واژه «پوهاند» عالیترین رتبه علمی و دانشگاهی در نظام آموزش عالی افغانستان است که معادل رتبه «استاد» (Professor) در ایران و بسیاری از کشورهای دیگر محسوب میشود.
در زبان پشتو، سلسلهمراتب رتبههای علمی اساتید دانشگاه به ترتیب از پایین به بالا شامل موارد زیر است:
پوهیالی: معادل مربی آموزشیار
پوهنیار: معادل مربی
پوهنمل: معادل استادیار
پوهنوال: معادل دانشیار
پوهاند: معادل استاد (Full Professor)
ریشهشناسی
این واژه از ریشه «پوهـ» (از مصدر پوهېدل به معنای دانستن و فهمیدن) ساخته شده است. پسوند «اند» در اینجا برای ساختن اسم صفت یا رتبهای است که نشاندهنده کمال در آن دانش است؛ بنابراین معنای تحتاللفظی آن «بسیار دانشمند» یا «متفکر» است.
در مکاتبات رسمی افغانستان، اساتیدی که به این درجه رسیده باشند، این عنوان را پیش از نام خود (مانند پوهاند دکتر [نام]) قرار میدهند.
