احمد برمک که در «لغت فرس» اسدی طوسی به اشعار او استناد شده، همان ابوالحسن احمد بن جعفر برمک معروف به «جحظه» (یا جحظه برمکی) است.
در تایید این موضوع، چند نکته حائز اهمیت وجود دارد:
۱. هویت تاریخی و لقب جحظه
احمد بن جعفر از نوادگان برامکه (خاندان معروف برمکی) بود. لقب «جحظه» را به دلیل چشمان برآمدهاش به او داده بودند. او نه تنها شاعر، بلکه موسیقیدان، اخباری و لغتشناس برجستهای در عصر عباسی بود که عمری طولانی (حدود صد سال) یافت.
۲. حضور در لغت فرس اسدی
اسدی طوسی در کتاب «لغت فرس» (که قدیمیترین فرهنگ لغت موجود زبان فارسی است) برای شرح برخی واژگان، از اشعار شاعران مختلف به عنوان «شاهد مثال» استفاده کرده است. نام احمد برمک در کنار شاعران متقدمی چون رودکی و شهید بلخی در این متن دیده میشود.
۳. جایگاه ادبی
اگرچه جحظه بیشتر به زبان عربی شهرت دارد و آثار او (مانند کتاب الطبیخ) به عربی است، اما در تذکرهها و منابع فیلولوژیک (مانند مباحثی که پل هرن و ادوارد براون به آن اشاره کردهاند)، ذکر شده که برخی از این سخنورانِ ایرانیتبارِ دربار خلافت، به فارسی نیز شعر میسرودهاند یا اشعار فارسی به آنها منسوب است.
۴. تطبیق با منابع معاصر
بسیاری از مصححان لغت فرس و پژوهشگران تاریخ ادبیات، از جمله عباس اقبال آشتیانی، بر این باورند که این «احمد برمک» مذکور در شعر فارسیِ قرن چهارم، همان جحظه برمکی است که به واسطه اصالت برامکه، پیوند عمیقی با فرهنگ و زبان ایرانی داشته است.
|||||||||||||||||||
ابوالحسن احمد بن جعفر بن موسی بن یحیی بن خالد بن برمک (۲۲۴ هجری قمری/۸۳۹ میلادی - ۳۲۴ هجری قمری/۹۳۶ میلادی)، ملقب به جحزه، مردی ادیب، نویسنده، راوی و شاعر بود که در دوران عباسیان میزیست.
زندگینامه او: احمد بن جعفر بن موسی در ماه شعبان سال ۲۲۴ هجری قمری متولد شد. او از خاندان برمکی بود. احمد برخلاف اجدادش، در فقر و تنگدستی بزرگ شد. او ظاهری نازیبا و چشمانی بیرونزده داشت، بنابراین ابن المعتز او را جحزه نامید و این لقب بیشتر از نام کوچکش استفاده شد. جحزه برمکی از طریق شعر، آواز و نواختن تنبور (نوعی عود) امرار معاش میکرد. او به عنوان فردی شوخطبع و علاقهمند به معاشرت و گفتگو توصیف شده است. جحزه عمر طولانی داشت و در ماه شعبان سال ۳۲۴ هجری قمری پس از رسیدن به سن دقیقاً صد سالگی درگذشت. روایات در مورد محل وفات او متناقض است. گفته شده است که او در روستای جیل، در جنوب بغداد، وفات یافته است و همچنین گفته شده است که در واسط، بین بصره و کوفه، درگذشته است.
آثار او
آثار زیر به او نسبت داده شده است:
او دیوان شعر دارد.
"کتاب نوازندگان تنبور."
"کتاب فضائل سیکباج."
"کتاب غناء."
"کتاب رصدها."
"کتاب آنچه از امر المعتمد علی الله مشاهده کرد."
"کتاب آنچه از آنچه منجمان کوشیدند و حقیقت یافتند، گردآوری کرد."
پیوندهای خارجی
منابع
کامل سلمان الجبوری (2003). فرهنگ نویسندگان از دوران پیش از اسلام تا سال 2002 میلادی. بیروت: دارالکتب العلمیه. جلد 1. صفحه 121. شابک: 978-2-7451-3694-7. LCCN: 2003489875. OCLC: 54614801. OL: 21012293M. QID: Q111309344.
