نم علمی نسترون/نسرین
واژههای نسرین و نسترن در منابع کهن پزشکی و گیاهشناسی ایرانی (مانند الابنیه عن حقایق الادویه یا لغت فرس) و همچنین در زبان عامیانه امروز، اغلب به گونههای مختلفی از جنس رز یا گل سرخ (Rosa) اشاره دارند.
اما از نظر گیاهشناسی مدرن، نام علمی دقیق آنها به شرح زیر است:
۱. نسترن (Wild Rose / Dog Rose)
نام علمی نسترن وحشی یا همان گل نسرین در اصطلاح رایج امروز:
نام علمی: Rosa canina
خانواده: Rosaceae (گلسرخیان)
این همان درختچهٔ خارداری است که گلهای سفید یا صورتی ملایم پنجپر میدهد و در پاییز میوههای سرخرنگِ کوزهای شکل (سایماتیوم) تولید میکند. در متون قدیمی گاهی به آن «نسرین» یا «ورد الجبل» (گل سرخ کوهی) هم گفته شده است.
۲. نسرین (در برخی متون: نرگس نسرین / Jonquil)
گاهی در ادبیات و گیاهشناسی سنتی، میان نسترن (از خانواده رز) و نسرین تفاوت قائل میشدند و نسرین را به نوعی گل سفید و خوشبو از خانوادهٔ نرگس یا سوسن منتسب میکردند. اگر منظور آن گیاه پیازدارِ سپید باشد:
نام علمی: Narcissus jonquilla (یا گونههای سپیدِ Narcissus)
خانواده: Amaryllidaceae (نرگسیان)
جمعبندی متون کهن
اگر بررسی شما روی ریشهشناسی و متون طب سنتی/ادبی ارجوزهها است: در اکثر فرهنگهای کهن (مانند تحفه حکیم مؤمن یا مخزن الادویه)، «نسرین» را معادل عربی «نسترن» یا نوعی از «ورد صینی» (گل سرخ چینی/سفید) دانستهاند که در این صورت، هر دو در زیرمجموعهٔ جنس رز () قرار میگیرند و دقیقترین تطبیق علمی آنها (نسترن وحشی) یا (رز مشک) است.
