عید فطر در بیتالمقدس؛ «عید نیست»
الهام عضوی از یک جامعه کوچک فلسطینی است که تاریخ آن به مسجد الاقصی گره خورده است
- ريها كانسارا
- گزارشگر ادیان بیبیسی جهانی
مسلمانان عید فطر را که آخر ماه مبارک رمضان است جشن میگیرند اما امسال جنگ در غزه بر شادمانی آنان به خصوص در سرزمینهای اشغالی فلسطینی سایه افکنده است.
صدای اذان در خیابانهای سنگفرش بخش شرقی شهر قدیمیبیت المقدس طنین افکن شده و الهام، ۳۵ ساله، پیش از رسیدن به خانه خویش از کنار یک پست ایست-بازرسی اسرائیلی میگذرد.
او با صدایی هیجان زده میپرسد: «میتوانی بشنوی؟ این صدای اذان از مسجد الاقصی است!»
مسجد الاقصی - یکی از مقدسترین اماکن اسلامی - در نزدیک خانه او واقع شده است. محل این مسجد محل مناقشه است زیرا به عنوان کوه معبد، مقدسترین مکان برای یهودیان جهان است.
او میداند که زندگی در این محل چه امتیاز عظیمی است.
او میگوید: «این یک هدیه معنوی است. همه مردم به من حسادت میکنند. به من میگویند خیلی خوشبخت هستی که اینجا زندگی میکنی!»
این مددکار اجتماعی یکی از حدود ۴۵۰ مهاجر آفریقایی-فلسطینی و از نوادگان زائرانی است که از چاد، نیجریه، سنگال و سودان به این بخش از محله مسلماننشین شهر قدیمیبیتالمقدس آمدند و در اینجا زندگی میکنند.
محل سکونت آنان در زمان حکومت عثمانیها بر این شهر زندان بود. در سال ۱۹۱۷، این محل تحت قیمومت بریتانیا قرار گرفت.
چند سال بعد و پس از سوء قصد نافرجام بریتانیاییها به جان حاج شیخ امینالحسینی، مفتی اعظم پر حاشیه فلسطین، او زمین این محل را به عنوان نشانه حسن نیت به جامعه آفریقایی-فلسطینی هدیه کرد.
دلیلش این بود که یک محافظ آفریقایی-فلسطینی جان این مفتی را نجات داده و در جریان دفاع از مفتی، جان خودش را از دست داده بود.
حالا از جامعهای که سه تا چهار نسل است در این نقطه زندگی کرده به عنوان پاسداران الاقصی یاد میشود.
الهام میگوید امسال هیچ شادی نمی تواند جایگزین احساس گناه و درماندگی مسلمانان فلسطینی ساکن بیتالمقدس شرقی شود.
او میگوید: «میتوانیم بگوییم عید مبارک و دور هم جمع شویم و کنار خانواده باشیم.»
بعد او با خندهای تلخ میپرسد: «اما چه عیدی؟ رمضان نیست، عید نیست. هیچ چیزی در زندگی روزمره ما عادی نیست، ما فقط مینشینیم و به غزه فکر میکنیم.»
نمازگزاران در مسجدالاقصی - امسال شرایط غزه بر شادی و سرور عید فطر در بیتالمقدس سایه افکنده است
مسجد الاقصی همیشه برای نماز جمعه پر از جمعیت است، اما مقامات اسرائیلی در سالهای اخیر به دلایل امنیتی دسترسی مردم به مسجد را در ماه رمضان محدود کردهاند.
امسال درگیریهای مختصر و محدودی از اطراف مسجد الاقصی گزارش شده است، اما هیچ درگیری اعتراضی بزرگ در مقیاس سالهای گذشته روی نداده است.
به خاطر درگیری در غزه، امسال نگرانی شدیدی در مورد سرایت تنش به بیتالمقدس در ماه رمضان وجود داشت و اعلام شد که فقط به مردان ۵۵ ساله و بالاتر و زنان ۵۰ ساله و بالاتر اجازه ورود به این مکان داده خواهد شد.
