بازگشت النینوی قوی پس از ۱۴۹ سال؛ اصفهان تابآوری اقلیمی دارد؟
اصفهان- ورود به فاز النینو ۲۰۲۶ که برخی مدلها آن را به عنوان قویترین رویداد پس از سوپر النینوی سال ۱۸۷۷ پیشبینی میکنند، اقلیم اصفهان را با چالشها و فرصتهای جدیدی روبرو خواهد کرد.
خبرگزاری مهر، گروه استانها- ندا سپاهی: پدیده اقلیمی النینو El Niño هر دو تا هفت سال یکبار رخ میدهد؛ زمانی که تغییر الگوهای باد و جریانهای اقیانوسی در اقیانوس آرام باعث میشود دمای سطح آب دریا نیم درجه سلسیوس بالاتر از میانگین برود و اثرات جانبی عمیقی بر آب و هوای جهانی ایجاد کند.
اما حالا اقلیمشناسان از وقوع النینوی بسیار قوی پس از ۱۴۹ سال خبر میدهند؛ بزرگترین پدیده اقلیمی از دهه ۱۸۷۰ میلادی که ممکن است در گوشه و کنار جهان ویرانی به بار بیاورد و هزینه انسانی آن میتواند بسیار گسترده باشد.
النینو اگرچه از هم اکنون با تابستانی گرمتر از میانگین معمول خودنمایی را در سراسر جهان آغاز کرده اما محتملترین سناریو برای ال نینوی بسیار قوی، در بازه زمانی اکتبر ۲۰۲۶ تا فوریه ۲۰۲۷ ( مهر ماه تا اسفندماه سال جاری) پیشبینی شده است.
بیم و امید اقلیمی اصفهان
در همین ارتباط امیر گندمکار استادیار اقلیمشناسی گروه جغرافیا در دانشگاه آزاد نجفآباد به خبرنگار مهر میگوید: تمام مطالعات و بررسیها حاکی از آن است که امسال شاهد یک النینوی بسیار قوی یا سوپر النینو خواهیم بود. نشانههای آن شامل افزایش دما در تابستان و شروع زودرس بارشها در پاییز با مقادیری بالاتر از نرمال است.
وی با بیان اینکه تجربیات گذشته نشان میدهد که النینو تأثیر مثبتی بر بارشهای ایران دارد، میافزاید: با ورود به فاز النینوی بسیار قوی در سال جاری، پیشبینی میشود غرب ایران بارشهای بسیار بالاتر از نرمال و مرکز کشور نیز بارش قابلتوجهی بالاتر از میانگین بلندمدت در پاییز خواهند داشت.
آخرین رویداد النینو در سال ۲۰۲۳- ۲۰۲۴ (۱۴۰۲- ۱۴۰۳) بود که در همان زمان شماری از کارشناسان و اقلیمشناسان معتقد بودند اثرات آب و هوایی آن در کشور ایران ضعیف خواهد بود و تنها مناطق ساحلی را درگیر میکند، با وجود این آخرین النینو، تابستانی جهنمی و وقوع توفانهای سواحل شرق آمریکا، سیل بی سابقه در لیبی، اسپانیا، یونان، ترکیه، بلغارستان و آستارا در گیلان در شمال ایران را به همراه داشت اما رهآوردش به ویژه برای مناطق مرکزی مانند اصفهان و سرچشمههای آبی زایندهرود در غرب این استان گرمای شدید و پاییز و زمستانی به شدت کم بارش و خشک بود.
حالا سوپر النینو پس از ۱۴۹ سال بر اقلیم ایران سایه افکنده؛ برای اصفهان، این بازگشت به معنای بیم و امید است؛ شاید بارشهای احتمالی بالاتر از نرمال در پاییز و زمستان که زخم خشکسالیهای طولانی را التیام بخشد، این بار ارمغان این پدیده اقلیمی باشد و یا مخاطراتی مانند سیلاب ناگهانی، نوسانات شدید دما و فشار بیشتر بر منابع آب سطحی و زیرزمینی و کشاورزی در انتظار استان باشد.
تاثیر مثبت سوپر النینو بر منابع آبی اصفهان
نوید حاجیبابایی، معاون توسعه و پیشبینی اداره کل هواشناسی استان اصفهان، با بیان اینکه اثرات النینو به طور عمده در مقیاس بزرگ و منطقهای ظاهر میشود، به خبرنگار مهر میگوید: این پدیده در اقیانوس آرام شکل میگیرد و نمیتوان اثر آن را فقط در یک شهر مانند اصفهان بررسی کرد و این تأثیر بر سراسر کشور، بهویژه نیمه غربی ایران، قابل مشاهده است.
حاجی بابایی خاطرنشان میکند: النینو پدیده اقلیمی کاملاً طبیعی است که در نتیجه تعامل و برهمکنش بین اقیانوس و جو شکل میگیرد. بهطور معمول، اگر دمای آب بخشهایی از اقیانوس آرام بیش از نیم درجه سلسیوس نسبت به میانگین دوره بلندمدت افزایش یابد، آن را النینو مینامیم اما آنچه امسال رخ داده، افزایش دمای بخش حارهای اقیانوس آرام به بیش از ۲ درجه سلسیوس است که این موضوع باعث شده این رویداد را یک النینوی بسیار قوی یا سوپر النینو تلقی کنیم.
