پاول آنتون دو لاگارد (Paul Anton de Lagarde) یکی از برجستهترین و البته جنجالیترین شرقشناسان و متخصصان کتاب مقدس در قرن نوزدهم آلمان بود. او که در دانشگاه گوتینگن کرسی استادی داشت، به دلیل دانش وسیعش در زبانهای شرقی از جمله فارسی، عربی، آرامی و قبطی شهرت جهانی یافت.
در رابطه با کتاب Persian Studien (مطالعات ایرانی) و جایگاه او در ایرانشناسی، نکات زیر حائز اهمیت است:
۱. نقش او در ایرانشناسی
دولاگارد در کتاب Persian Studien (چاپ ۱۸۸۴) به بررسی ریشهشناختی واژگان فارسی و پیوند آنها با دیگر زبانهای هندواروپایی و زبانهای سامی پرداخت. او از نخستین کسانی بود که به اهمیت نسخههای ترجمه شده کتاب مقدس به زبانهای شرقی برای کشف واژگان کهن پی برد.
۲. پیوند با پاول هورن
ارتباطی که شما میان او و پاول هورن (مصحح لغت فرس) میبینید، یک رابطه آکادمیک مستقیم است. پاول هورن در واقع شاگرد برجسته دولاگارد بود. هورن بسیاری از روشهای انتقادی و ریشهشناختی خود را از او آموخت. به همین دلیل است که در مقدمه یا حواشی تصحیح لغت فرس، بارها به نظرات یا کتاب Persian Studien استادش ارجاع میدهد.
۳. ویژگیهای علمی
تصحیح متون: او معتقد بود برای شناخت یک فرهنگ باید متون بنیادین آن را با دقت ریاضی تصحیح کرد.
ریشهشناسی (Etymology): دولاگارد در کتاب خود تلاش کرد تا ریشه بسیاری از کلمات فارسی را که در متون پهلوی یا پازند باقی مانده بود، تبیین کند.
۴. تأثیرگذاری
اگرچه برخی دیدگاههای سیاسی و اجتماعی او در زمان خودش بحثبرانگیز بود، اما در حوزه فیلولوژی (زبانشناسی تاریخی)، او را یکی از بنیانگذاران متدولوژی مدرن در مطالعات ایرانی میدانند. کتاب Persian Studien او هنوز هم به عنوان یکی از منابع کلاسیک برای کسانی که روی تطبیق لغات فارسی و سامی کار میکنند، مورد ارجاع قرار میگیرد.
در واقع، وقتی هورن در حواشی خود از «دولاگارد» نام میبرد، به نوعی در حال ادای احترام به سنت علمی استادی است که زیربنای تحقیق درباره واژگان کهن ایرانی را در دانشگاه گوتینگن بنا نهاد.
لاگارد، پل آنتون دو (۱۸۲۷–۱۸۹۱)، محقق کتاب مقدس و خاورشناس آلمانی، در دوم نوامبر ۱۸۲۷ در برلین متولد شد. نام واقعی او بوتیچر بود، لاگارد نام مادرش بود. در برلین (۱۸۴۴–۱۸۴۶) و هاله (۱۸۴۶–۱۸۴۷) به تحصیل الهیات، فلسفه و زبانهای شرقی پرداخت. در سال ۱۸۵۲ تحصیلاتش او را به لندن و پاریس کشاند. در سال ۱۸۵۴ معلم یک مدرسه دولتی برلین شد، اما این امر مطالعات کتاب مقدس او را قطع نکرد. او کتاب Didascalia apostolorum Syriace (۱۸۵۴) و سایر متون سریانی جمعآوریشده در موزه بریتانیا و پاریس را ویرایش کرد. در سال ۱۸۶۶ سه سال مرخصی تحصیلی برای جمعآوری مطالب جدید دریافت کرد و در سال ۱۸۶۹ هاینریش اوالد به عنوان استاد زبانهای شرقی در گوتینگن منصوب شد. لاگارد، مانند ایوالد، در موضوعات و زبانهای مختلف فعال بود؛ اما هدف اصلی او، یعنی توضیح کتاب مقدس، تقریباً همیشه مد نظر بود. او ترجمه آرامی (معروف به تارگوم) از کتاب انبیاء را بر اساس Codex Reuchlinianus که در کارلسروهه نگهداری میشود، Prophetae chaldaice (1872)، Hagiographa chaldaice (1874)، ترجمه عربی از اناجیل، The Four Gospels، عربی از نسخه خطی وین ویرایش شده (1864)، ترجمه سریانی از Apocrypha عهد عتیق، Libri V. T. apocryphi syriace (1861)، ترجمه قبطی از اسفار پنجگانه، Der Pentateuch Coptisch (1867) و بخشی از متن لوسیانی از Septuagint را ویرایش کرد که توانست تقریباً نیمی از عهد عتیق را از نسخههای خطی بازسازی کند. او خود را با شور و شوق وقف پژوهشهای شرقی کرد و کتابهای «دربارهی پیشاتاریخ ارمنیان» (۱۸۵۴) و «مطالعات ارمنی» (۱۸۷۷) را منتشر کرد. او همچنین دانشجوی زبان فارسی بود و «ایسایاس پرسیسه» (۱۸۸۳) و «مطالعات فارسی» (۱۸۸۴) را منتشر کرد. او مطالعات قبطی خود را با «ایجیپتیاکا» (۱۸۸۳) دنبال کرد و بسیاری از مقالات جزئی خود را در مطالعهی زبانهای شرقی در «گساملته آبندلونگن» (۱۸۶۶)، «سیمیکتا» (۱۸۷۷، ۱۸۸۰)، «سمیتیکا» (۱۸۷۸، ۱۸۷۹)، «اورینتالیا» (۱۸۷۹–۱۸۸۰) و «میتهیلونگن» (۱۸۸۴) منتشر کرد. همچنین باید از اثر ارزشمند «نامشناسی مقدس» (۱۸۷۰؛ ویرایش دوم، ۱۸۸۷) نام برد. لاگارد همچنین در سیاست نیز مشارکت داشت. او به حزب محافظهکار پروس تعلق داشت و یک یهودستیز سرسخت بود. تلخیای که او احساس میکرد در نوشتههایش نمایان بود. او در ۲۲ دسامبر ۱۸۹۱ در گوتینگن درگذشت.
به مقاله در Herzog-Hauck، Realencyclopedia مراجعه کنید؛ و رجوع کنید به Anna de Lagarde، Paul de Lagarde (1894).
LAGARDE, PAUL ANTON DE (1827–1891), German biblical scholar and orientalist, was born at Berlin on the 2nd of November 1827. His real name was Bötticher, Lagarde being his mother’s name. At Berlin (1844–1846) and Halle (1846–1847) he studied theology, philosophy and oriental languages. In 1852 his studies took him to London and Paris. In 1854 he became a teacher at a Berlin public school, but this did not interrupt his biblical studies. He edited the Didascalia apostolorum syriace (1854), and other Syriac texts collected in the British Museum and in Paris. In 1866 he received three years’ leave of absence to collect fresh materials, and in 1869 succeeded Heinrich Ewald as professor of oriental languages at Göttingen. Like Ewald, Lagarde was an active worker in a variety of subjects and languages; but his chief aim, the elucidation of the Bible, was almost always kept in view. He edited the Aramaic translation (known as the Targum) of the Prophets according to the Codex Reuchlinianus preserved at Carlsruhe, Prophetae chaldaice (1872), the Hagiographa chaldaice (1874), an Arabic translation of the Gospels, Die vier Evangelien, arabisch aus der Wiener Handschrift herausgegeben (1864), a Syriac translation of the Old Testament Apocrypha, Libri V. T. apocryphi syriace (1861), a Coptic translation of the Pentateuch, Der Pentateuch koptisch (1867), and a part of the Lucianic text of the Septuagint, which he was able to reconstruct from manuscripts for nearly half the Old Testament. He devoted himself ardently to oriental scholarship, and published Zur Urgeschichte der Armenier (1854) and Armenische Studien (1877). He was also a student of Persian, publishing Isaias persice (1883) and Persische Studien (1884). He followed up his Coptic studies with Aegyptiaca (1883), and published many minor contributions to the study of oriental languages in Gesammelte Abhandlungen (1866), Symmicta (i. 1877, ii. 1880), Semitica (i. 1878, ii. 1879), Orientalia (1879–1880) and Mittheilungen (1884). Mention should also be made of the valuable Onomastica sacra (1870; 2nd ed., 1887). Lagarde also took some part in politics. He belonged to the Prussian Conservative party, and was a violent anti-Semite. The bitterness which he felt appeared in his writings. He died at Göttingen on the 22nd of December 1891.
See the article in Herzog-Hauck, Realencyklopädie; and cf. Anna de Lagarde, Paul de Lagarde (1894).
https://archive.org/details/persischestudie00hbgoog
