آباد. نام اوّلین پیغمبر از پیغمبران عجم . (برهان قاطع). منظور کیست؟
منظور از «آباد» در این مدخل، همان «مهاباد» (یا صاحب کتاب دساتیر) است که طبق متون و عقاید آیین «آبادیان» یا «دساتیر» (که در دوره صفویه و قاجاریه رواج یافت)، نخستین پیامبر از پیامبران عجم (ایران) دانسته میشد.
چند نکته مهم درباره این نام و معنای آن در لغتنامهها و متون کهن:
پیروان و آیین: پیروان او را «آبادیان» یا «آبادیه» مینامیدند. در کتابهایی مانند دساتیر و دبستان المذاهب آمده است که «آباد» پیش از زرتشت میزیسته و کتابی به او منسوب بوده که طبق این باورها، از آسمان بر او نازل شده است.
وجه تسمیه «مهاباد»: در زبانهای قدیمی و متون دساتیر، «مَه» به معنای بزرگ است؛ بنابراین «مهآباد» یعنی «آبادِ بزرگ» یا «آبادِ والامقام».
دیدگاه پژوهشگران و زبانشناسان: تاریخنگاران و زبانشناسان معاصر (مانند علامه دهخدا، استاد پورداوود و کیخسرو شاهرخ) به روشنی اثبات کردهاند که کتاب دساتیر و آیین آبادیان یک ساختار فرضی و ساختگی (یا جعلی ادبی) متعلق به قرن دهم و یازدهم هجری است و فردی به نام «آباد» یا «مهاباد» به عنوان پیامبر باستانی وجود تاریخیِ واقعی در سنّت اصیل زرتشتی یا تاریخ ایران باستان نداشته است.
با این حال، مؤلف برهان قاطع (ملا محمدحسین تبریزی) به دلیل نفوذ این دست متون در زمان خود، این مدخل و باور را در لغتنامه آورده است.
