تاوان همپیمانی با ایالات متحده؛ پادشاهی اردن به هدفی برای تهران تبدیل شده است
تشدید درگیریها میان ایران و ایالات متحده و شلیک دهها موشک و پهپاد به سمت پایگاههای نظامی آمریکا، پادشاهی اردن را در یکی از حساسترین بحرانهای امنیتی و سیاسی چند دهه اخیر قرار داده است. اردن که به دلیل موقعیت استراتژیک خود و میزبانی از حدود چهار هزار سرباز آمریکایی به مرکزی حیاتی برای عملیات پنتاگون تبدیل شده، اکنون تاوان سنگینی را برای این شراکت میپردازد؛ موضوعی که ضمن آسیب شدید به اقتصاد و صنعت گردشگری کشور، موجی کمسابقه از نارضایتیهای عمومی، اعتراضات پارلمانی و تقاضای نخبگان برای خروج نیروهای آمریکایی را برانگیخته است.
منتشر شده در:
با گسترش درگیریها در منطقه و تبادل آتش میان ایران و ایالات متحده، پادشاهی اردن به لحاظ امنیتی و سیاسی شرایط حساسی پیدا کرده است. اردن موقعیت جغرافیایی استراتژیکی دارد و با اسرائیل، عراق، سوریه و عربستان سعودی هم مرز است. این موقعیت جغرافیایی و همچنین تمایل اردن به میزبانی از پایگاههای نظامی ایالات متحده، باعث شده است که حدود چهار هزار نظامی آمریکایی در پایگاههایی از جمله «موفق سلطی» یا همان «پایگاه هوایی ازرق» در صحرای شرقی حضور داشته باشند.
از زمان آغاز حملات مشترک ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، میزبانی از نیروهای آمریکایی برای اردن تاوان سنگینی داشته است. ایران در حملات تلافیجویانهاش به پایگاههای نظامی حمله کرده و حداقل ۶۰ موشک و پهپاد به سمت این کشور شلیک کرده است. این حملات که منجر به کشته شدن سه نظامی آمریکایی در پایگاه موفق سلطی و هدف قرار گرفتن بندر عقبه شده، فضای حیاتی کشور را به صحنه کشمکش بدل کرده و با به صدا درآمدن مداوم آژیرهای خطر، حس امنیت شهروندان را از بین برده است.
اردن منابع نفتی ندارد و در دهها سال گذشته، برای دریافت کمکهای نظامی و اقتصادی به واشنگتن متکی بوده است، کمکهایی که مبالغشان سالانه بالغ بر ۱.۵ تا ۲ میلیارد دلار برآورد میشود. با این همه، گسترش حضور نظامی آمریکا برای این کشور ریسک زیادی به همراه داشته است. در شرایطی که اقتصاد اردن پیشاپیش با بیکاری مواجه بود، جنگ نیز ضربات مهلکی به صنعت گردشگری این کشور زد که تا ۱۸ درصد از درآمد کشور را تأمین میکرد.
همه اینها باعث شده است که خشم شدیدی در میان افکار عمومی ایجاد شود. بیش از ۹۵ درصد جمعیت اردن را اهلسنت تشكيل میدهند و بخش بزرگی از آنها فلسطینیتبار هستند؛ ناظران و شهروندان محلی در گفتوگویی با گزارشگر نیویورکتایمز تأکید کردهاند که خشم مردم از واشنگتن و سیاستهای آن در قبال اسرائیل به معنای حمایت از تهران نیست، اما مردم مایل نیستند کشورشان هزینه منازعهای را بپردازد که طرفی از آن نیست.
این وضعیت، ملک عبدالله دوم را در تنگنایی سخت میان وابستگی شدید مالی به آمریکا و خشم روزافزون خیابان قرار داده است. در واکنش به این شرایط، بیش از ۳۰۰ تن از نمایندگان سابق پارلمان، وزرای پیشین، رهبران عشایر و فعالان مدنی با امضای نامهای سرگشاده خواستار لغو توافقنامه نظامی ۲۰۲۱ (که دسترسی بدون مانع به پایگاهها را به آمریکا میدهد) و خروج نیروهای آمریکایی شدهاند. آنها اعلام کردهاند که این اتحاد، استقلال و حاکمیت اردن را به خطر میاندازد. شکاف موجود حتی به صحن پارلمان نیز کشیده شد، جایی که پیشنهاد تسلیت برای کشتهشدگان آمریکایی با فریادهای اعتراض و متهم کردن ارتش آمریکا به کشتار غیرنظامیان مواجه گردید.
همچنین بخوانیدعملیات نظامی اسرائیل و تظاهرات در اردن
حکومت اردن که سالهاست با وضع مجازاتهای سنگین برای «نشر اخبار کذب» یا برخورد با گروههایی مانند اخوانالمسلمین و حزب جبهه عمل اسلامی، فضای انتقاد را محدود کرده، تا کنون هیچ پاسخی به این نامه نداده و رسانههای داخلی نیز از انتشار آن منع شدهاند. با این حال، تحلیلگران بر این باورند که با وجود وابستگی شدید حکومت به کمکهای مالی واشنگتن و سرکوبهای امنیتی که مانع از شکلگیری اعتراضات خیابانی گسترده میشود، تداوم فشار نظامی ایران و سرنگونی بقایای موشکها در خاک اردن، ثبات شکننده این پادشاهی را از درون با تهدیدی جدی مواجه ساخته است.
