۱۴۰۵ خرداد ۳۰, شنبه

چال - مرغی باشد چند زاغی و گوشتش بطعم گوشت بط باشد. شاهسار گفت: چو باز را بِکَنَد بازدار مِخلَب و پر بِروز صید برو كَبك راه گیرد و چال....همیشه در فزع از وی سپاههای ملوک چنان کجابنواحی عقاب بر، خرچال . ؟ (لغت فرس).



واژه «چال» در قدیمی‌ترین فرهنگ لغت فارسی یعنی لغت‌نامه لغت فرس اسدی به معنی پرنده‌ای از تیره هوبرگان (یا حُباری) است که در زبان عربی به آن «حباری» و در فارسی با نام‌هایی چون «چرز» و «میش‌مرغ» نیز شناخته می‌شود.

////////

هوبره . [ ب َ رَ / رِ ] (اِ) شوات . چرز. (یادداشت مؤلف ). پرنده ای است که آن را به عربی حباری و به ترکی توغدری گویند. (برهان ). مرغی است بری ، خاکستری رنگ و منقارش دراز. (تحفه ٔ حکیم مؤمن).

/////////

حباری . [ ح ُ را ] (ع اِ) (معرب هوبره و آهوبره ) علوقس . هوبره . آهوبره . طایری است بزرگ دانه خوار و مأکول اللحم . و با پیخال خوددر مقابل باز و دیگر جوارح طیور دفاع کند، چه پیخال او سخت دوسنده باشد و چون به پرباز و جز آن افتد پرها بهم ملصق شود بنحوی که او را از پریدن بازدارد. یستوی فیه المذکر و المؤنث و الواحد و الجمع و ان شئت قلت فی الجمع حباریات ، ودر مثل است : الحباری خالة الکروان . و کل شی ٔ یحب ولده حتی الحباری و انما خصوّاالحباری من بین الحیوان لأنّه یضرب بها المثل فی المؤق ، فهی علی مؤقها تحب ولدها و تعلمه الطیران . هوبره . آهوبره . چرز. (ذخیره ٔخوارزمشاهی ) (زمخشری ). شوات . (نصاب ). تغدری . خرچال .(ادیب نطنزی ). طوی قوشی . (محمد معلوف) :
چو باز دانا کو گیرد از حباری سر
بگرد دُم به نگردد بترسداز پیخال.


زینبی (از فرهنگ اسدی)..


صاحب غیاث اللغات (از شرح نصاب و صحاح و منتخب ) گوید: طائریست برابر مرغابی و رنگ او زرد و سیاه باشد. و محمودبن عمر ربنجنی (سه نسخه ٔ خطی ) در مهذب الاسماء گوید: حُباری ̍، جوز [ ظ: چرز ] ماده . صاحب تحفه گوید: بفارسی هوبره گویند. مرغی است برّی ، خاکستری رنگ و منقش به سیاهی و منقارش دراز. در آخر دوم گرم و خشک و موافق مبرودین و گوشت و پیه او جهت ربو و ضیق النفس . سنگدان او جهت خفقان و اکثر امراض سینه . و اکتحال او با مثل آن نمک سنگ جهت ابتداء نزول آب بغایت نافع و چون پیه او را با اندک نمک و سنبل سرشته بقدر نخودی حب ساخته خشک کنند، پنج عدد او در قطع اسهال دموی که ذرب نامند بی عدیل است ، و خون او تا سه مثقال با آب و شراب جهت ربو و عسرالنفس و خاکستر پر اوجهت ثالیل ضماداً نافع و گوشت او دیرهضم و مضر محرورین و مصلحش سرکه و دارچینی است . و گویند چون ناخن او را با هم وزن او حب المنسم (المیشم ) سائیده با عسل به کسی اطعام کنند باعث محبت مفرط می شود و تعلیق او موجب قبول و تعلیق چشم راست او دافع چشم زخم و تعلیق سنگی که در چینه دان او بهم رسد قاطع رعاف و بیضه ٔ او خضاب خوبی است - انتهی . و داود ضریر انطاکی در تذکره گوید: حباری ، طائر فوق الاوزّ، طویل المنقار، أسود، دقیق العنق ، کثیرالطیران ، یألف البراری و کثیراً ما یأکل البطیخ بالشام و هو الطف من الاوزّ، لا من البط کما زعم . و مزاجه حار یابس فی الثانیة ینفع اهل الباردین خصوصاً البلغم ، و یغذی اهل الکد تغذیة جیدة و اذا انهضم حلل الریاح ، و شحمه و لحمه یقطع الربو و ضیق النفس و البهر اکلاً و طلاءً و یحبب بالملح و الفلفل قیفتت الحصی شرباً و داخل قونصته الأندرانی (؟)یمنع الماء کحلاً و دمه یقلع البیاض قطوراً، و غالب امراض الصدر شرباً. و رماد ریشه یقطع الثالیل . و من خواصه ، ان ّ عینه الیمنی اذا علقت علی شخص اَمِن َ من العین والنظرة. و الیسری اذا جعلت تحت الوسادة من غیر ان یعلم صاحبها منعت النوم . و اذا سقت اظفاره مع وزنها من حب المیشم و اطعمت بالعسل اسست المحبة و القبول عن تجربة العرب و کذلک اذا علقت . و هو عسرالهضم بطی ءالنضج . یصلحه البورق و الدارصینی و یستحیل اذا بات کالاوز و یضر المحرورین و یصلحه السکنجبین - انتهی . و صاحب حبیب السیر (اختتام ، ص 423) گوید: بفارسی آنرا تغدری گویند، مرغی است بغایت تیزپر و از او ضرب المثل شده است که آلت حرب تغدری افکنده ٔ اوست چه هرگاه جانوری بر او اندازند پیخال بر او افکند. و گوشت تغدری به اتفاق صیادان لذیذترین لحوم طیور است - انتهی .
- امثال :
اقصر من ابهام الحباری ؛ کوتاه تر از شست حباری . (البیان و التبیین ج 1ص 300). یکی از شعرا گوید :
شهدت بأن التمر بالزبد طیب
و أن الحباری خالة الکروان
زیرا که حباری اگرچه از کروان ، تن بزرگتر دارد لیکن در صورت و رنگ یکی هستند. (البیان و التبیین ج 1 ص 195).