معاون توسعه و پیشبینی اداره کل هواشناسی اصفهان میگوید: بر اساس تجربیات گذشته، در سالهایی که النینوهای قوی رخ داده، تابستانهای ما معمولاً گرمتر از میانگین بوده، دورههای گرمایی طولانیتر شده و تعداد امواج گرمایی بیش از حد معمول افزایش یافته است.
وی تصریح میکند: احتمال وقوع پدیدههایی بهویژه در ساعات عصر در ماههای آینده بالاست و بارشهای زودهنگام پاییزی محتمل است که میتواند اثر مثبتی بر منابع آبی استان اصفهان داشته باشد.
به گفته معاون توسعه و پیشبینی اداره کل هواشناسی اصفهان، از اثرات النینوی قوی، وقوع بارشهای زودهنگام پاییزی است که به طور عمده به شکل رگباری، همراه با رعد و برق و احتمال سیلاب خواهند بود.
النینو به معنای پایان خشکسالی اصفهان نیست
حاجی بابایی تاکید می کند: نکته بسیار حائز اهمیت که باید واقعبینانه به آن توجه کنیم این است که حتی اگر بارشهای خوبی داشته باشیم، به معنای ورود به یک دوره ترسالی کامل و پایان خشکسالی نیست.
وی می افزاید: آمار و ارقام نشان میدهد که در ۱۰ سال اخیر، دمای میانگین منطقه ما بین ۱.۵ تا سه درجه سلسیوس افزایش یافته است. این افزایش دما، اقلیم ما را شکنندهتر کرده و حتی یک سال پربارش هم نمیتواند به تنهایی شرایط را به حالت عادی بازگرداند.
معاون توسعه و پیشبینی اداره کل هواشناسی استان اصفهان خاطرنشان میکند: نباید همه مسائل اقلیمی را فقط به النینو و لانینا نسبت دهیم. عوامل دیگری نیز در شرایط آب و هوایی ایران مؤثر هستند. النینو یکی از عوامل کنترلکننده اقلیم ما است اما نباید مبنای اصلی تصمیمگیری قرار گیرد زیرا احتمالاتی که مطرح میکنیم حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد قطعیت دارد و صرفاً بر اساس تحلیلهای موجود اعلام میشود.
لزوم ارتقای تابآوری زیرساختهای شهری
حاجیبابایی در خصوص ارتقای تابآوری و آمادگی برای مواجهه با شرایط اقلیمی پیش رو، می گوید: بارشها عمدتاً زودهنگام، رگباری و همراه با رعد و برق خواهند بود، بنابراین ضروری است که زیرساختهای شهری تقویت شوند و آمادگی لازم برای مواجهه با مخاطرات ناگهانی و حدی وجود داشته باشد.
وی تاکید میکند: نوع بارشها و اقلیم در حال تغییر است و روشها و زیرساختهای سنتی دیگر پاسخگوی این شرایط نیستند. باید به سمت تابآوری بیشتر حرکت کنیم.
پیشبینیکنندگان میگویند ال نینویی که طی چند هفته آینده در حال توسعه است، میتواند بهطور ویژهای قدرتمند باشد. پیشبینی میشود ناهنجاریهای آب و هوایی از ژوئیه (مرداد) امسال تشدید شود، در طول زمستان به اوج خود برسد و تا تابستان ۲۰۲۷ ضعیف شود.
در همین ارتباط، حسین شیرزاد، تحلیلگر و دکترای توسعه کشاورزی معتقد است: ال نینو میتواند از بسیاری جهات بر اقتصاد جهانی تأثیر بگذارد، به طوری که در گذشته باعث اختلال در سطح آب در کانال پاناما، کاهش تولید برق آبی و ایجاد سیلها و خشکسالیهای غیرفصلی در سراسر جهان شده است. چنین اثراتی بر تولید مواد غذایی نیز تأثیر خواهد گذاشت.
بقای اقتصادی و اجتماعی در گرو برنامهای برای تابآوری اقلیمی
شیرزاد خاطرنشان میکند: برای عبور از نوسانات اقتصادی و اجتماعی اقلیم، دولتهای اروپایی و شرکتهای غذایی آیندهنگر در حال تغییر رویکرد خود از مدیریت بحران واکنشی به تابآوری اقلیمی پیشگیرانه هستند. با انجام این کار، آنها در حال تضمین سود تابآوری هستند ، یک مزیت استراتژیک که از درآمد شرکتها در طول شوکهای شدید محافظت میکند.
وی می افزاید: ایجاد تابآوری در زنجیره تأمین شامل تعادلی حسابشده بین دو رویکرد مکمل «تنوعبخشی برای کاهش ریسک و سرمایهگذاری در کشاورزی تابآور» است.
به گزارش مهر، سوپر النینو شاید بتواند فرصتی برای جبران بخشی از کمبود آب در خطه ایران مرکزی و اصفهان باشد اما بدون بازطراحی اساسی زیرساختهای شهری، شبکههای آبیاری، مدیریت سیلاب شهری و کشاورزی اقلیمپذیر، این فرصت به تهدید تبدیل خواهد شد. باید توجه داشت که زیرساختهای سنتی در برابر اقلیم جدید ناکارآمد شده و برنامه ریزی برای تابآوری یک ضرورت استراتژیک برای بقای اقتصادی و اجتماعی استان و کشور است.
