خلخ . [ خ َل ْ ل ُ ] (اِخ ) شهر بزرگی است در خطای که مشک خوب از آنجا آورند و خوبان را بدانجا نسبت کنند چه مردمان آنجا در جمال و حسن ضرب المثل اند. (ناظم الاطباء). در معجم البلدان آمده نسبت به این مکان را خَلﱡخی ّ و خَلﱡخانی ّ گویند. رجوع به نزهت القلوب ج 3 شود. مشرق وی بعضی از حدود تبت است و حدود یغما و حدود تغزغز و جنوب وی بعضی از حدود یغما و ناحیت ماوراءالنهر است و مغرب وی حدود غور و شمال وی حدود تخس و چگل و تغزغز و این ناحیتی است آبادان و با نعمت ترین ناحیت است از نواحی ترک و اندر وی آبهای روانست وهوای معتدل است و از او مویهای گوناگون خیزد و مردمانند بمردم نزدیک و خوشخو و آمیزنده و ملوک خلخ را جبغوی خواندندی اندر قدیم و (ببغو) نیز خواندندی و اندر وی شهر و دههاست و این خلخیان بعضی صیادانند و بعضی کشاورزی کنند و بعضی شبانند و خواسته ٔ ایشان گوسپند است و اسب و مویهای گوناگون و مردمانی جنگی اند و تاختن برند. (حدود العالم چ دانشگاه ص 81) : و اندر غزنین و حدود این شهرکها که یاد کردیم جای ترکان خلخ و این ترکان خلخ نیز اندر حدود بلخ و تخارستان و بست و گوزگانان بسیارند. (حدود العالم). در صحراهای تخارستان جای ترکان خلخ است . (حدود العالم ).
بشقاب گریگوروفسکی: دیس=قاب=دوری=لنگری مسیحی نسطوری با کتیبههای سریانی، از سمیرچیه، قرن نهم و دهم میلادی، که تحت سلطه قرلوقها ساخته شده است.[31][34]
دیس=قاب=دوری=لنگی آنیکووا: لنگری=قاب مسیحی نسطوری با تزئینات اریحای محاصره شده، اثر هنرمندان سغدی تحت سلطه قرلوق،[31] سمیرچیه. قرن 9-10، کپی شده از یک بشقاب قرن 8 با طرحها و تجهیزات نظامی مربوط به پنجیکنت.[32][33]
خَلُّخ، قَرلُغ یا قَرلُق نام شاخهای از مردم ترکتبار آسیای میانه بود که قلمرو اصلی آنها در جنوب مملکت اویغورها واقع و تمام حوزه سفلای رود تاریم را شامل میشد.[۲]
خَلُّخ نام پایتخت توران در روزگار ارجاسپ بود. در داستان گشتاسپ با ارجاسپ چندین بار از این شهر یاد شدهاست.[۳]
| از ایرانِ فرخ به خَلُّخ شدند | ولیکن به خَلُّخ نه فرخ شدند |
جستارهای وابسته
منابع
- "Origins of the Qarluq tribe". Archived from the original on 13 May 2023. Retrieved 13 May 2023.
- تاریخ مغول، عباس اقبال آشتیانی، چاپ نهم ۱۳۸۸، ص ۸
- شاهنامهٔ فردوسی، تصحیح جلال خالقی مطلق، دفتر پنجم، داستان گشتاسپ با ارجاسپ، بیت ۲۳۳