/////////////

خرچال . [ خ َ ] (اِ مرکب ) مرغی است بزرگ از جنس هوبره و گوشت آن لذیذ، خرد آنرا چال و بزرگ آنرا خرچال گویند. (از آنندراج ) (از انجمن آرای ناصری ).قسمی از مرغابی است کبودرنگ و بزرگ . (از ناظم الاطباء). مرغی باشد کبودفام و بزرگ و بیشتر در آب باشد و بتازی حباری گویند و بعضی گویند مرغ گوشت ربایست که آنرا خاد گویند. (فرهنگ اوبهی ). نام مرغی است بزرگ جثه که گوشت آن لذیذ بوده و آنرا بباز و شاهین و امثال آن شکار کنند. (فرهنگ جهانگیری ). بترکی توقدری گویندو بعضی گویند مرغی است آبی و کبودرنگ و بزرگ که ترکان وقداق خوانند که بعضی آنرا «سرخاب » و «میش مرغ » هم گفته اند. (برهان قاطع). حُباری ̍. جَرْز. (زمخشری ). چرز. چغوک . چکاوک . چلوک . چگاو. سرخاب . مانورک . ابوالملیح . شوار. قبره . (از شرفنامه ٔ منیری ) :
شکار باز خرچال و کلنگ است .


عنصری .


همیشه در فزع از وی سپاههای ملوک
چنان کجابنواحی عقاب بر، خرچال .


؟ (لغت فرس).


به اهتمام کند هر زمان عقاب عتاب
بعهد معدلت او کبوتر و خرچال.


شمس فخری.


مرغی است شبیه به حُباری ، از آن کوچکتر و در کنار آبها می باشد، گرم و غلیظ و مولد خون سوداوی و مصلحش مهرّا پختن و با دارچینی و آبکامه بدون روغنها استعمال نمودن . (تحفه ٔ حکیم مؤمن ). || کودن. (از ناظم الاطباء).

/////////////



هوبَره‌ایان (Otididae) یا چرز مرغ تیره‌ای از راستهٔ میش‌مرغ‌سانان است که پرندگانی خشکی‌زی با جثهٔ متوسط تا بسیار بزرگ‌اند و پاها و گردن بلند و منقار قوی و کوتاه دارند. حتی وقتی احساس خطر می‌کند، ترجیح می‌دهد روی زمین بدود. اگر در هنگام پرواز با خطر حملهٔ یک پرندهٔ شکاری روبه‌رو شود، مدفوع چسبناک خود را مانند بمب به سمت پرندهٔ شکاری پرتاب می‌کند. این بمب طبیعی که بسیار چسبناک است، پر و بال مهاجم را به هم می‌چسباند. از همین رو به پرندهٔ بمب‌انداز معروف است.[۱][۲]

چرز پرنده ای مهاجر است و مسیر مهاجرت او بسیار از سیبری تا افریقا است.

فرهنگ دهخدا درباره چرز گفته است:

چرز مرغیست که او را به چرغ و باز شکار کنند، و چون چرغ یا باز خواهند که او را بگیرند بر آن سرگین اندازد و آن سرگین بر هر جا افتد پر آنجا کنده شود و بدین چاره از چنگال باز و چرغ بگریزد ، و بعربی «حباری » و ترکان «توغدری » گویندش . (برهان ).

بچنگال قهر تو در خصم بددل بود

همچو چرزی بچنگال شاهین .

رودکی .

تا چرخ هوات را دلم چرز افتاد

زو چون تب لرزه بر تنم لرز افتاد.

ابوالفرج رونی.

درآمدم پس دشمن چو چرغ وقت شکار

چو چرز برزد ناگه بریش من پیخال .

سوزنی .

یکی کاروان جمله شاهین و باز

به چرز و کلنگ افکنی تیزتاز.

نظامی.

علاوه بر پارک توران، منطقه حفاظت شده زیستگاه هوبره در ایران شامل پناهگاه حیات وحش بوروئیه در شهرستان خاتم، واقع در جنوب استان یزد و مرکز شهر هرات است. از دهه ۸۰، مرکز تحقیقاتی قره تپه هرات به عنوان مهم‌ترین مرکز تحقیقاتی و پرورش این گونه نادر در خاورمیانه فعالیت می‌کند. هوبره نیز به عنوان نماد شهر هرات و استان یزد شناخته می‌شود.[۳]

این پرنده در پناهگاه حیات وحش هامون در استان سیستان و بلوچستان نیز یافت می شود.[۴] و در زبان محلی به آن چَرز می‌گویند.

