جیدی ونس؛ چهره خط مقدم توافق با ایران زیر سایه ترامپ
- دانیل بوش
- خبرنگار بیبیسی در واشنگتن
- زمان مطالعه: ۶ دقیقه
جیدی ونس، معاون اول رئیس جمهور آمریکا، روز پنجشنبه با شرکت در یک نشست خبری در کاخ سفید از توافق ایران و آمریکا دفاع کرد. او از پاسخ به سوالی در این باره که آیا دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، او را به عنوان «مقصر» توافقی که مورد علاقه جمهوریخواهان آمریکایی نیست، معرفی کرده است یا نه، طفره رفت.
آقای ونس با اشاره به اظهارنظر روز پیش آقای ترامپ در این باره که در صورت فروپاشی توافق با ایران، ممکن است معاون اول رئیسجمهور آمریکا مقصر شناخته شود، گفت: «فکر میکنم رئیسجمهور شوخی کرده باشد.»
جیدی ونس هفته جاری را صرف دفاع از یادداشت تفاهم با ایران کرد.
با این حال، اظهارات او در این باره اغلب در تضاد با دونالد ترامپ بود یا در سایه او قرار میگرفت و عدم اطمینان او در مورد تدارکات مراسم امضای توافقنامهای که قرار بود در سوئیس با رهبران ایران در آن شرکت کند، فقط چالشهای او در مدیریت یک مسئله تعیینکننده در پست معاونت ریاست جمهوریاش را بیشتر برجسته کرد.
اواخر پنجشنبه بود که کاخ سفید اعلام کرد جیدی ونس در نهایت، حداقل فعلا، برای شرکت در این مراسم سفر نخواهد کرد.
با وجود همه این چالشها، آقای ونس کماکان از این توافق تمام قد دفاع کرده است.
او همچنین از واکنش اسرائیل به این توافق، شدیدا ملامت کرد و این انتقادها را از هر آنچه ترامپ در روزهای اخیر گفته است، فراتر برد.
این زمانبندی برای جیدی ونس که چند روز پیش کتاب خاطراتش را منتشر کرد و در آن گمانهزنیها درباره احتمال نامزدیاش در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۸ را افزایش داده است، ناشیانه است.
End of پربینندهترینها
برای او دشوار خواهد بود که این توافق موقت را به حزبی که بین حامیان ضدمداخله ماگا (عظمت را به آمریکا برگردانیم) که از ابتدا با جنگ مخالف بودند و تندروهای محافظهکار علیه ایران که معتقدند کاخ سفید در نهایت تسلیم تهران شده است، بفروشد.
در عین حال، دیگر مقامات ارشد دولت آمریکا، درباره ایران با فشارهایی مشابه آنچه آقای ونس روبروست، مواجه نیستند.
گزیدهای از مهمترین خبرها، گزارشهای میدانی و گفتوگوهای اختصاصی را هر هفته در ایمیل خود دریافت کنید.
اینجا مشترک شوید
پایان % title %
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، رقیب بالقوه برای نامزدی جمهوریخواهان در انتخابات سال ۲۰۲۸، با مانورهای مختلف خود را از کانون توجهات مربوط به این جنگ دور نگه داشته است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، مدافع صریح عملیات نظامی آمریکا علیه ایران بوده است، اما در مذاکرات دیپلماتیک برای پایان دادن به آن مشارکت نداشت و به اندازه آقای ونس، چهره شناخته شده این توافق نیست.
بعضی از جمهوریخواهان گفتند که کارنامه جنگ ایران جیدی ونس به یک ماموریت بیمزد و منت از سوی دونالد ترامپ تبدیل شده است که مدتهاست به متوجه کردن تقصیر سیاستهای نامحبوب خود به زیردستانش شهرت دارد.
مت مکویاک، استراتژیست جمهوریخواه میگوید: «در ذات رئیس جمهور نیست که از کانون توجه بودن صرفنظر کند و او این کار را انجام داده است. این یک انتخاب عمدی به نظر میرسد.»
یک فعال قدیمی جمهوریخواه و منتقد دونالد ترامپ است گفته است که آقای ترامپ مسئولیت این توافق را به گردن معاون اول خود میاندازد.
این منبع که نخواست نامش فاش شود، گفت: «این یک رسم همیشگی ترامپ است که جیدی (ونس) را زیر اتوبوس بیاندازد.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، رقیب احتمالی جیدی ونس در سال ۲۰۲۸، در طول جنگ نسبتا کمتر مورد توجه قرار گرفت.
مطمئنا نمیتوان از پیش نتیجه گرفت که ارتباطات آقای ونس با جنگ ایران به لحاظ سیاسی نتیجه معکوس خواهد داشت.
اگر این کشورها به توافق نهایی صلح که برنامه هستهای ایران را محدود میکند، دست یابند، آقای ونس به چهرهای تبدیل خواهد شد که نقش محوری در دستیابی به هدف دیرینه ایالات متحده و متحدانش در خاورمیانه ایفا کرده است.
اما هیچ تضمینی وجود ندارد که دو طرف طی ۶۰ روز آینده به توافق نهایی در مورد مسائل عمیقا فنی دست یابند، یا اینکه دستیابی به یک توافق بلندمدت بتواند منتقدان داخلی و خارجی را راضی کند.
تری هولت، مشاور کهنهکار جمهوریخواه گفت: «ارتباط ونس با جنگ ایران راه دیگریست که (منتقدان) او را مسئول ترامپیسم میدانند.»