البته نگهبانانی که برای این منظور در بیرون از مسجد مستقر شده بودند به صلاحدید خود و با توجه به شرایط به افراد از هر سنی اجازه ورود دادند و در نتیجه، دهها هزار نفر برای اقامه نظام در این محل که به اعتقاد آنها، حضرت محمد از آنجا به آسمان عروج کرد جمع شدند.
به این ترتیب، خود الهام هم بدون هیچ مشکلی به مسجد رفت و امد کرده است.
او در میان هزاران زن دیگری که برای نماز ظهر به مسجد رفتهاند، نقطهای را روی زمین کاشی شده محوطه مسجد پیدا میکند.
نمام جمعه با خطبه امام جمعه آغاز میشود. فقط یک چیز در ذهن اوست.
«غزه عزیزمان گرفتار سرمای سخت، یخبندان مرگبار و صحنههایی اعضای بدن و چشمههای خون است ... ما از دلهای سختتر از سنگ و عاری از شفقت و رحمت و انسانیت به خدا پناه میبریم. خدا به غزه کمک کند!»
همه حاضران برای غزه دعا میکنند. دعا و عبادت به نوعی نشانه مقاومت تبدیل شده است. برخی از مسلمانان که قبلا در ماه رمضان روزه نمیگرفتند، اما برای هموطنانشان در غزه روزه گرفتند.
پروفسور مصطفی که خطیب در این مسجد سخنرانی میکند، میگوید که مسلمانان در بیتالمقدس شرقی دلشان شکسته است.
او میگوید: «رمضان ماه معنویت، دروننگری، نیکوکاری و مراقبت از خواهران و برادران همنوع است. در حالیکه ما به تلاش خود در این موارد ادامه میدهیم، نشانه ماه رمضان امسال با نسلکشی در غزه بوده که در آنجا جز مرگ، قحطی و رنج چیزی وجود ندارد.»
اسرائیل گفته که اتهامات مربوط به نسل کشی «غیرمنصفانه» بوده و بر « تعهد تزلزل ناپذیر خود» به قوانین بینالمللی تاکید داشته است.
الهام و خانواده اش با غروب خورشید بر فراز بیت المقدس شرقی روزه خود را با هم افطار می کنند
الهام در طول یک دقیقه پیادهروی به خانه، با سرعت از کنار دکههای بازار میگذرد که در تمام کوچههای محله مسلمانان دیده میشوند.
هنگامی که او وارد محله خود میشود، مجموعه ای از آثار هنری بر دیوارهای آجری محل نقش بسته است.
یکی از نقاشی ها طرحی از نقشه قاره آفریقا است را نشان می دهد، با نقشهای از فلسطین که در کنار مرز مصر قرار دارد .مثل یک پازل که بیانگر شرایط است. روی آن نقش قبهالصخره ترسیم شده است.
او به موقع برای افطارهمراه خانوادهاش از جمله عموها و داییها و و خالهها عمههایش به خانه برگشته است. خانه شلوغ است و مادرش و زنهای دیگر مشغول گفتگو هستند.
تا زمان حاضر شدن غذا، گفتگوهای آنها در اطراف اخبار روز، موضوعات اجتماعی، نحوه گذراندن روزشان در ماه رمضان و غزه دور میزند.
اما اخبار و شرایط غزه موضوع اصلی میشود.
خاله الهام میگوید: «خدایا شکر که ما داریم غذا میخوریم، زیر یک سقف هستیم و گرما داریم.»
در عید امسال، اعضای جامعه آفریقایی-فلسطینی میگویند که با کسانی که در غزه هستند همبستگی نشان دادهاند. به همین خاطر، عید فطر امسال برایشان فقط در اسم جشن است اما جشن و سرور گرفته نمیشود.
الهام میگوید: «شادی وجود ندارد. ما خانههایمان را تزیین نکردهایم، هیچ دید و بازدیدی نداریم، فقط به عناصر معنوی و مناسک عید ماه رمضان میپردازیم.»
