۱۴۰۵ خرداد ۱۹, سه‌شنبه

خَنجَك - خاری باشد که بتازی آنرا شیح خوانند بوالمؤید گفت : نباشد بس عجب از بختم ار عود شود در دست من مانند خنجك .



شیح . (ع اِ) درمنه را گویند و بهترین آن ترکی است . (برهان ). گیاهی است ، بفارسی درمنه گویند. (منتهی الارب ) (ناظم الاطباء). گیاهی است خوشبو که انواع مختلفی دارد، شیح بطور مطلق سه نوع است یکی دارای گلهایی زردرنگ که برگ آن به گیاه سداب ماند و آن ارمنی است و نوع دیگر آن سرخ رنگ دارای برگهای ستبر و آن ترکی است . نوع دیگر آن عربی است که در سرزمینهای عرب روید و علوفه ٔ چارپایان است . (از اقرب الموارد). بفارسی درمنه گویند و خشک . اقسام او را میسوزانند و آن نباتی است گلش خوشبو و تلخ و بااندک حدت و شبیه به افسنتین رومی و او را اقسام می باشد، جبلی قویتر از دشتی و گلش مایل به زردی و برگش شبیه به سداب و نباتش از شبت کوچکتر. (از تحفه ٔ حکیم مؤمن ) (از مخزن الادویه ). بپارسی درمنه گویند، بهترین آن ارمنی بود و آنرا درمنه ٔ ترکی گویند. (از اختیارات بدیعی ). خنجک . (یادداشت مؤلف ). گونه ای از گیاه است و دارای انواع ارمنی و ترکی است . (از بحر الجواهر). ابوریحان گوید اهل زابلستان شیح برگ سرش را گویند و ابوالخیر گوید نبات سرش را عرب ختنی گویند. (ترجمه ٔ صیدنه ٔ بیرونی ) : بگیرند افسنتین و شیح که آنرا درمنه ٔ ترکی گویند. (ذخیره ٔ خوارزمشاهی ). و نیز رجوع به تذکره ٔ داود ضریر انطاکی ص 225 شود.- شیح ارمنی ؛ نوعی از گیاه شیح است که دارای گلی زردرنگ و برگ آن شبیه به گیاه سداب است .(از اقرب الموارد). شیح ارمنی را مستعمل گل اوست . (تحفه ٔ حکیم مؤمن ).
- شیح الربیع؛ دوائی است که به یونانی اریقارون نامند.
- شیح ترکی ؛ یکی از انواع شیح است که برگ آن سرخ رنگ و ستبر و خوشبو است . (از اقرب الموارد). درمنه ٔ ترکی . ساریفیون . افسنتین بحری . (یادداشت مؤلف ). رجوع به افسنتین شود.
- شیح جبلی ؛ نوعی از شیح است که قویتر از شیح دشتی است . (از تحفه ٔ حکیم مؤمن ). افلیون . (یادداشت مؤلف ).
- شیح حبشی ؛ فلفل سیاه است . (اختیارات بدیعی ).
- شیح البحری ؛ و آنرا شیح یهودی و سمک یهودی و اهل مغرب نیل نامند. حیوانی است بحری و در دریای مغرب کثیرالوجود، شبیه به سنگ پشت بحری ولیکن صدفی است و پوست آن صلب است و سر بینی آن شبیه بگوساله و گویند روز شنبه از جای خود حرکت نمیکند از این جهت او را سمک الیهودی خوانند. (فهرست مخزن الادویه ). و اما ظاهراً صحیح شیخ البحر است . رجوع به ماده ٔ شیخ البحر شود.
- شیح رومی ؛ افسنتین است . (از ذخیره ٔ خوارزمشاهی ). رجوع به افسنتین شود.

////////////
درمنه . [ دَ م َ ن َ / ن ِ / دَ / دِرَ ن َ / ن ِ ] (اِ) نوعی از گیاه دوائی . (غیاث ) گیاهی است که اسبان را چرانند. (شرفنامه ٔ منیری ). اسم فارسی شیح است . (فهرست مخزن الادویه ) (تحفه ٔ حکیم مؤمن ). رستنیی که دفع کرم کند. (ناظم الاطباء). ترکی و ارمنی باشد و درمنه ٔ ترکی بهتر است و آن کرم کش باشد. (یادداشت مرحوم دهخدا). نام گیاهی است که خاصیت طبی دارد، و این کلمه همان درمان است و درمان و دارو و درواخ جمله از ریشه ٔ درو اوستائی به معنی علاج و دوا است . (لغات شاهنامه ). بوته ای دائمی که در آسیای مرکزی و غربی میروید و از آن سانتونین می گیرند و چون ساقه های باریک آن سخت و نازک است با آن جارو می سازند. (از دائرةالمعارف فارسی ). خنجک . علف جاروب . ورک . شیح . (منتهی الارب ) (دهار). علف جاروب . ورک . شیح خراسانی . قیصوم انثی . نبات السنتونین .یوشیو. و رجوع به شیح در ردیف خود شود :
خشک چون شاخ درمنه شده ام
تازه ریحان شوم ان شأاﷲ.