عمر فرخ، تاریخ ادبیات عرب: عصر عباسی. دارالعلم للمالائین - بیروت. چاپ چهارم - ۱۹۸۱، صفحات ۴۲۴-۴۲۵
عفیف عبدالرحمن، فرهنگ شعرای عباسی. انتشارات گروس - طرابلس. دار صادر - بیروت. چاپ اول - ۲۰۰۰، صفحات ۹۵-۹۶
عمر فرخ، صفحه ۴۲۵
تأیید اعتبار ویرایش شده در ویکیداده
درباره
نویسندگان و دانشمندان عصر دوم عباسی و آثار آنها
پورتال شعر
پورتال ادبیات عرب
پورتال زندگینامهها
پورتال دولت عباسی
نماد خرد
این مقاله درباره یک شاعر، یک مقاله خرد است. میتوانید با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
ویکیسورس مطالب مرتبطی درباره جحزه برمکی دارد.
ردهها: افراد دربار خلافت عباسی؛ افراد خلافت عباسی در قرن دهم؛ افراد خلافت عباسی در قرن نهم؛ برمکیان؛ شاعران عصر عباسی؛ شاعران عرب در قرن دهم؛ شاعران بغداد؛ نویسندگان عرب قرن دهم؛ متولد ۲۲۴ هجری قمری؛ متولد ۸۳۹؛ درگذشته ۳۲۴ هجری قمری؛ درگذشته ۹۳۶
این صفحه آخرین بار در ۹ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۴۷ ویرایش شده است.
|||||||||||||||||||||||||||
أبو الحسن أحمد بن جعفر بن موسى بن يحيى بن خالد بن برمك (224هـ/839م - 324هـ/936م) ولُقِّب بجحظة، وهو أديب وكاتب وراوية وشاعر عاش في العصر العباسي.
سيرته
ولِدَ أحمد بن حعفر بن موسى في شهر شعبان من عام 224هـ، وينتسب إلى أسرة البرامكة، وعلى النقيض من أجداده فقد نشأ أحمد فقيراً مُحتاجاً، وكان قبيحاً جاحظ العينين فسمَّاه ابن المعتز جحظة، فعُرِفَ بهذا اللقب وغلب على اسمه الأصلي. تكسَّب جحظة البرمكي من قول الشعر والغناء والعزف على الطنبور، ويُوصَف أنَّه ظريف يُحبُّ المجالسة والمؤانسة. عمَّر جحظة عُمراً طويلاً، وتُوفِّي في شهر شعبان من عام 324هـ بعد أن بلغ مائة عام بالتمام، وتضاربت الروايات في تحديد مكان موته، فقيل أنَّه مات في قرية جيل جنوب بغداد، وقيل أيضاً أنَّه تُوفِّي في واسط بين البصرة والكوفة.
مؤلفاته
تُنسَب إليه المؤلفات التالية:
- له ديوان شعر.
- «كتاب الطنبوريين».
- «كتاب فضائل السكباج».
- «كتاب الترنُّم».
- «كتاب المشاهدات».
- «كتاب ما شاهده من أمر المعتمد على الله».
- «كتاب ما جمعه مِمَّا جرَّبه المُنجِّمُون فصحَّ من الأحكام».
روابط خارجية
المراجع
- كامل سلمان الجبوري (2003). معجم الأدباء من العصر الجاهلي حتى سنة 2002م. بيروت: دار الكتب العلمية. ج. 1. ص. 121. ISBN:978-2-7451-3694-7. LCCN:2003489875. OCLC:54614801. OL:21012293M. QID:Q111309344.
- عمر فروخ، تاريخ الأدب العربي: الأعصر العباسيَّة. دار العلم للملايين - بيروت. الطبعة الرابعة - 1981، ص. 424-425
- عفيف عبد الرحمن، مُعجم الشعراء العباسيين. جروس برس - طرابلس. دار صادر - بيروت. الطبعة الأولى - 2000، ص. 95-96
- عمر فروخ، ص. 425
أدباء وعلماء العصر العباسي الثاني وأعمالهم |
|---|