طبقه‌بندی

تیره: Otididaeسرده: Otisمیش‌مرغ، Otis tarda, subspecies tarda و dybowskii
هوبره کوری، Ardeotis kori, subspecies kori and struthinuclus
هوبره هندی بزرگ، Ardeotis nigriceps
هوبره استرالیایی، Ardeotis australis
سرده: هوبره‌های اصلیهوبره آفریقایی، Chlamydotis undulata, subspecies undulata و fuertaventuraeCanarian houbara, Chlamydotis undulata fuertaventurae
هوبره آسیایی، Chlamydotis macqueenii[۵] پرنده بومی مناطق کویری ایران
هوبره دنهم، or Stanley bustard, Neotis denhami
هوبره هوگلین، Neotis heuglinii
هوبره نوبی، Neotis nuba
هوبره روپل، Eupodotis rueppellii
هوبره شکم‌سفید، Eupodotis senegalensis
هوبره کارو، Eupodotis vigorsii
هوبره سیاه شمالی، Eupodotis afraoides
هوبره کاکل‌قرمز، Lophotis ruficrista
هوبره هارتلاب، Lissotis hartlaubii
سرده: Houbaropsisهوبره بنگالی، Houbaropsis bengalensis
سرده: Sypheotidesهوبره کوچک، Sypheotides indicus
سرده: Tetraxزنگوله‌بال، Tetrax tetrax

حمایت بین‌المللی از این پرنده در حال انقراض

هوبره از پرندگان مهاجر و در حال انقراض است که مورد حمایت بین‌المللی قرار دارد و شکار آن ممنوع است. زیستگاه این پرنده، دشت‌های باز و وسیع منطقه است و توسط شکارچیان غیرقانونی شکار می‌شوند. هوبره مشتری‌هایی در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس دارد. شکارچیان این پرندگان را شکار می‌کنند و به کشورهای عربی می‌فروشند. به دلیل در خطر انقراض بودن این پرنده، شکار غیرقانونی آن در ایران ۵۰۰ میلیون تومان جریمه نقدی دارد.[۶][۷]

منابع
فرهنگ‌نامهٔ حیات وحش ایران. نشر طلایی. ۱۳۹۵. صص. ۱۶۲–۱۶۳.
Macqueen's bustard has recently been split from the Houbara bustard as a full species.
200میلیون جریمه برای شکارغیرمجاز هوبره . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]
«گفت‌وگو با قاچاقچی هوبره در خراسان جنوبی». ایسنا. ۲۰۲۰-۱۱-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۲۱.مجموعهٔ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان فارسی تا پایان سال ۱۳۸۹.
معنای هوبره را در ویکی‌واژه، واژه‌نامهٔ آزاد، ببینید.







این صفحه آخرین‌بار در ۱۸ مهٔ ۲۰۲۶ ساعت ۲۳:۵۵ ویرایش شده است.
این صفحه با استفاده از پارسوئید رندر شده است.

///////////////

حُبارها/باستردها، از جمله فلوریکان‌ها و کورهاآن‌ها، پرندگان بزرگ و خشکی‌زی هستند که عمدتاً در مناطق خشک علفزار و مناطق استپی زندگی می‌کنند. طول آنها از 40 تا 150 سانتی‌متر (16 تا 59 اینچ) متغیر است. آنها خانواده Otididae (/oʊˈtɪdɪdiː/، که قبلاً با نام Otidae شناخته می‌شد) را تشکیل می‌دهند.[1]

باستردها همه‌چیزخوار و فرصت‌طلب هستند و از برگ‌ها، جوانه‌ها، دانه‌ها، میوه‌ها، مهره‌داران کوچک و بی‌مهرگان تغذیه می‌کنند.[2] در حال حاضر 26 گونه از آنها شناخته شده است.

ریشه‌شناسی
کلمه کاستارد از کلمه فرانسوی قدیمی bistarda و برخی زبان‌های دیگر آمده است: abetarda (پرتغالی)، abetarda (گالیسیایی)، avutarda (اسپانیایی) که برای کاستارد بزرگ استفاده می‌شود. ویلیام ترنر، طبیعت‌شناس، املای انگلیسی "bustard" و "bstard" را در سال 1544 فهرست کرد.[3][4]

تمام نام‌های رایج بالا از لاتین avis tarda یا aves tardas گرفته شده‌اند که توسط پلینی بزرگ داده شده است،[5][a] این نام‌ها توسط پیر بلون در سال 1555 و اولیسه آلدرواندوی در سال 1600 ذکر شده‌اند.[6][7] کلمه tarda از tardus در لاتین به معنای "آهسته" و "عمدی" گرفته شده است،[8] که برای توصیف سبک راه رفتن معمول این گونه مناسب است.[9]

فلوریکان‌ها
بعضی از باستردهای هندی نیز فلوریکان نامیده می‌شوند. ریشه این نام مشخص است. توماس سی. جردون در کتاب پرندگان هند (1862) می‌نویسد:

من نتوانسته‌ام ریشه کلمه انگلیسی-هندی Florikin را ردیابی کنم، اما زمانی مطلع شدم که باسترد کوچک در اروپا گاهی فلاندرکین نامیده می‌شود. لاتام کلمه Flercher را به عنوان یک نام انگلیسی ارائه می‌دهد و ظاهراً این ریشه با فلوریکین یکسان است.

