نام علمی امروزی خلاشمه. خلاشمه - عِلَّتی بُوَد که از تُخَمه آید میان گلو و میان بینی چون زکام. شهید گفت: آن کسی را که دل بود نالان او علاج خلاشمه نکند .

 خلاشمه . [ خ َ / خ ِ م َ / م ِ ] (اِ) علتی است در مابین بینی و گلو بسبب تخمه بهم میرسد. (برهان قاطع) :

آن کسی را که دل بود نالان

او علاج خلاشمه نکند.

شهید بلخی (از لغت فرس).

|| جراحت و ریش گلو. (ناظم الاطباء).

ریشش ز بس فرخج ز گردن برون رسید

گویی خلاشمه است بگردن برآمده .

طیان.

با توجه به توصیفات لغت‌نامه برهان قاطع و ناظم‌الاطباء و همچنین شواهد شعری، «خلاشمه» به یک بیماری یا عارضه در ناحیه حلق، گلو و بینی اشاره دارد که با التهاب، زخم (جراحت و ریش) و گاهی ترشحات همراه است. عبارت «به سبب تخمه [سوءهاضمه یا پرخوری] به هم می‌رسد» در طب سنتی معمولاً به موادی اشاره دارد که از معده به سمت بالا صعود می‌کنند و باعث تحریک مخاط می‌شوند.

در پزشکی مدرن، نزدیک‌ترین معادل‌های علمی برای این توصیفات عبارتند از:

۱. فارنژیت و لارنژیت (Pharyngitis / Laryngitis)

التهاب، سرخی و زخم شدن گلو و ناحیه مابین بینی و گلو (حلق) که امروزه به نام فارنژیت (التهاب حلق) یا لارنژیت (التهاب حنجره) شناخته می‌شود. این بیماری می‌تواند باعث سوزش، درد و ایجاد زخم‌های سطحی در گلو شود.

۲. رفلاکس اسید معده یا الپی‌آر (Laryngopharyngeal Reflux - LPR)

با توجه به نشانه «به سبب تخمه به هم می‌رسد»، ارتباط مستقیمی بین مشکلات معده و گلو در نظر گرفته شده است. در پزشکی امروزی، به بازگشت اسید و محتویات معده به مجاری گلو و پشت بینی، رفلاکس حنجره-حلقی (LPR) یا اصطلاحاً «رفلاکس پنهان» می‌گویند. این عارضه دقیقاً باعث سوزش، التهاب، ایجاد خلط مداوم و ریش (زخم) شدن مخاط گلو می‌شود.

۳. سینوزیت مزمن و ترشحات پشت حلق (Post-Nasal Drip)

توصیف «علتی در مابین بینی و گلو» کاملاً با ترشحات نزلی مزمن یا التهاب سینوس‌ها مطابقت دارد که از پشت بینی به سمت گلو سرازیر می‌شود و مخاط این ناحیه را تحریک و زخمی می‌کند.

نتیجه‌گیری: اگر ریشه آن را مشکلات گوارشی بدانیم، نام علمی دقیق آن LPR (رفلاکس حنجره-حلقی) است و اگر صرفاً به التهاب و زخم گلو اشاره داشته باشد، معادل علمی آن فارنژیت (Pharyngitis) یا زخم حلقی است.