خاقانی .


دمنه اسد کجا شود شاخ درمنه سنبله
قوت موم و آتشی فعل زقوم و کوثری .

خاقانی .


کی برند آب درمنه بر لب آب حیات
کی شود سنگ منات اندرخور سنگ منا.

خاقانی .


عاقلان آب درمنه کی برند
بر کنار چشمه ٔ ماء معین .

خاقانی .


به صد دقیقه ز آب درمنه تلخترم
به سخره چشمه ٔ خضرم چه خواند آن دریا.

خاقانی .


نه دمنه چون اسد نه درمنه چو سنبله ست
هرچند نام بیهده کانا برافکند.

خاقانی (دیوان چ سجادی ص 139).


لابل که در قیاس درمنه ست وشوره خاک
طوبی بنزد خلقش کوثر بر سخاش .

خاقانی .


آن کودکم کز آب دهان و درمنه چوب
دولابکی میانه ٔ راهی بکار کرد.

خاقانی .


از عطر تو لافد آستینم
گر عودم و گر درمنه اینم .

نظامی .


چون درمنه درم ندارد هیچ
باد در پیکرش نیاردپیچ .

نظامی .


به هر وادیی کو عنان تافته
درمنه به دامن درم یافته .

نظامی (اقبالنامه ، از شرفنامه ٔ منیری ).


بخور عود من باشد درمنه
چنین باشد کسی کو را درم نه .

شهاب الدین استیفانی .


پروازه ؛ درمنه باشد که از پیش عروس برفروزند خرمی را. (فرهنگ اسدی ). شَیّاح ؛ درمنه فروش . (ملخص اللغات حسن خطیب ).
- درمنه ٔ ترکی ؛ به فارسی تخم بستیباج است . (فهرست مخزن الادویة). تخم بستیباج که شبیه به نانخواه می باشد و طعمش تند و در آخر دوم گرم و خشک است . و بستیباج را به فارسی خلال مکه گویند و شاخه های باریک دارد و آن نباتی است خاردار برگش باخشونت و ریزه وگلش سفید و ازرق و شاخه ها بقدر شبری از یک بیخ می رویَد. (غیاث ) (آنندراج ). افسنطین بحری . شیح . وخشیزق . وخشیزک . (یادداشت مرحوم دهخدا) : بگیرند افسنتین و شیح که آنرا به پارسی درمنه ٔ ترکی گویند. (ذخیره ٔ خوارزمشاهی ).
- درمنه ٔ خراسان ؛ به فارسی گیاه وخشیزک را نامند و تخم آن بستیباج است . (تحفه ٔ حکیم مؤمن ) (فهرست مخزن الادویه ).
- درمنه ٔ سپید (سفید) ؛ ثَغام .(منتهی الارب ). جاورد. سپیدخار.
/////////////

Artemisia herba-alba, the white wormwood, is a perennial shrub in the genus Artemisia that grows commonly on the dry steppes of the Mediterranean regions in Northern Africa (Saharan Maghreb), Western Asia (Arabian Peninsula) and Southwestern Europe.[2] It is used as an antiseptic and antispasmodic in herbal medicine.

Names

Its specific epithet herba-alba means "white herb" in Latin, as its stems and leaves are white and woolly.[3] Similarly, it is armoise herbe-blanche or armoise blanche in French.

In Arabic, it is shīeḥ (الشيح).[4] In Old Testament Hebrew, it is la'anah (לענה) .[5] In Greek, it is apsinthos.[6] "Wormwood" (in the Bible, Rev. 8:10–11).

