News Feed posts
خط ما فارسی است یا عربی؟
کلمۀ خط برگرفته از واژۀ ایرانی کهن «کت» است که به زبان اعراب راه یافت و سپس درسده هاى میانه به دست تحصيل كردگان پارسی به ابزار نوشتن درآمده است. ایرانیان، نقش مهمی در تکامل خط نوشتاری قرآن و خط عربی داشته اند.
بر خلاف تصوربسيارى،که ما خط كنونى را از اعراب وام گرفته اييم ،خط فارسى نوع تكامل يافته اى از خط در زمان اشکانیان و ساسانیان یعنی پهلوی و اوستائی است. این خط که درسده هاى پیش وارد عربستان شده و با زبان عربی تطبیق داده شده بود، بار دیگر پس از تهاجم اعراب وارد ایران شد و ایرانیان در تکامل ودر تبدیل آن به هنر خوشنویسی نقش عمده اى داشته اند. نخستين ابهامی که درباره عربی بودن خط ما بر اندیشۀ کنجکاوان میگذرد، که چگونه ایرانیان در کشور پهناورخود، چندین گونه خط و گویش بومی داشتهاند، یکباره خطی از بیابانهای تفته و میان قبائل فاقد مدنیت، وام گرفته و به جای خط کهن خود به كار برده اند؟
اعراب خطی راكه در باره اش سخن میگوییم کوفی مینامند و برای نخستین بار در حیره و کوفه در میانرودان با خط آشنا شده و آن را کوفی نامیدند.
حیره سرزمینی بود در کرانه فرات در عراق فعلی و مردمان این شهر مهاجرین عرب به نام لخمیان بودند که درآن دیار فرود آمده و شهر حیره را بنا نهادند. حاکمان حیره دستنشاندگان شاهنشاهی ساسانی و تابع ایران بودند. در آن روزگار برای آسان شدن امور میان حیره و دربار ایران، دبیران ایرانی بر آن شدند تا الفبای خط پارسی میانه پهلوی را اندکی دگرگون ساخته و با افزودن هشت واژه «ث ح ط ظ ص ض ع ق» شمار واژه هاى آن را به ۳۲ رسانده و بدینگونه زبان اعراب حیره را که نبتی عربی بود با این خط تكامل يافته ى ایرانی بنگارند. واژۀ «ط»دسته دار در پهلوی اشکانی دیده میشود، ولی در پهلوی ساسانی جای خود را به«ت» دو نقطه داده است. در نتیجه الفبایی که امروز عربی خوانده میشود، خطی برگرفته از خطهای کهن ایرانی است که از فرگشت خط ایرانی کهن به ایرانی هخامنشی اشکانی و ساسانی پدیدار شده و سرانجام خط دبیرۀ پارسی امروزی از آن پدید آمد.
"دکتر سعید دیناروند"
