معنای مانند تو آدمی در آباد و خراب / باشد که در آیینه توان دید و در آب (سعدی۲: ۷۱۵).
این بیت زیبا از سعدی (غزل ۷۱۵)، توصیفی شاعرانه و عمیق در ستایشِ یگانگی، بینظیری و زلالیِ معشوق است.
معنای روان بیت
«آدمیِ زیبایی همانند تو، در تمام دنیا (چه در شهرهای آباد و چه در ویرانهها) پیدا نمیشود؛ مگر اینکه عکس و تصویرت را در آینه یا زلالیِ آب ببینی.»
شرح و تحلیل نکات لطیف شعر
آباد و خراب: مجاز از همهجا و تمام جهان است. یعنی در سرتاسر گیتی، چه در جاهای معمور و آبادان و چه در نقاط دورافتاده و خراب، انسانی به زیبایی و کمال تو وجود ندارد.
پارادوکس زیبایی: سعدی میگوید تو آنقدر بینظیری که تنها شبیه به خودت هستی. هیچ انسان دیگری شبیه تو نیست و اگر قرار باشد «مانند تو» کسی دیده شود، آن کس فقط بازتابِ خودِ توست در آینه یا آب.
ترکیب «آینه» و «آب»: آینه و آب هر دو رمزِ صفا، زلالی، پاکی و انعکاس هستند. معشوق آنقدر زلال و بیغش است که تنها این دو عنصرِ پاک و شفاف تواناییِ بازتاب دادنِ چهرهی او را دارند.
