۱۴۰۴ بهمن ۲۰, دوشنبه

خنیاگر زن صفیر دوک است تیر آلت جعبه ٔ ملوک است. نظامی.



AI Overview
این بیت از نظامی گنجوی در توصیف ساز «چنگ» است که در آن اجزای چنگ با استعاره تصویرسازی شده‌اند. خنیاگر (نوازنده) زن اشاره به خود چنگ است، صفیر دوک (صدای دوک ریسندگی) صدای آن است، و تیر آلتِ جعبهٔ ملوک (ابزار تیراندازی در جعبه پادشاهان) استعاره از زه و بدنه چنگ است.
تفسیر مفصل:خنیاگرِ زن: منظور ساز «چنگ» است که شکل آن در دوران کهن شبیه پیکر یک زن نوازنده تصور می‌شد.
صفیرِ دوک: صدای زیر و لرزان چنگ، مانند صدای دوک ریسندگی است.
تیر آلتِ جعبه ملوک: اشاره به زه چنگ است که مانند زه تیر (کمان) است و خود چنگ مانند جعبه‌ای (کماندان) که شاهان تیرهایشان را در آن می‌گذاشتند، گران‌بها و آراسته است.
در مجموع، نظامی با تشبیهات هنری، چنگ را سازی ارزشمند (ملوکانه) و خوش‌صدا توصیف می‌کند.