هفتهای که با پیامهای ضد و نقیض درباره این توافق سپری شد، چالش جیدی ونس در مورد ایران را به تصویر کشید.
دولت آمریکا روز یکشنبه اعلام کرد که ایران با این یادداشت تفاهم موافقت کرده است، اما جزئیاتی در این باره منتشر نکرد.
این عدم شفافیت باعث ایجاد سردرگمی در مورد آنچه که واقعا در متن توافقنامه آمده بود، شد.
معاون رئیسجمهور ایالات متحده سپس در چندین مصاحبه سعی کرد این سردرگمی را رفع کند.
او روز دوشنبه به شبکه خبری سیبیاس گفت که اگر ایران به مفاد توافق خود با آمریکا پایبند باشد، «میتواند به ۳۰۰ میلیارد دلار بودجه بازسازی دسترسی پیدا کند.»
ساعاتی بعد، دونالد ترامپ در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که گزارشهای مربوط به پرداخت پول از سوی آمریکا به ایران به عنوان بخشی از صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری، «اخبار جعلی» است و به خبرنگاران گفت: «ما ۱۰ سنت هم پرداخت نمیکنیم.»
متن تفاهمنامه زمانی که بالاخره توسط مقامات آمریکایی منتشر شد، شامل بندی بود که ایالات متحده را متعهد میکرد که «با شرکای منطقهای برای تدوین یک طرح قطعی مورد توافق طرفین با حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار آمریکا» برای بازسازی ایران همکاری کند.
جیدی ونس در مورد برنامه هستهای ایران، اظهارات دونالد ترامپ در این باره که توافق موقت گامی مهم و اولیه در جهت ممانعت ایران از توسعه سلاحهای هستهای است را تکرار کرد.
اما این توافق به طور مفصل به موضوع هستهای ایران نپرداخت و آن را به دور بعدی مذاکرات موکول کرد.
در طول هفته جاری، آقای ونس همچنین مشغول تبلیغ کتاب جدیدش در مورد باور دینی و تغییر مذهبش به کاتولیک بود.
اما او حتی در آن حضورهای رسانهای هم نمیتوانست از خبرهای روز فرار کند.
همزمان با اینکه او با ووپی گلدبرگ، مجری شبکه ایبیسی، در برنامه «دیدگاه» این شبکه مشاجره میکرد، دوناد ترامپ در حال ملاقات با رهبران جهان در اجلاس گروه هفت در شهر ساحلی اویان له-بن فرانسه بود.
رئیسجمهور ایالات متحده در کنفرانس مطبوعاتی خود در روز چهارشنبه، شوخی ماههای اخیر خود در این باره که در صورت شکست توافق با ایران، آقای ونس را ملامت خواهد کرد، تکرار کرد.
دونالد ترامپ همچنین به نظر میرسید که اهمیت این یادداشت تفاهم را کماهمیت جلوه داده است و در یک مقطع این سوال را مطرح کرد که آیا این سند به اندازه کافی مهم هست که آن را امضا کند یا نه.
آقای ترامپ کمی بعد، در جریان مراسم شام با امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، در کاخ ورسای، در مقابل دوربین یک نسخه کاغذی از این تفاهمنامه را امضا کرد.
این اقدام سوالاتی را در مورد اینکه چرا معاونش باید مراسم امضای جداگانهای را در ژنو ترتیب دهد، مطرح کرد.
البته این سئوال بعدا پاسخ داده شد؛ زمانی که کاخ سفید اعلام کرد آقای ونس به آنجا سفر نخواهد کرد، حداقل فعلا به این دلیل که تدارکات برای مذاکرات با ایران هنوز نهایی نشده است.
در حالی که دونالد ترامپ هنوز در خارج از کشورش بود، جیدی ونس همچنان از این توافق دفاع میکرد.
این در حالی بود که همکاران سابقش در کنگره از این توافق به دلیل دادن امتیازات بیش از حد به ایران انتقاد میکردند.
بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه از ایالت لوئیزیان،ا در شبکه اجتماعی ایکس در این باره نوشت: «جاهطلبیهای هستهای ایران مهار نشده و آنها دریافتهاند که تهدید تنگه هرمز موثر است و بدون شک در آینده از آن به عنوان اهرم فشار استفاده خواهد کرد.»
راجر ویکر، رئیس کمیته نیروهای مسلح در کنگره آمریکا روز پنجشنبه گفت که این توافق «کاملا با اهداف رئیسجمهور مغایرت دارد.»
آقای ونس در نشست خبری روز پنجشنبه به کاهش قیمت بنزین اشاره کرد و اظهار داشت که این توافق در حال حاضر برای آمریکاییها سودآور بوده است.
او ابراز اطمینان کرد که تا زمانی که ایران به وعدههای خود عمل کند و در حالی که مذاکرات بر سر مسائل کلیدی ادامه دارد، با توافق نهایی صلح موافقت کند، این روند کماکان ثمربخش خواهد بود.
او گفت: «اگر آنها رفتارشان را تغییر دهند، اتفاقات بزرگی رخ خواهد داد. اگر این کار را نکنند، هیچ چیز از ما کم نخواهد شد. در هر صورت، ما برندهایم.»
با توجه به اینکه جیدی ونس رهبری این مذاکرات را بر عهده دارد، همانطور که دونالد ترامپ به روشنی گفت، معاونش در صورت پیروزی یا شکست، موفقیتهای زیادی کسب خواهد کرد.
