با توجه به ارجاعات تخصصی شما به پل هرن (Paul Horn) و شارل شِفِر (Charles Schefer)، کتاب مورد نظر که در آن از «دفتر سندباد» نام برده شده، کتاب «راحتالانسان» تألیف شرفالدین ناصر بن محمد بن ناصر شریف است.
در اینجا جزئیات دقیق این ارجاع و شناسنامه کتاب آورده شده است:
۱. شناسایی کتاب و نویسنده
نام کتاب: راحتالانسان (که با نام نصیحةالملوک نیز شناخته میشود).
نویسنده: شرفالدین ناصر بن محمد (مشهور به شریف). او از ادیبان و نویسندگان قرن ششم هجری است.
مصحح ارجاع شده: عبارت «شِفِر ۱ ص ۲۰۸» اشاره به نسخه چاپ شده توسط شارل شفر (Charles Schefer)، شرقشناس فرانسوی دارد که این متن را در مجموعه Chrestomathie Persane (منتخبات فارسی) در پاریس به چاپ رسانده است.
۲. محتوای ارجاع (دفتر سندباد)
در صفحه ۲۰۸ از جلد اول مجموعهای که شفر منتشر کرده (سطر ۵)، مؤلف (شریف) در ضمنِ بحثی اخلاقی یا پندآموز، به کتابی کهن با عنوان «سندبادنامه» اشاره میکند و از آن با تعبیر «دفتر سندباد» یاد میکند.
این اشاره به دلایل زیر اهمیت دارد:
سندبادنامه منظوم یا منثور: این ارجاع نشان میدهد که در قرن ششم، متنی از سندبادنامه (احتمالاً تحریر منثور کهن یا منظومه منسوب به رودکی) در دسترس نویسندگان آن دوره بوده و به عنوان منبع حکمت و تدبیر ملوک به آن استناد میشده است.
اعتبار علمی: پل هرن در تحقیقات خود درباره لغتنامه اسدی طوسی و متون کهن (مانند لغت فرس)، به این ارجاعِ «شریف» در «راحتالانسان» استناد کرده تا ریشههای واژگان یا سبک روایتهای داستانی را بررسی کند.
۳. تذکر درباره تشابه اسمی
نباید این کتاب را با کتاب «راحتالصدور» راوندی (که درباره تاریخ سلجوقیان است) اشتباه گرفت. راحتالانسانِ شریف، بیشتر صبغه اخلاقی، تربیتی و نصیحتالملوکی دارد و به همین دلیل به داستانهای کهنی چون سندبادنامه استناد میکند.
بنابراین، منظور از «شریف»، نویسنده کتاب (شرفالدین ناصر بن محمد) و منظور از کتاب، همان راحتالانسان چاپ شده در منتخبات «شفر» است.