Botanical description

Artemisia herba-alba is a chamaeophyte that grows to 20–40 cm (8–16 in). Leaves are strongly aromatic and covered with fine glandular hairs that reflect sunlight giving a grayish aspect to the shrub. The leaves of sterile shoots are grey, petiolate, ovate to orbicular in outline; whereas, the leaves of flowering stems, more abundant in winter, are much smaller.[7]

The flowering heads are sessile, oblong and tapering at base. The plant flowers from September to December.[8] The receptacle is naked with 2–5 yellowish hermaphrodite flowers per head.[7]

Artemisia herba-alba, the 'white wormwood', in a garden

Phytochemistry

Essential oil of A. herba-alba, from the Sinai Desert, contains mainly 1,8-cineole and appreciable amounts of α- / β-thujone as well as other oxygenated monoterpenes including terpinen-4-ol, camphor and borneol.[9] Davanone, chrysanthenone and cis-chrysanthenol have been described as major constituents in some populations of A. herba-alba from Morocco[10] and Spain.[11] Less common non-head-to-tail monoterpene alcohols have been identified in some populations from Negev desert, such as santolina alcohol and yomogi alcohol.[12]

Several sesquiterpene lactones were found in the aerial parts of A. herba-alba. Mainly, eudesmanolides and germacranolides types were reported in most cases.[13] A variety of flavonoids were also described mainly with methylated (i.e. patuletin) and O-methylated (i.e. hispidulin, cirsilineol) aglycones.[14][15] The presence of C-glycosides (i.e. isovitexin, schaftoside, isoschaftoside) is also noticeable.[14][16]

Uses

Artemisia herba-alba is good fodder for grazing animals, mainly sheep, and in the Algerian steppes cattle.[9][17]

Herbal medicine

This species of sagebrush is widely used in herbal medicine for its antiseptic, vermifuge and antispasmodic properties.[9] Artemisia herba-alba was reported as a traditional remedy of enteritis, and various intestinal disturbances, among the Bedouins in the Negev desert.[18] Based on laboratory assays, essential oil showed antibacterial activity,[19] as well as, antispasmodic activity on rabbits[9] and cytotoxic effect on cancer cells.[20]

Artemisia herba-alba based teas were used in Iraqi folk medicine for the treatment of diabetes mellitus.[21] An aqueous extract of aerial parts of the plant has shown a hypoglycemic effect in alloxan-induced diabetic rabbits and mice.[22][23][24]

Culture

Artemisia herba-alba is thought to be the plant translated as "wormwood" in English-language versions of the Bible (apsinthos in the Greek text) due to regional distribution within Mediterranean regions. In the apocalyptic Book of Revelation ending the Bible, the star named "Wormwood" falls to earth and turns a third of its waters bitter. Similarly where the Biblical Hebrew word לענה (la'anah) appears in the Hebrew Bible, it is generally translated into English as "wormwood".[25] The word occurs nine times in the Hebrew Bible, seven times with the implication of bitterness and twice as a proper noun, in the Greek translation apsinthos, naming the physical meteor in its orbit, in Revelation 8:11.[26] The English rendering "wormwood" additionally refers to the dark green oil produced by the plant, which was used to kill intestinal worms.[27][28]

