در منابع کهن و لغتنامههای معتبر زبان فارسی (مانند لغتنامه دهخدا و فرهنگ برهان قاطع)، از «کُندا» به عنوان نام یک نقاش و مصور معروف در قدیم یاد شده است.
در مورد این شخصیت چند نکته قابل توجه در ادب فارسی وجود دارد:
هویت تاریخی: بر خلاف نقاشانی مثل بهزاد یا مانی که آثار و جزئیات زندگیشان تا حد زیادی مشخص است، «کندا» بیشتر به عنوان یک نام نمادین در فرهنگهای لغت ثبت شده است. لغتنامه دهخدا به نقل از منابع قدیمیتر مثل فرهنگ اوبهی و ناظمالاطباء صراحتاً ذکر میکند که: «کندا نام نقاشی و مصوری بوده است.»
معانی دیگر واژه: جالب است بدانید که کلمه «کندا» (با تلفظ کَندا یا کُندا) در زبان پهلوی و فارسی باستان به معنای دانا، حکیم و فیلسوف نیز به کار رفته است. به همین دلیل برخی معتقدند شاید این نام در ابتدا یک لقب برای هنرمندان چیره دست و دانا بوده که بعدها در متون به عنوان نام خاص یک نقاش ثبت شده است.
کاربرد هنری: در ادبیات کلاسیک، وقتی شاعران میخواستند از قدرت تصویرگری و دقت در نقشآفرینی سخن بگویند، گاهی به نامهایی چون مانی، ارژنگ و یا همین «کندا» اشاره میکردند تا مهارت نقاش را به رخ بکشند.
بنابراین، اگر در متون ادبی یا فرهنگهای واژگان به این نام برخورد کردید، منظور همان نقاش افسانهای یا قدیمی است که نامش در کنار بزرگان هنر نقاشی ایران باستان و دوران میانه ذکر میشده است.
