در نسخهی «لغت فُرس» اسدی طوسی (به تصحیح پاول هورن)، این بیت به نام شاعرِ کمتر شناختهشدهای به نام «عَلَس قُرط» ثبت شده است.
این انتساب از چند جهت حائز اهمیت است:
۱. جایگاه علس قرط در تاریخ ادب
«علس قرط» از شاعران دورهی سامانی یا اوایل غزنوی است. نام او در تذکرهها بسیار اندک آمده و عمدهی شهرت او به دلیل همین تکبیتهایی است که در فرهنگهای لغتی مثل لغت فرس برای شاهد مثال آورده شده است.
۲. واژهی «غوشا» در لغت فرس
اسدی طوسی این بیت را ذیل واژهی «غوشا» (یا غوشه) آورده تا معنای آن را تثبیت کند.
معنای لغوی: اسدی غوشا را به معنای خوشهچینی (چیدن دانههای پراکنده پس از درو) معنا کرده است.
ریشهشناسی: این واژه در فارسی باستان و میانه ریشه دارد و با «خوشه» همخانواده است.
۳. بررسی ضبط هورن و دهخدا
اختلافاتی که در متن (مثل «رز» در مقابل «ورز» یا «زر») دیدید، ناشی از نسخههای خطی متفاوتی است که در اختیار مصححان بوده است:
در تصحیح هورن: تأکید بر ضبطی است که معنای «خوشهچینی» از آن استخراج شود.
در یادداشتهای دهخدا: استاد با دقت وسواسگونهای تمامی احتمالات (حتی تصحیفهای کاتبان مثل «زر و جین») را نقل کرده تا پژوهشگر بتواند به ریشهی اصلی کلمه برسد.
۴. قرائت نهایی بر اساس لغت فرس
با تکیه بر انتساب به «علس قرط» و شاهدِ لغت فرس، بیت به این شکل معنا میشود:
«همان پیشهای را دنبال کن که پدرت داشت؛ او از باغ انگور (رز) هیزم میآورد و به خوشهچینی (غوشا) مشغول بود.»
این بیت در واقع سندی است برای یکی از کلمات متروک فارسی (غوشا) که اگر تلاش امثال اسدی طوسی و بعدها مصححانی چون هورن و دهخدا نبود، معنای دقیق آن در گذر زمان از بین میرفت.