— کتاب پرندگان هند جردون، ویرایش دوم، جلد دوم، شماره ۶۲۵.
با این حال، فرهنگ لغت هابسون-جابسون در مورد این نظریه تردید می‌کند و می‌گوید:

ما شک داریم که جردون در اینجا منظور لاتام را به درستی فهمیده باشد. آنچه لاتام می‌نویسد، در توصیف هوبره گذرگاهی، که به گفته او به اندازه هوبره کوچک است، می‌گوید: در هند زندگی می‌کند. به آن سهره گذرگاهی می‌گویند. ...من متوجه شده‌ام که در هند با نام اوریل شناخته می‌شود؛ توسط برخی از انگلیسی‌ها که فلرچر نامیده می‌شوند. (ضمیمه به خلاصه عمومی پرندگان، ۱۷۸۷، ۲۲۹). در اینجا ما انگلیسی را به عنوان انگلیسی در هند و فلرچر را به عنوان یک خطای دفتری برای نوعی گل‌پوشان درک می‌کنیم.


طبقه‌بندی
همچنین ببینید: فهرست باستردها
خانواده Otididae (با نام Otidia) توسط دانشمند فرانسوی، کنستانتین ساموئل رافینسک، در سال ۱۸۱۵ معرفی شد.[10][11][12] Otididae و قبل از آن Otidae از جنس Otis هستند که توسط طبیعت‌شناس سوئدی، کارل لینه، در دهمین ویرایش کتاب Systema Naturae خود در سال ۱۷۵۸ به کاستارد بزرگ داده شده است،[13] این کلمه از کلمه یونانی ὠτίς ōtis گرفته شده است.[14][15]
فیلوژنی Otididae[16]
Lissotis
L. hartlaubii (هوبره هارتلاب)

L. melanogaster (هوبره شکم سیاه)

Ardeotis
A. nuba (کاستارد نوبی)

A. ludwigii (هوبره لودویگ)

A. denhami (هوبره دنهام)

A. heuglinii (هوبره هوگلین)

A. arabs (کاستارد عربی)

A. kori (هوبره کوری)

A. nigriceps (کاستارد بزرگ هندی)

A. australis (کاستارد استرالیایی)

Tetrax tetrax (هوبره کوچک)

Otis tarda (هوبره بزرگ)

Chlamydotis
C. macqueenii (مک‌کوئین) مرده)

C. undulata

Sypheotides indicus (فلوریکان کمتر)

Houbaropsis bengalensis (بنگال فلوریکان)

لوفوتیس
L. ruficrista (کاستارد کاکل قرمز)

ال. ساویل (Savile's Bustard)

L. gindiana (بوستار کاکل دار)

هتروتتراکس
H. humilis (کاسترد قهوه ای کوچک)

H. rueppelii (قرهان روپل)

H. vigorsii (کارو کورهان)

افروتیس
افرا (قرهان سیاه جنوبی)

A. afraoides (کورهان سیاه شمالی)

Eupodotis
E. senegalensis (شکم سفید کاستارد)

