وقتی درباره اشتراکات فرهنگی ایران و روسیه صحبت میکنیم، باید از واقعیتهای تاریخی و ساختاری شروع کنیم
ایران و روسیه 🇮🇷🇷🇺 هر دو دارای سابقه دولتـتمدنی چندصدساله هستند. هر دو کشور تجربه امپراتوریهای بزرگ از ایران صفوی و قاجار تا روسیه تزاری و سپس عبور از تحولات بنیادین سیاسی در قرن بیستم را داشتهاند.
✅در هر دو جامعه، هویت ملی و حفظ سنت در کنار مدرنیته موضوعی جدی است. از نظر فرهنگی، ادبیات در هر دو کشور جایگاه مرکزی دارد. در روسیه، چهرههایی مانند فئودور داستایفسکی و لئو تالستوی ستونهای هویت فکری روسها هستند. همانطور که در ایران، شعر کلاسیک و ادبیات معاصر بخشی از حافظه تاریخی ملت محسوب میشود. آثار نویسندگان روس دهههاست در ایران ترجمه و منتشر میشود و متقابلاً ادبیات فارسی نیز در روسیه ترجمه شده است.
📍از نظر نهادی، همکاریهای رسمی نیز وجود دارد. در تهران، دفتر نمایندگی "همکاری روس" و بنیاد"روسکی میر" با همکاری دانشگاه تهران فعالاند. در مسکو نیز رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران فعالیت میکند و مراکز آموزش زبان فارسی در چند دانشگاه روسیه دایر است.
👉در سالهای اخیر، هفتههای فرهنگی ایران در شهرهایی مانند مسکو و سنپترزبورگ برگزار شده و متقابلاً هفته فرهنگی روسیه در تهران اجرا شده است. جشنوارههای فیلم، نمایشگاههای صنایع دستی، کنسرتهای موسیقی سنتی و ترجمه متقابل آثار ادبی از جمله اقدامات عملی بودهاند.
🔍از منظر جذابیت فرهنگی، برای روسها، ایران با میراثی مانند نوروز، معماری تاریخی اصفهان و سنتهای عرفانی جذاب است. برای ایرانیان نیز روسیه با سنت باله، موسیقی کلاسیک، ادبیات عمیق و فرهنگ دانشگاهی شناخته میشود.
✍️اما چرا این همکاری اهمیت دارد. زیرا در شرایطی که روابط سیاسی ممکن است تحت تأثیر تحولات بینالمللی قرار گیرد، همکاری فرهنگی میتواند کانالی پایدار برای حفظ ارتباطات مردمی باشد. دیپلماسی فرهنگی هزینه کمتری دارد، اما اثرگذاری بلندمدتتری ایجاد میکند و میتواند تصویر دو ملت از یکدیگر را اصلاح و تقویت کند.
