نسخه لندن شاهنامه فردوسی (MS Add. 21103) که در کتابخانه بریتانیا (British Library) نگهداری میشود، یکی از ارزشمندترین و قدیمیترین دستنویسهای این حماسه ملی است. این نسخه به دلیل قدمت و ویژگیهای هنریاش همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است.
در ادامه به برخی از ویژگیهای کلیدی این نسخه اشاره میشود:
مشخصات و تاریخچه
تاریخ کتابت: این نسخه در سال ۶۷۵ هجری قمری (۱۲۷۶ میلادی) کتابت شده است. این تاریخ آن را در زمره نسخههای بسیار کهن شاهنامه قرار میدهد که کمتر از سه سده پس از درگذشت فردوسی نوشته شده است.
خاستگاه: به نظر میرسد این نسخه در دوران ایلخانی تهیه شده باشد.
ویژگیهای هنری و نگارگری
تصاویر و مینیاتورها: نسخه لندن شامل ۹۴ نگاره (مینیاتور) است. این نگارهها نمونهای شاخص از سبک نگارگری مکتب شیراز در سده هفتم هجری هستند.
سبک بصری: تصاویر این نسخه با استفاده از رنگهای زنده و ترکیببندیهای نسبتاً ساده اما گویا، صحنههای نبرد، بزم و اساطیر ایران را به تصویر میکشند.
اهمیت علمی و تصحیح
اعتبار متن: با وجود اینکه نسخه فلورانس (مورخ ۶۱۴ هـ.ق) قدیمیترین نسخه شناخته شده است، نسخه لندن به دلیل ضبطهای دقیق و نزدیکی به زمان حیات شاعر، یکی از منابع اصلی برای مصححان بزرگ شاهنامه (مانند جلال خالقی مطلق) بوده است.
وضعیت فیزیکی: این نسخه در طول قرنها به خوبی حفظ شده و اکنون به صورت دیجیتال نیز در آرشیو کتابخانه بریتانیا برای محققان در دسترس است.
جایگاه در کنار سایر نسخههای معروف
در کنار نسخه لندن، نسخههای مشهور دیگری نیز وجود دارند که هر کدام از منظری اهمیت دارند:
نسخه فلورانس: قدیمیترین نسخه (۶۱۴ هـ.ق).
نسخه بایسنقری: از نظر تذهیب و هنر کتابآرایی در اوج است.
شاهنامه طهماسبی: مشهورترین نسخه از نظر تعداد و کیفیت نگارگری مکتب تبریز.