E. caerulescens (آبی کورهان)

خانواده Otididae [17][نیازمند منبع]
جنس تصویر گونه زنده
Lissotis Reichenbach 1848
هوستر هارتلاب، Lissotis hartlaubii (Heuglin 1863)
کوستار شکم سیاه، Lissatis melanogaster (Rüppell 1835)
L.m. notophila Oberholser 1905
L.m. melanogaster (Rüppell 1835)
Neotis Sharpe 1893
کوستار دنهام، Neotis denhami (Children & Vigors, 1826)
N.d. denhami (کوستار دنهام) (Children & Vigors, 1826)
N.d. jacksoni (هوبره جکسون) Bannerman, 1930
N.d. stanleyi (هوبره استنلی) (Gray, 1831)
هوبره هوگلین، Neotis heuglinii (Hartlaub, 1859)
هوبره لودویگ، Neotis ludwigii (Rüppell, 1837)
هوبره نوبی، Neotis nuba (Cretzschmar, 1826)
Ardeotis Le Maout 1853
کاستارد عربی، Ardeotis arabs (Linnaeus 1758)
A.a. lynesi (Bannerman 1930) (هوبره مراکشی)
A.a. stieberi (Neumann 1907) (هوبره بزرگ عربی)
A.a. arabs (Linnaeus 1758)
A.a. butleri (Bannerman 1930) (هوبره سودانی)
هوبره استرالیایی، Ardeotis australis (Gray 1829)
هوبره بزرگ هندی، Ardeotis nigriceps (Vigors 1831)
هوبره کوری، Ardeotis kori (Burchell 1822)
A.k. struthiunculus (Neumann 1907) (هوبره شمالی کوری)
A.k. kori (Burchell 1822) (هوبره جنوبی کوری)
Tetrax Forster 1817
†T. paratetrax (Bocheński & Kuročkin 1987)
هوبره کوچک، Tetrax tetrax (Linnaeus 1758) Forster 1817
Otis Linnaeus 1758
†O. bessarabicus Kessler & Gal 1996
†O. hellenica Boev, Lazaridis & Tsoukala 2014
هوبره بزرگ، Otis tarda Linnaeus 1758
O.t. tarda Linnaeus 1758 (هوبره بزرگ غربی)
O.t. dybowskii Taczanowski 1874 (هوبره بزرگ شرقی)
Chlamydotis Lesson 1839
†C. affinis (Lydekker 1891a) Brodkorb 1967
†C. مستاریا سانچز مارکو 1990
حشره مک کوئین، Chlamydotis macqueenii (گری 1832)[18]
کاستارد هوبارا، Chlamydotis undulata (ژاکین 1784)
C.u. fuertaventurae (Rothschild & Hartert 1894) (کاستارد هوبارا جزایر قناری)
C.u. undulata (ژاکین 1784) (کاستارد هوبارا آفریقای شمالی)
هوباروپسیس شارپ 1893
فلوریکان بنگال، Houbaropsis bengalensis (Statius Müller 1776) شارپ 1893
H.b. bengalensis (Statius Müller 1776) Sharpe 1893
H.b. بلندینی دلاکور 1928
Sypheotides درس 1839
فلوریکان کوچک، Sypheotides indicus (میلر 1782) درس 1839
لوفوتیس رایشنباخ 1848
کورهان کاکل قرمز، Lophotis ruficrista (اسمیت 1836)
مرد ساویل، لوفوتیس ساویلی لینز 1920
کاستارد با کاکل، Lophotis gindiana (Oustalet 1881)
Heterotetrax Sharpe 1894
کاستارد قهوه ای کوچک، Heterotetrax humilis (Blyth 1855)
کارو کورهان، Heterotetrax vigorsii (اسمیت 1831)
H.v. namaqua (رابرتز 1932)
H.v. vigorsii (اسمیت 1831)
کورهان روپل، Heterotetrax rueppelii (والبرگ 1856)
H.r. fitzsimonsi (رابرتز 1937)
H.r. rueppelii (والبرگ 1856)
درس Eupodotis 1839
کورهان آبی، Eupodotis caerulescens (Vieillot 1820)
کاسترد شکم سفید، Eupodotis senegalensis (Vieillot 1821)
E.s. barrowii (خاکستری 1829) (کاستارد شکم سفید بارو/جنوبی)
E.s. canicollis (Reichenow 1881) (Knorhaan شکم سفید سومالیایی)
E.s. erlangeri (ریچنو 1905)
E.s. mackenziei white 1945
E.s. senegalensis (Vieillot 1821) (کاسترد سنگال)
افروتیس گری 1855
کورهان سیاه جنوبی، افروتیس افرا (Linnaeus 1758)
کورهان سیاه شمالی، Afrotis afraoides (اسمیت 1831)
A.a. etoschae (گروت 1922)
A.a. دامارنسیس رابرتز 1926
A.a. afraoides (اسمیت ۱۸۳۱)
جنس‌های منقرض‌شده
جنس †Gryzaja Zubareva ۱۹۳۹
†Gryzaja odessana Zubareva ۱۹۳۹
جنس †Ioriotis Burchak-Abramovich & Vekua ۱۹۸۱
†Ioriotis gabunii Burchak-Abramovich & Vekua ۱۹۸۱
جنس †Miootis Umanskaya ۱۹۷۹
†Miootis compactus Umanskaya ۱۹۷۹
جنس †Pleotis Hou ۱۹۸۲
†Pleotis Liu Hou ۱۹۸۲
توضیحات
هوستردها همگی نسبتاً بزرگ هستند و دو گونه بزرگ آنها، هوستر کوری (Ardeotis kori) و هوستر بزرگ (Otis tarda)، اغلب به عنوان سنگین‌ترین پرندگان پرنده جهان ذکر می‌شوند. در هر دو گونه‌ی بزرگ، نرهای بزرگ بیش از 20 کیلوگرم (44 پوند) وزن دارند، به طور متوسط ​​حدود 13.5 کیلوگرم (30 پوند) وزن دارند و می‌توانند به طول کلی 150 سانتی‌متر (59 اینچ) برسند. کوچکترین گونه، هوبره کوچک قهوه‌ای (Eupodotis humilis) است که حدود 40

/////////////////

الحباريات هي فصيلة من الطيور الكبيرة تقطن السهول الجافة المفتوحة في قارات العالم القديم، أغلبها غير قادرة على الطيران. يتراوح طولها من 40 إلى 150 سنتيمتراً، وهي طيور قارتة وانتهازية بشكل عام.

الوصفحباري كوري في فوهة نغورنغورو بتنزانيا.

جميع الحباريات كبيرة الحجم نسبيًا، وأكبر أنواعها هما الحباري الكوري والحباري الكبير، اللذان يعتبرهما الكثيرون أثقل طائرين قادرين على الطيران في العالم. ففي كلا النوعين يتجاوز وزن الذكور البالغة الضخمة 20 كيلوغرامًا، وأما متوسط الوزن فهو حوالي 13.5 كغم، والطول يمكن أن يصل إلى 150 سنتيمتراً. أصغر أنواع الفصيلة هو الحباري البني الصغير، الذي يبلغ طوله حوالي 40 سنتيمتراً، ووزنه قرابة 600 غرام بالمتوسط. الذكور أضخم بكثير من الإناث في جميع أنواع الحباريات، إذ يكون طول الذكر غالبًا أطول بنسبة 30% من طول الأنثى، فيما يزن ضعف وزنها. لدى أجنحة هذه الطيور 10 ريش أولية و16 إلى 24 ريشة ثانوية، وأما الذيل فيحتوي 18 إلى 22 ريشة.

البيئة والسلوك

الحباريات كائنات قارتة تتغذّى بشكل أساسي على البذور واللا فقاريات. تبني هذه الطيور أعشاشها على الأرض، مما يجعل بيوضها وصغارها معرَّضة كثيراً للخطر والافتراس. وهي تمشي بثبات على أرجلها القوية وأصابعها الكبيرة، وتقضي أغلب وقتها ماشية أو راكضة بدلاً من الطيران، وأما أجنحتها فهي طويلة وعريضة. من ضمن طقوس واستعراضات التزاوج عند الحباريات نفخ أكياس الحنجرة، ورفع أعرافها والتباهي بها. وبعد التزاوج تضع الأنثى ثلاثة إلى خمسة بيوض مرقطة داكنة اللون في حفرة صغيرة، وتحضنهم وحدها دون مساعدة الذكر.

