«بومرّه» (یا ابومرّه) و «شیخ نجدی» هر دو کنایه از شیطان، ابلیس یا دیو هستند. در فرهنگ و ادبیات فارسی، بومرّه به عنوان کنیه شیطان استفاده میشود و شیخ نجدی نیز اشاره به ظاهر شدن شیطان در قیافه پیرمردی از اهل نجد در ماجرای «دارالندوه» (طراحی قتل پیامبر) دارد.
نکات کلیدی:
بومرّه/ابومرّه: به معنای پدر تلخی یا پدر بدبختی، کنایه از شیطان.
شیخ نجدی: پیرمرد نجدی، لقبی است که شیطان در داستانهای تاریخی به خود گرفته است.
کاربرد: در اشعار ادبی فارسی (مانند ناصرخسرو و مولوی) برای اشاره به وسوسه، فریب و کار شیطان بهکار میرود. «مار صلیب» در لغتنامه دهخدا و منابع فارسی اشاره به نوعی مار خطرناک و سمی به نام مار کبری یا مار عینکی دارد که به دلیل نقش و نگار خاص روی سرش، به این نام شناخته میشود واژه یاب و واژه یاب.
نکات کلیدی:
نوع مار: مار کبری (Cobra) که به دلیل داشتن علامتی شبیه صلیب یا عینک روی پشت گردن/سر، به مار عینکی یا مار صلیب معروف است.
ویژگی: این مار از جمله افعیهای بسیار سمی و خطرناک محسوب میشود.
اشعار کهن: در ادبیات فارسی، از این مار به دلیل زهر کشنده و فراوانی در دشتها یاد شده است.
این اصطلاح ارتباطی با نمادهای باستانی مانند اوروبروس (مار دُمخوار) ندارد و مستقیماً به یک جانور سمی اشاره دارد.
