وازلین داستان بسیار جالبی دارد؛ این ماده هم یک مشتق نفتی است و هم یک مخترع مشخص دارد که فرآیند تصفیه و تبدیل آن به یک محصول بهداشتی را کشف و ثبت کرد.
در واقع، وازلین به صورت تصادفی در چاههای نفت کشف شد، اما ایده پاکسازی و تجاریسازی آن متعلق به یک شیمیدان است.
کشف اولیه در چاههای نفت
در سال ۱۸۵۹، با رونق گرفتن صنعت نفت در پنسیلوانیای آمریکا، کارگران چاههای نفت از مادهای مومی شکل، غلیظ و تیره رنگ که روی پمپهای نفت تجمع میکرد شکایت داشتند؛ زیرا این ماده باعث اختلال در کار دستگاهها میشد. کارگران به این ماده «موم میله» (Rod Wax) میگفتند.
با این حال، آنها متوجه شده بودند که اگر این موم را روی بریدگیها، زخمها و سوختگیهای پوست خود بمالند، روند بهبود زخمها به شدت سریعتر میشود.
مخترع وازلین: رابرت چیزبرو (Robert Chesebrough)
شیمیدان جوانی به نام رابرت چیزبرو که پیش از آن در زمینه تقطیر سوخت از روغن وال فعالیت میکرد، به این منطقه سفر کرد تا فرصتهای جدید را در صنعت نفت بررسی کند. او متوجه استفاده درمانی کارگران از این موم سیاه و چسبناک شد.
چیزبرو پتانسیل بالایی در این ماده دید و چندین ماه را صرف تحقیق و آزمایش روی فرآیند تصفیه آن کرد.
فرآیند اختراع و پاکسازی
چیزبرو متوجه شد که با تقطیر مواد نفتی سبکتر و سپس فیلتر کردن موم باقیمانده از میان زغال چوب استخوانی (Bone Black)، میتواند آن ژل سیاه و بدبو را به یک ژل بیرنگ، بیبو و شفاف تبدیل کند.
ثبت اختراع: او این فرآیند تصفیه را در سال ۱۸۷۲ به نام خود ثبت کرد (Patent ایالات متحده).
نامگذاری: او نام این محصول را «وازلین» (Vaseline) گذاشت. گمان میرود این نام ترکیبی از واژه آلمانی Wasser (به معنی آب) و واژه یونانی Elaion (به معنی روغن) باشد.
فداکاری مخترع برای اثبات محصول
چیزبرو به قدری به محصول خود ایمان داشت که برای بازاریابی آن دست به کارهای عجیبی میزد. او در خیابانهای نیویورک در مقابل مردم، پوست خود را با اسید یا آتش میسوزاند یا زخمی میکرد و سپس ژل وازلین را روی آن قرار میداد تا سرعت بالای بهبود و خاصیت محافظتی آن را به تماشاگران اثبات کند.
یک نکته جالب: رابرت چیزبرو به قدری به سلامتبخش بودن وازلین اعتقاد داشت که ادعا میکرد هر روز یک قاشق از آن را میخورد! او در نهایت در سن ۹۶ سالگی درگذشت.
نتیجهگیری: بنابراین، وازلین در اصل همان «پترولیوم ژلی» (Petroleum Jelly) یا ژل نفت خام است، اما بدون تلاشهای رابرت چیزبرو برای تصفیه، خالصسازی و حذف ترکیبات مضر و بدبوی نفتی، هرگز به این محصول بهداشتی و کاربردی تبدیل نمیشد.