References

  1.  The Plant List Artemisia herba-alba Asso
  2.  "Artemisia herba-alba". Germplasm Resources Information Network. Agricultural Research Service, United States Department of Agriculture. Retrieved 16 February 2010.
  3.  Zalat, Samy; Gilbert, Francis (1999). "A Walk in Sinai" (PDF). Egyptian Journal of Natural History. 1. ISSN 1110-6867.
  4.  Gallisai, F. Guiso (2002). "Artemisia herba-alba Asso". Archived from the original on 13 February 2010. Retrieved 17 February 2010.
  5.  Brown; Driver; Briggs; Gesenius (1998). "Hebrew Lexicon entry for La'anah". The Old Testament Hebrew Lexicon. Lockman Foundation. Retrieved 17 February 2010.
  6.  Herbermann, Charles, ed. (1913). "Plants in the Bible: Wormwood" . Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.
  7.  Pottier-Alapetite, G. (1979). "Flore de la Tunisie: part 2. Dicotyledones, Gamopetales". Tunis, Ministry of Higher Education and Scientific Research (in French). 2: 1012–3.
  8.  Feinbrun Dothan, N. (1978). "Flora Palaestina: part 3. Ericaceae to Compositae". Jerusalem, Israel Academy of Sciences and Humanities. 2: 351–3.
  9.  Yashphe, J.; Feuerstein, I.; Barel, S.; Segal, R. (1987). "The Antibacterial and Antispasmodic Activity of Artemisia herba-alba Asso. II. Examination of Essential Oils from Various Chemotypes". Pharmaceutical Biology. 25 (2): 89–96. doi:10.3109/13880208709088133.
  10.  Benjilali, B.; Sarris, J.; Richard, H. (1982). "Nouveaux chémotypes d' Artemisia herba-alba" (PDF). Sci. Aliment. (in French). 2: 515–527.
  11.  Salido, S.; Valenzuela, L. R.; Altarejos, J.; et al. (2004). "Composition and infraspecific variability of Artemisia herba-alba from southern Spain". Biochemical Systematics and Ecology (in French). 32 (3): 265–77. Bibcode:2004BioSE..32..265S. CiteSeerX 10.1.1.483.5937. doi:10.1016/j.bse.2003.09.002.
  12.  Segal, Ruth; Breuer, Aviva; Feuerstein, Ilan (1980). "Irregular monoterpene alcohols from Artemisia herba-alba". Phytochemistry. 19 (12): 2761–2. Bibcode:1980PChem..19.2761S. doi:10.1016/S0031-9422(00)83962-X.
  13.  Proksch, Peter. (2001). "Chapter 5: Artemisia herba-alba". In Wright, Colin W. (ed.). Artemisia. CRC Press. pp. 96–101. ISBN 0-203-30306-7.
  14.  Saleh, Nabiel A. M.; El-Negoumy, Sabry I.; Abd-Alla, Mohamed F.; Abou-Zaid, Mamdouh M.; Dellamonica, G.; Chopin, J. (1 January 1985). "Flavonoid glycosides of Artemisia monosperma and A. herba-alba". Phytochemistry. 24 (1): 201–203. Bibcode:1985PChem..24..201S. doi:10.1016/S0031-9422(00)80845-6. ISSN 0031-9422.
  15.  Salah, Sam Medhat; Jäger, Anna Katharina (2005). "Two flavonoids from Artemisia herba-alba Asso with in vitro GABAA-benzodiazepine receptor activity". Journal of Ethnopharmacology. 99 (1): 145–6. doi:10.1016/j.jep.2005.01.031. PMID 15848034.
  16.  Bourgou, Soumaya; Bettaieb Rebey, Iness; Mkadmini, Khawla; Isoda, Hiroko; Ksouri, Riadh; Ksouri, Wided Megdiche (1 September 2017). "LC-ESI-TOF-MS and GC-MS profiling of Artemisia herba-alba and evaluation of its bioactive properties". Food Research International. 99 (Pt 1): 702–712. doi:10.1016/j.foodres.2017.06.009. ISSN 0963-9969. PMID 28784534.
  17.  Houmani, Mohamed; Houmani, Zahia; Skoula, Melpomeni (2004). "Interest of Artemisia herba-alba Asso for the food of cattle in Algerian steppes". Acta Botanica Gallica. 151 (2): 165–172. doi:10.1080/12538078.2004.10516031. ISSN 1253-8078. S2CID 83978459.
  18.  Friedman, J.; Yaniv, Z.; Dafni, A.; Palewitch, D. (June 1986). "A preliminary classification of the healing potential of medicinal plants, based on a rational analysis of an ethnopharmacological field survey among Bedouins in the Negev desert, Israel". Journal of Ethnopharmacology. 16 (2–3): 275–87. doi:10.1016/0378-8741(86)90094-2. PMID 3747566.
  19.  Yashphe, J.; Segal, R.; Breuer, A.; Erdreich-Naftali, G. (July 1979). "Antibacterial activity of Artemisia herba-alba". Journal of Pharmaceutical Sciences. 68 (7): 924–5. doi:10.1002/jps.2600680742. PMID 458619.
  20.  Tilaoui, M.; Ait Mouse, H.; Jaafari, A.; Zyad, A. (July 2015). "Comparative Phytochemical Analysis of Essential Oils from Different Biological Parts of Artemisia herba-alba and Their Cytotoxic Effect on Cancer Cells". PLOS ONE. 10 (7) e0131799. Bibcode:2015PLoSO..1031799T. doi:10.1371/journal.pone.0131799. PMC 4510584. PMID 26196123.
  21.  Al-Waili, N.S. (July 1986). "Treatment of diabetes mellitus by Artemisia herba-alba extract: preliminary study". Clinical and Experimental Pharmacology & Physiology. 13 (7): 569–574. doi:10.1111/j.1440-1681.1986.tb00940.x. PMID 3791709. S2CID 30856215.
  22.  Al-Khazraji, S.M.; Al-Shamaony, L.A.; Twaij, H.A.A. (November 1993). "Hypoglycaemic effect of Artemisia herba-alba. I: Effect of different parts and influence of the solvent on hypoglycaemia activity". Journal of Ethnopharmacology. 40 (3): 163–166. doi:10.1016/0378-8741(93)90064-C. PMID 8145571.
  23.  Al-Khazraji, S.M.; Al-Shamaony, L.A.; Twaij, H.A.A. (July 1994). "Hypoglycaemic effect of Artemisia herba-alba. II: Effect of a valuable extract on some blood parameters in diabetic animals". Journal of Ethnopharmacology. 43 (3): 167–171. doi:10.1016/0378-8741(94)90038-8. PMID 7990489.
  24.  M, Marrifa H I, Alib B H and Hassan K (November 1995). "Some pharmacological studies on Artemisia herba-alba (Asso.) in rabbits and mice". Journal of Ethnopharmacology. 49 (1): 51–55. doi:10.1016/0378-8741(95)01302-4. PMID 8786657.
  25.  Musselman, Lytton John (12 April 2007). "Wormwood". Plant Site: Bible Plants. Old Dominion University. Archived from the original on 29 April 2023. Retrieved 14 December 2023.
  26.  "Revelation 8 Interlinear Bible". Bible Hub. Retrieved 8 March 2020.
  27.  Danker, Frederick W (2000). "ἀψίνθιον". A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (3rd ed.). University of Chicago Press. p. 161. ISBN 0-226-03933-1.
  28.  Musselman, Lytton John (12 April 2007). "Wormwood". Plant Site: Bible Plants. Old Dominion University. Retrieved 2 June 2013.
Wikimedia Commons logo
Wikimedia Commons has media related to Seriphidium herba-alba.

