سداهرا
نام باغی است بلوهاور ، حقیقی گوید :
ای سرو کشمری، سوی باغ سداهرا
هر گزد می نیایی [ و ] يك روز نگذری. لوهاور که باغ سداهرا در آن است کجاست
با توجه به لغتنامهها و متون کهن (مانند لغتنامه دهخدا)، «لوهاور» شکل قدیمی، معرب و تاریخی نام شهر «لاهور» (Lahore) در پاکستان امروزی است.
در اشعار و متون کلاسیک فارسی، گاهی از این شهر با نامهای «لوهاور»، «لهانور» و «لاہور» یاد شده است. بنابراین، باغ «سداهرا» که در شعر حقیقی به آن اشاره شده، در شهر لاهور واقع بوده است.
باغی بدین نام در لاهور بوده است؟
بله، بر اساس کهنترین فرهنگهای لغت فارسی، باغی به این نام در لاهور وجود داشته است.
نخستین و معتبرترین منبعی که به این موضوع اشاره کرده، «لغت فرس» اسدی طوسی (قرن پنجم هجری) است. اسدی طوسی در کتاب خود صراحتاً آورده است: «سداهرا نام باغی است به لاهور» و برای شاهد، همین شعری را که خواندید نقل کرده است (البته در بیشتر نسخهها و ثبتِ لغتنامه دهخدا، گویندهی این بیت دانشمند و شاعر معاصر غزنویان، «ابوالحرث حَقوری» یا حَفوری ذکر شده است).
نکتهی جالب و عجیبی که علامه دهخدا در لغتنامه به آن اشاره میکند، یک اشتباه نگارشی در فرهنگهای بعدی است: نویسندهی کتاب برهان قاطع (و به پیروی از او نویسندهی فرهنگ آنندراج) هنگام نسخهبرداری یا تعبیر این واژه دچار اشتباه شده و کلمهی «باغ» را «مرغ» (پرنده) خواندهاند! به همین دلیل در فرهنگهای خود به اشتباه نوشتهاند: «سداهرا نام مرغی (پرندهای) است که به غیر از لاهور در جای دیگر نباشد». اما با توجه به متن شعر و تصریح لغت فرس اسدی، مشخص است که اصطلاح درست همان «باغ سداهرا» در لاهور بوده است.