تعيش الحباريات في جماعات خارج مواسم التزاوج، غير أنها حذرة جداً اتجاه البشر، ومن الصَّعب الاقتراب منها في البيئات المفتوحة التي تفضّلها.

التهديدات والأخطار

أعداد أغلب أنواع الحباريات آخذة في الانحدار حالياً، لأسباب عدة أبرزها تدمير البيئة والصيد الجائر، حتى في المناطق التي تعد فيها محميَّة. مات آخر حباري في بريطانيا قرابة سنة 1832، ولو أن إعادة استقدام وتوطين بدأت حديثاً له بإحضار فراخ من روسيا، وقد وُضعَت حديثاً أول بيضتين للحباري الكبير في بريطانيا للمرة الأولى منذ أكثر من قرن ونصف.

المراجع
IOC World Bird List Version 6.3 (بالإنجليزية), 21 Jul 2016, DOI:10.14344/IOC.ML.6.3, QID:Q27042747
IOC World Bird List. Version 7.2 (بالإنجليزية), 22 Apr 2017, DOI:10.14344/IOC.ML.7.2, QID:Q29937193
del Hoyo, J. Elliott, A. & Sargatal, J. (editors). (1996) Handbook of the Birds of the World. Volume 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions. ISBN 84-87334-20-2
Archibald, George W. (1991). Forshaw, Joseph (المحرر). Encyclopaedia of Animals: Birds. London: Merehurst Press. ص. 98–99. ISBN:1-85391-186-0.
Bota, G., J. Camprodon, S. Mañosa & M.B. Morales (Editores). (2005). Ecology and Conservation of steppe-land birds. Lynx Editions. Barcelona ISBN 84-87334-99-7; 978-84-87334-99-3.












المَرفَق العالمي لمعلومات التنوع الحيوي (GBIF)أنا عالم طبيعة (iNaturalist)أنظمة بولد (BOLD)السجل الدَّولي للأنواع البحرية (WoRMS)الحياة البرية في أوروبا (EU Nomen)موسوعة الحياة (EoL)الشبكة الوطنية للتنوع الحيوي (NBN)أعمال المستحاثات (Fossilworks)المركز الوطني الأمريكي لمعلومات التقانة الحيوية (NCBI)قاعدة بيانات "دنتكسا" (Dyntaxa)موقع تنوع الحيوانات (ADW)السجل المُؤقَّت للأنواع البحريَّة وغير البحريَّة (IRMNG)سجل الأنواع الهولندية (NSR)نظام معلومات التصنيف المتكامل (ITIS TSN)

وسائط من كومنز
صفحة من ويكي أنواع



آخر تعديل لهذه الصفحة كان يوم 6 سبتمبر 2025، الساعة 03:12.
تمت معالجة الصفحة باستخدام Parsoid.
////////////////////

Bustards, including floricans and korhaans, are large, terrestrial birds living mainly in dry grassland areas and in steppe regions. They range in length from 40 to 150 cm (16 to 59 in). They make up the family Otididae (/ˈtɪdɪd/, formerly known as Otidae).[1]

Bustards are omnivorous and opportunistic, eating leaves, buds, seeds, fruit, small vertebrates, and invertebrates.[2] There are 26 species currently recognised.

Etymology

The word bustard comes from the Old French bistarda and some other languages: abetarda (Portuguese), abetarda (Galician), avutarda (Spanish) used for the great bustard. The naturalist William Turner listed the English spelling "bustard" and "bistard" in 1544.[3][4]

All of the common names above are derived from Latin avis tarda or aves tardas given by Pliny the Elder,[5][a] these names were mentioned by the Pierre Belon in 1555 and Ulisse Aldrovandi in 1600.[6][7] The word tarda comes from tardus in Latin meaning "slow" and "deliberate",[8] which is apt to describe the typical walking style of the species.[9]

Floricans

Some Indian bustards are also called floricans. The origin of the name is unclear. Thomas C. Jerdon writes in The Birds of India (1862):

I have not been able to trace the origin of the Anglo-Indian word Florikin, but was once informed that the Little Bustard in Europe was sometimes called Flanderkin. Latham gives the word Flercher as an English name, and this, apparently, has the same origin as Florikin.

— Jerdon's Birds of India, 2nd ed. ii. 625.

The Hobson-Jobson dictionary, however, casts doubt on this theory stating that

We doubt if Jerdon has here understood Latham correctly. What Latham writes is, in describing the Passarage Bustard, which, he says, is the size of the Little Bustard: Inhabits India. Called Passarage Plover. ... I find that it is known in India by the name of Oorail; by some of the English called Flercher. (Suppt. to Gen. Synopsis of Birds, 1787, 229). Here we understand the English to be the English in India, and Flercher to be a clerical error for some form of floriken.

