ساینو ـ ایرانیکا؛ ترجمهٔ فارسی اثر برتولت لاوفر
برتولت لاوفر و پژوهشی بنیادین دربارهٔ پیوندهای ایران و چین
Sino-Iranica: Chinese Contributions to the History of Civilization in Ancient Iran, with Special Reference to the History of Cultivated Plants and Products اثر ایران‌شناس برجستهٔ آلمانی ـ آمریکایی برتولت لاوفر (Berthold Laufer, 1874–1934) از پژوهش‌های کلاسیک و همچنان ارزشمند در زمینهٔ تاریخ روابط فرهنگی ایران و چین است.
این کتاب در سال ۱۹۱۹ به وسیلهٔ Field Museum of Natural History در شیکاگو منتشر شد.
لاوفر در این اثر، با بهره‌گیری از منابع چینی و ایرانی و مقایسهٔ داده‌های تاریخی، زبان‌شناختی و گیاه‌شناختی، به بررسی انتقال گیاهان، فرآورده‌ها، اصطلاحات، کالاها و عناصر فرهنگ مادی میان ایران و چین می‌پردازد. اهمیت کتاب تنها در فهرست گیاهان و محصولات نیست؛ بلکه بسیاری از داده‌های آن برای مطالعهٔ تاریخ زبان‌های ایرانی، وام‌واژه‌ها، راه‌های بازرگانی و ارتباطات فرهنگی ایران با آسیای مرکزی و چین نیز اهمیت دارد.
ترجمهٔ فارسی
نگارنده، سال‌ها پیش ترجمهٔ فارسی این اثر را آغاز کرد و آن را به انجام رساند. این ترجمه حدود هشتاد سال پس از انتشار اصل انگلیسی کتاب فراهم آمد و سال‌ها امید می‌رفت که از طریق مرکز نشر دانشگاهی منتشر شود.
از آنجا که انتشار رسمی اثر به درازا کشید، متن و منابع مربوط به Sino-Iranica در این وبگاه در دسترس پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار گرفته است.
هدف از قرار دادن این مطالب در فضای عمومی، فراهم کردن امکان دسترسی پژوهشگران به اثری است که برای ایران‌شناسی، تاریخ فرهنگی ایران و مطالعهٔ روابط ایران و چین اهمیت ویژه دارد.
ساختار کتاب
کتاب لاوفر مباحث گسترده‌ای را دربر می‌گیرد؛ از جمله:
یونجه و تاک
پسته و گردو
انار
کنجد و کتان
گشنیز
خیار
پیاز و موسیر
نخود و باقلا
زعفران و زردچوبه
گلرنگ و یاس
حنا
صمغ‌ها و داروها
برنج و فلفل
شکر
خرما
اسفناج
بادام، انجیر و زیتون
هندوانه
شنبلیله
گیاهان دارویی
پارچه‌ها و فرآورده‌های ایرانی
و مجموعه‌ای از وام‌واژه‌ها و عناصر ایرانی در زبان‌های آسیای شرقی.
کتاب همچنین شامل بخش‌های مهمی دربارهٔ زبان‌های ایرانی، اصطلاحات ایرانی در منابع چینی، عناوین حکومت ساسانی و وام‌واژه‌های ایرانی در زبان‌های دیگر است.
دسترسی
متن اصلی انگلیسی Sino-Iranica و مطالب مربوط به آن در این وبگاه برای استفادهٔ پژوهشی در دسترس است.
ترجمهٔ فارسی اثر نیز به منظور بهره‌برداری پژوهشگران و علاقه‌مندان به ایران‌شناسی در دسترس قرار خواهد گرفت.
امید است این مجموعه بتواند، هرچند با تأخیر، بخشی از خلأ موجود در دسترسی فارسی‌زبانان به پژوهش‌های کلاسیک ایران‌شناسی را جبران کند.
Berthold Laufer, Sino-Iranica, Chicago, 1919.
مترجم فارسی: مهر‌داد وحدتی دانشمند
