پیشوند «اَردا» در ابتدای نام «ویراف» (در کتاب ارداویرافنامه) یک صفت و عنوان دینی در زبان پهلوی (فارسی میانه) است.
در اینجا جزئیات معنایی و ریشهشناسی این واژه را بررسی میکنیم:
۱. معنای واژه
«اردا» (در پهلوی: ardāy) به معنای «مقدس»، «پاک»، «پارسا» و «عادل» است. این لقب به کسانی داده میشد که از نظر دینی و اخلاقی به جایگاه بالایی رسیده بودند. در واقع، این پیشوند نشاندهنده آن است که ویراف شخصی برگزیده و دارای کمالات معنوی بوده که شایستگی سفر به جهان پس از مرگ را پیدا کرده است.
۲. ریشهشناسی (اتیمولوژی)
این واژه ریشه در زبانهای کهن ایرانی دارد:
در اوستا: واژه «اَشَه» (Asha) یا «اَرِتَه» (Areta) به معنای راستی، نظم جهانی و قانون ایزدی است.
در فارسی باستان: واژه «اَرتَه» (Arta).
در فارسی میانه: به صورت «اَردا» درآمده است.
۳. مفهوم «ارداویراف» در متن کتاب
در ابتدای کتاب ارداویرافنامه ذکر شده است که پس از حمله اسکندر و آشفتگی در دین زرتشتی، موبدان تصمیم گرفتند شخصی پارسا را به جهان مینوی بفرستند تا از درستیِ باورهای دینی خبر بیاورد. ویراف به دلیل پاکی فوقالعادهاش انتخاب شد و به همین دلیل لقب «اردا» (پارسا) به او داده شد.
نکته جالب: واژه «اردوان» (نام چند تن از پادشاهان اشکانی) و نام شهر «اردبیل» (Artavila به معنی شهر مقدس) نیز با همین ریشه «اردا/ارته» در ارتباط هستند.