Taxonomy

The family Otididae was introduced (as Otidia) by the French polymath Constantine Samuel Rafinesque in 1815.[10][11][12] Otididae and before that Otidae come from the genus Otis given to the great bustard by the Swedish naturalist Carl Linnaeus in the tenth edition of his Systema Naturae in 1758,[13] it comes from the Greek word ὠτίς ōtis.[14][15]

Phylogeny of Otididae[16]
Family Otididae[17][citation needed]
ImageGenusLiving species
Lissotis Reichenbach 1848
Neotis Sharpe 1893
  • Denham's bustard, Neotis denhami (Children & Vigors, 1826)
    • N. d. denhami (Denham's bustard) (Children & Vigors, 1826)
    • N. d. jacksoni (Jackson's bustard) Bannerman, 1930
    • N. d. stanleyi (Stanley bustard) (Gray, 1831)
  • Heuglin's bustard, Neotis heuglinii (Hartlaub, 1859)
  • Ludwig's bustard, Neotis ludwigii (Rüppell, 1837)
  • Nubian bustard, Neotis nuba (Cretzschmar, 1826)
Ardeotis Le Maout 1853
  • Arabian bustard, Ardeotis arabs (Linnaeus 1758)
    • A. a. lynesi (Bannerman 1930) (Moroccan bustard)
    • A. a. stieberi (Neumann 1907) (great Arabian bustard)
    • A. a. arabs (Linnaeus 1758)
    • A. a. butleri (Bannerman 1930) (Sudan bustard)
  • Australian bustard, Ardeotis australis (Gray 1829)
  • Great Indian bustard, Ardeotis nigriceps (Vigors 1831)
  • Kori bustard, Ardeotis kori (Burchell 1822)
    • A. k. struthiunculus (Neumann 1907) (northern Kori bustard)
    • A. k. kori (Burchell 1822) (southern Kori bustard)
Tetrax Forster 1817
Otis Linnaeus 1758
  • O. bessarabicus Kessler & Gal 1996
  • O. hellenica Boev, Lazaridis & Tsoukala 2014
  • Great bustard, Otis tarda Linnaeus 1758
    • O. t. tarda Linnaeus 1758 (western great bustard)
    • O. t. dybowskii Taczanowski 1874 (eastern great bustard)
Chlamydotis Lesson 1839
  • C. affinis (Lydekker 1891a) Brodkorb 1967
  • C. mesetaria Sánchez Marco 1990
  • MacQueen's bustard, Chlamydotis macqueenii (Gray 1832)[18]
  • Houbara bustard, Chlamydotis undulata (Jacquin 1784)
    • C. u. fuertaventurae (Rothschild & Hartert 1894) (Canary Islands houbara bustard)
    • C. u. undulata (Jacquin 1784) (North African houbara bustard)
Houbaropsis Sharpe 1893
  • Bengal florican, Houbaropsis bengalensis (Statius Müller 1776) Sharpe 1893
    • H. b. bengalensis (Statius Müller 1776) Sharpe 1893
    • H. b. blandini Delacour 1928
Sypheotides Lesson 1839
Lophotis Reichenbach 1848
Heterotetrax Sharpe 1894
  • Little brown bustard, Heterotetrax humilis (Blyth 1855)
  • Karoo korhaan, Heterotetrax vigorsii (Smith 1831)
    • H. v. namaqua (Roberts 1932)
    • H. v. vigorsii (Smith 1831)
  • Rüppell's korhaan, Heterotetrax rueppelii (Wahlberg 1856)
    • H. r. fitzsimonsi (Roberts 1937)
    • H. r. rueppelii (Wahlberg 1856)
Eupodotis Lesson 1839
  • Blue korhaan, Eupodotis caerulescens (Vieillot 1820)
  • White-bellied bustard, Eupodotis senegalensis (Vieillot 1821)
    • E. s. barrowii (Gray 1829) (Barrow's/southern white-bellied bustard)
    • E. s. canicollis (Reichenow 1881) (Somali white-bellied knorhaan)
    • E. s. erlangeri (Reichenow 1905)
    • E. s. mackenziei White 1945
    • E. s. senegalensis (Vieillot 1821) (Senegal bustard)
Afrotis Gray 1855
Extinct genera

Description

Bustards are all fairly large with the two largest species, the kori bustard (Ardeotis kori) and the great bustard (Otis tarda), being frequently cited as the world's heaviest flying birds. In both the largest species, large males exceed a weight of 20 kg (44 lb), weigh around 13.5 kg (30 lb) on average and can attain a total length of 150 cm (59 in). The smallest species is the little brown bustard (Eupodotis humilis), which is around 40 cm (16 in) long and weighs around 600 g (1.3 lb) on average. In most bustards, males are substantially larger than females, often about 30% longer and sometimes more than twice the weight. They are among the most sexually dimorphic groups of birds. In only the floricans is the sexual dimorphism the reverse, with the adult female being slightly larger and heavier than the male.[citation needed]

The wings have 10 primaries and 16–24 secondary feathers. There are 18–20 feathers in the tail. The plumage is predominantly cryptic.[2]

Behaviour and ecology

Bustards are omnivorous, feeding principally on seeds and invertebrates. They make their nests on the ground, making their eggs and offspring often very vulnerable to predation. They walk steadily on strong legs and big toes, pecking for food as they go. Most prefer to run or walk over flying. They have long broad wings with "fingered" wingtips, and striking patterns in flight. Many have interesting mating displays, such as inflating throat sacs or elevating elaborate feathered crests. The female lays three to five dark, speckled eggs in a scrape in the ground, and incubates them alone.[19]

Evolution

Genetic dating indicates that bustards evolved c. 30 million years ago in either southern or eastern Africa from where they dispersed into Eurasia and Australia.[20]

Status and conservation

Flying bustards – Apajpuszta, Hungary

Bustards are gregarious outside the breeding season, but are very wary and difficult to approach in the open habitats they prefer.[21] Most species are declining or endangered through habitat loss and hunting, even where they are nominally protected.

