ابرشهر (Abarshahr) نام باستانی و پیش از اسلامِ نیشابور و منطقهای وسیع در خراسان قدیم (شامل نیشابور فعلی) است که در دوران اشکانیان و ساسانیان رواج داشت [۱، ۲]. این نام به معنای «شهرِ بالا»، «شهرِ اپارنیها» (قبیلهای از پارتها) یا ایالتِ برترِ پارتیان است و بر روی سکههای قدیمی، نقش برجستهای داشته است [۱، ۳].
جزئیات بیشتر:
- ریشهشناسی و معنی: ترکیبی از «اَبَر» (به معنای بالا، برتر) و «شهر» (در معنای ایالت یا سرزمین) است [۴]. برخی پژوهشگران نیز آن را مرتبط با «اپارنی» (Aparni)، قبیله اصلی بنیانگذار دولت اشکانی میدانند [۱].
- جایگاه تاریخی: در زمان ساسانیان، ابرشهر نام یک استان بود که مرکز آن، نیشابورِ کنونی بوده است [۴].
- پیشینه: این منطقه به دلیل وجود «آتشکده آذر برزینمهر» (یکی از سه آتش مقدس زرتشتیان) اهمیت ویژهای داشت [۱، ۴].
- نامهای دیگر: در متون قدیمی به صورتهای ابرنکشهر، اپرشهر و در نهایت با روی کار آمدن شاپور ساسانی به نیشابور (نیو-شاپور) تغییر یافت [۱، ۵].