/////////////////

خاراگوش یا آرتمیسیا آبسینتیوم (Wormwood, Grand Wormwood, Absinthe, Absinthium, Absinthe Wormwood, Mugwort, Wermout, Wermud, Wwormit, Wormod[۱]) گیاهی است علفی، پایا، به ارتفاع ۸۰–۱۲۰ سانتیمتر. گیاهی است دارویی و در طب سنتی برای دفع کرم روده استفاده می‌شده‌است. هم‌چنین یکی از مواد تشکیل‌دهنده در شراب ورموت است. این گیاه به علت دارا بودن توژون خاصیت روانگردان دارد.

سایر نام‌ها

افسنتین، افسنطین[۲]، افسنتین کبیر، مروه، کشوثای رومی، خترق، قورت اودی، سینسوس، مجری، ربل، دسیسه، شیح رومی، افسنتین رومی، اسبسنت، سلیسینوس، افنیثون، کمثوثا، گول‌هه‌نگ، واش، افسنتین بحری، شیح، افسنتین صغیر، ابسنتین

کاربرد

خاراگوش یکی از مواد اصلی نوشیدنی ابسنث است و هم‌چنین برای معطر کردن در نوشیدنی‌هایی مثل ورموت، شراب و پلینکوواک به کار می‌رود. در قدیم به عنوان چاشنی در می‌انگبین استفاده می‌شده و در مراکش به همراه چای مصرف می‌کردند.

خواص

اندام دارویی این گیاه را سرشاخه‌های گلدار و برگ‌ها تشکیل می‌دهند و مادهٔ مؤثرهٔ آن ماده تلخ(آبسینتین)، اسانس(آلفا توجون و استات کریزانتنیل) است.

روش مصرف

به‌صورت دم کرده با آب داغ ( تا ۳ گرم از گیاه خشک در روز) قبل یا بعد از غذا مصرف می‌شود. برای مصارف خوراکی می‌توان از محصولات جامد تهیه شده از خاراگوش، عصاره یا تنتور آن استفاده کرد.

فواید و موارد استفاده خاراگوش

خاراگوش از دیرباز به دلیل خواص تسکین دهندگی درد و ضدالتهاب آن مورد توجه بوده است. به عنوان مثال دیده شده که این گیاه به تسکین آرتروز که یک بیماری دردناک ناشی از التهاب مفاصل است، کمک می کند.

در یک مطالعه 4 هفته ای روی 90 بزرگسال مبتلا به استئوآرتریت زانو، استفاده از پماد پوستی 3٪ افسطنین به صورت 3 بار در روز، به بهبود سطح درد و عملکرد فیزیکی کمک کرد. با این حال گفتنی است که این ترکیب نتوانست خشکی عضلانی را کاهش دهد.