United Kingdom

The birds were once common and abounded on the Salisbury Plain. They had become rare by 1819 when a large male, surprised by a dog on Newmarket Heath, sold in Leadenhall Market for five guineas.[22] The last bustard in Britain died in approximately 1832, but the bird is being reintroduced through batches of chicks imported from Russia.[21] In 2009, two great bustard chicks were hatched in Britain for the first time in more than 170 years.[23] Reintroduced bustards also hatched chicks in 2010.[24]

Notes

  1.  "proximae iis sunt quas Hispania aves tardas appellat, Graecia ωτιδος damnatas in cibis; emissa enim ossibus medulla odoris taedium extemplo sequitur." [Next to these are the birds that Spain calls tardae and Greece otides, which are condemned as an article of diet, because when the marrow is drained out of their bones a disgusting smell at once follows.][5]

References

  1.  Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela, eds. (2019). "Turacos, bustards, cuckoos, mesites, sandgrouse". World Bird List Version 9.2. International Ornithologists' Union. Retrieved 26 June 2019.
  2.  del Hoyo, J. Elliott, A. & Sargatal, J. (editors). (1996) Handbook of the Birds of the World. Volume 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions. ISBN 84-87334-20-2
  3.  Turner, William (1903) [1544]. Turner on birds: a short and succinct history of the principal birds noticed by Pliny and Aristotle first published by Doctor William Turner, 1544 (in Latin and English). Translated by Evans, A.H. Cambridge: Cambridge University Press. pp. xvi, 130–131.
  4.  Turner, William (1544). Avium praecipuarum, quarum apud Plinium et Aristotelem mentio est, brevis et succincta historia (in Latin). Cambridge: Ioan. Gymnicus. pp. 72–73.
  5.  Pliny Natural History III Libri VIII-XI. The Loeb Classical Library. Translated by Rachham, H. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. 1967. pp. 328–329.
  6.  Belon, Pierre (1555). L'histoire de la natvre des oyseavx : avec levrs descriptions, & naïfs portraicts retirez du natvrel, escrite en sept livres (in French). Paris: Gilles Corrozet. pp. 235–237.
  7.  Aldrovandi, Ulisse (1637) [1600]. Vlyssis Aldrovandi philosophi ac medici Bononiensis historiam naturalem in gymnasio Bononiensi profitentis, Ornithologiae (in Latin). Vol. 2. Bononiae (Bologna, Italy): Apud Nicolaum Tebaldinum. p. 85.
  8.  Lewis, Charlton T.; Short, Charles (1879). "tardus". A Latin Dictionary. Perseus Digital Library.
  9.  "Great Bustard (Otis tarda) – Information on Great Bustard". Encyclopedia of Life. Retrieved 21 August 2012.
  10.  Rafinesque, Constantine Samuel (1815). Analyse de la nature ou, Tableau de l'univers et des corps organisés (in French). Vol. 1815. Palermo: Self-published. p. 70.
  11.  Bock, Walter J. (1994). History and Nomenclature of Avian Family-Group Names. Bulletin of the American Museum of Natural History. Vol. 222. New York: American Museum of Natural History. pp. 137, 252. hdl:2246/830.
  12.  "Taxonomic lists- Aves". Retrieved 30 December 2015.
  13.  Linnaeus, Carl (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (in Latin). Vol. 1 (10th ed.). Holmiae (Stockholm): Laurentii Salvii. p. 154.
  14.  Jobling, James A. (2010). Helm Dictionary of Scientific Bird Names. London, UK: Christopher Helm. p. 286. ISBN 978-1-4081-3326-2. OCLC 659731768.
  15.  Liddell, Henry George; Scott, Robert (1940). "ὠτίς". A Greek-English Lexicon. Perseus Digital Library.
  16.  Boyd, John (2007). "Otididae" (PDF). John Boyd's website. Retrieved 30 December 2015.
  17.  "Turacos, bustards, cuckoos, mesites, sandgrouse". IOC World Bird List. v13.2. Retrieved 21 October 2023.
  18.  MacQueen's bustard has recently been split from the houbara bustard as a full species.
  19.  Archibald, George W. (1991). Forshaw, Joseph (ed.). Encyclopaedia of Animals: Birds. London: Merehurst Press. pp. 98–99. ISBN 978-1-85391-186-6.
  20.  Pitra, C.; Lieckfeldt, D.; Frahnert, S.; Fickel, J. (2002). "Phylogenetic relationships and ancestral areas of the bustards (Gruiformes: Otididae), inferred from mitochondrial DNA and nuclear intron sequences". Molecular Phylogenetics and Evolution. 23 (1): 63–74. doi:10.1006/mpev.2001.1078. PMID 12182403.
  21.  Bota, G., J. Camprodon, S. Mañosa & M.B. Morales (Editores). (2005). Ecology and Conservation of steppe-land birds. Lynx Editions. Barcelona ISBN 84-87334-99-7; 978-84-87334-99-3.
  22.  The National Cyclopaedia of Useful Knowledge, Vol.III, London, (1847) Charles Knight, p.963
  23.  Bird Guides 2009. The first Great Bustard chicks in the UK Bird Guides, June 2009.
  24.  Biodiversity Lab 2010. Reintroduced Great Bustards Breed Again Archived 2017-01-25 at the Wayback Machine The Biodiversity Lab, University of Bath.

Bibliography