مخوف ترین
راهزنان دریایی دوران طلایی دزدی دریایی کاپیتان کند صاحب کشتی ادونچر گالی و
بارتولومئو روبرتز (مشهور به بارت سیاه دل صاحب کشتی رویال فرچون می باشند. لازم
به ذکر است راهزنی دریایی یک شکل اعتراضی شدیدتر به فعالیتهای اقتصادی است. هنری
ایوری معروف به تاج دزدان دریایی یا پادشاه دزدان دریایی که در اواخر قرن ۱۷ می
زیسته یک دزد دریایی بایی انگلیسی بود که در اواسط قرن ۱۷ در
اقیانوس اطلس و اقیانوس هند فعال بود. وی همچنین بخاطر تصرف اموال تصرف اموال
محموله طلا و جواهر کشتی های مغولی در اقیانوس هند به ارزش ۹۶۰۰۰۰۰۰ دلار به عنوان پر سودترین حمله دزدی دریایی در تاریخ شناخته میشود.
به همین دلیل او و دزدان دریایی مشابه او یک تهدید جهانی به شمار می رفتند.
در سراسر عصر جدید نخستین پدیده
راهزنی دریایی یک پدیده جهانی بود که بازیگران آن بین دریای مدیترانه و کاراتیبه
بین دریای جنوبی به ویژه در کرانه های اقیانوس آرام در پیرامون آمریکای جنوبی و
اقیانوس هند بین نیو انگلند و کرانه های آفریقا در رفت و آمد بودند اهداف بزرگ
راهزنان دریایی در مدیترانه و دریای کارائیب کشتیها و کلنی های اسپانیایی بود.
دزدان دریایی علاوه بر تصرف اموال افرادی را نیز به اسارت می گرفتند که آنها را به
عنوان برده به فروش می رسادند. در سراسر دوره نوزایی راهزنی دریایی رهبری گروه های
دزدی دریایی را افراد حرفه ای و آشنا به فنون جنگی بر عهده میگرفتند اما در عصر
طلایی راهزنی دریایی این امر کاملا متفاوت بود. برای نمونه سر هنری مورگان یک
انسان بی رحم است اما یک محافظ نخبه از کشتی های تجاری نیز محسوب می شود که در عصر
نوزایی راهزنی دریایی می زیسته یا زمانی که از اقدامات ویلیام فلای دزد دریایی
انگلیسی صحبت به میان می آید؛ به روشنی مشخص است که اقدامات وی هشداری به
بازرگانان در راستای احقاق حقوق ملوانان است. راهزنان دریایی اغلب اوقات تنها در
راستای غارت اموال به کشتی ها هجوم نمی آورند بلکه گاها محموله کشتی را نیز با هدف
معین یا به نشانه مبارزه مبارزه با یک سبک فکری ک فکری و اقتصادی تخریب تخریب
میکردند جریانهای اصلی زندگی راهزنان راهزنان دریایی مبتنی بر زندگی اشتراکی اکی
مرجع ستیزی و تساوی طلبی استقرار از یافته است. برحمت می توان عصر طلایی راهزنان
دریایی را به یک آرمان شهر سوسیالیستی شبیه دانست. عصر طلایی راهزنان دریایی
همزمان با دوره سوداگری سرمایه گرایی حوالی ۱۳۹۲ تا ۱۷۸۳
میلادی) و گسترش استعمار گرایی است از جمله کمپانیهای بزرگ این دوره میتوان به
کمپانی هند شرقی هلند کمپانی هند شرقی انگلستان و کمپانی هند شرقی فرانسه اشاره
نمود و راهزنان دریایی و
سوداگران سرمایه گرایی هر کدام
نماینده یک طرز فکری میباشند.
در نوشتار فوق از منابع ذیل بهره
گرفتم
Dawdy, S. & Bonni, J. (۲۰۱۳). Towards a General
Theory of Piracy. Anthropological Quarterly, ۸۵۳) ۱۳۹۲
کلیه حقوق این مقاله متعلق به نشریه
الکترونیکی باستان شناسی منظر دریایی است. اطلاعات مندرج در این پایگاه فقط جهت
مطالعه کاربران با رعایت قوانین مطبوعات می ۱۳۹۵-۱۳۹۶ ) باشد. کپی برداری و بازنشر اطلاعات بدون ذکر منبع و رفرنس ممنوع و
پیگیرد قانونی دارد.
تاریخ فرم اندرونی ایرانیان
2/2
http://farhang-darya.com/1396/03/19/unique/