همچنین لازم به ذکر است که خود گیاه به تنهایی هرگز نباید مستقیما روی پوست مالیده شود، زیرا ترکیبات آن بیش از حد غلیظ است و می تواند منجر به سوختگی های دردناک شود.

نکات مهم مصرف

مصرف این گیاه در بارداری و شیردهی و مبتلایان به خونریزی‌های داخلی ممنوع می‌باشد. اگر به مقدار زیاد مصرف شود باعث موارد زیر شود:

منابع

  1. Grigson, Geoffrey (1975). The Englishman's Flora. Paladin. p. 413. شابک ۰۵۸۶۰۸۲۰۹۳.
  2. علی‌اکبر دهخدا و دیگران، «افسنتین» در لغت‌نامهٔ دهخدا (بازبینی شده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۶).
  3. ایران، عصر (۱۴۰۱/۰۳/۲۸ - ۱۱:۳۸). «خاراگوش: از نوشیدنی الکلی محبوب ونگوگ تا یک گیاه عجیب و پردردسر! (+عکس)». fa. دریافت‌شده در 2024-10-05. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
///////////////////////

شيح أبيض أو عشبة بيضاء أو شيح (الاسم العلمي Artemisia herba-alba)، نبات معمر ليفيّ القاعدة من فصيلة النجمية يعلو من 20 إلى 80 سم، أبيض اللون اللَّبديّ، مُتفرع جداً. فروعه صلبة وجامدة. الرؤيسات الزهرية لاطئة، تحمل من 2 إلى 5 زهرات مُصفرة اللون. القُلافة طحلاء، غدية الثمرة أكنة. يزهر من أيلول إلى كانون الأول وهو من الأنواع التي تُميز المناطق الفيفائية، وينتشر بالتالي إلى الأراضي الجافة التي لا تصلح للزراعات المنتظمة.

الانتشار الجغرافي


المنافع الطبية

جوهر راتيجي ومادّة عطرية وطيارة. عام 1924 أكتشف أليناري عن وجود التويون في الزيت الدهني. يستخدم لإصابات الكبد، الإمساك، الشرث، الخصر، الروماتيزم.. التسمم الغذائي يُعالج بواسطة تنقيع الأقسام الهوائية وبشكل سريع وفعال، كما يتمكن المريض المُصاب بالحصبة أن يتحسن بواسطة تبخيرات من الأوراق.

المراجع
ميشال حايك (2001)، موسوعة النباتات الطبية (بالعربية والإنجليزية والفرنسية والألمانية واللاتينية) (ط. 3)، بيروت: مكتبة لبنان ناشرون، ج. 5، ص. 5، OCLC:956983042، QID:Q118724964
أرمناك ك. بديفيان (2006)، المعجم المصور لأسماء النباتات: ويشمل النباتات الاقتصادية والطبية والسامة ونباتات الزينة وأهم الحشائش والأعشاب (بالعربية واللاتينية والأرمنية والإنجليزية والفرنسية والألمانية والإيطالية والتركية)، القاهرة: مكتبة مدبولي، ص. 81، OCLC:929657095، QID:Q117464906
ميشال حايك، موسوعة النباتات الميسرة، مكتبة لبنان ناشرون، بيروت، 2016، ص 32


دليل الأصنوفة المرجعي (TAXREF) • المَرفَق العالمي لمعلومات التنوع الحيوي (GBIF) • أنا عالم طبيعة (iNaturalist) • جمعية تيلا بوتانيكا (Tela-botanica) • الفهرس الدولي لأسماء النباتات (IPNI) • قاعدة بيانات نباتات وزارة الزراعة الأمريكية (USDA) • السجل الدَّولي للأنواع البحرية (WoRMS) • موسوعة الحياة (EoL) • الشبكة الوطنية للتنوع الحيوي (NBN) • المركز الوطني الأمريكي لمعلومات التقانة الحيوية (NCBI) • قاعدة بيانات النباتات في إفريقيا (APDB) • قاعدة بيانات قائمة النباتات (PlantList) • قاعدة بيانات تربيكوس (Tropicos) • مكتبة علم الأحياء (BioLib) • نظام معلومات التصنيف المتكامل (ITIS TSN)


هذه بذرة مقالة عن علم النبات بحاجة للتوسيع. فضلًا شارك في تحريرها.

شيح أبيض في المشاريع الشقيقة
وسائط من كومنز
صفحة من ويكي أنواع



آخر تعديل لهذه الصفحة كان يوم 5 يونيو 2023، الساعة 12:36.
تمت معالجة الصفحة باستخدام Parsoid.
ارسال شده توسط در