Nasrollah Pourjavady

وحی سخن کیست؟

بندهشن کتابی است در باره چگونگی آفرینش جهان. این کتاب اگر چه در دوره اسلامی نوشته شده ولی مطالب آن در اصل از اوستا گرفته شده است. در این کتاب گوینده یا نویسنده قبل از شرح مطلب بارها این عبارت را تکرار می‌کند که: پاد دین گووید pad den gowed. یعنی در دین یا به دین گوید. پرسشی که برای محققان مطرح شده است این است که گوینده کیست؟ چه کسی میگوید؟

دو پاسخ به این پرسش داده شده است که یکی از آنها پاسخ هنینگ است که میگوید گوینده اهورامزدا ست. دیگری پاسخ مری بویس است در کتاب تاریخ دین زردشت جلد اول که گوید منظور زردشت است نه اهوره مزدا. هریک از این دو هم دلایلی دارد که من واردش نمی‌شوم. چیزی که میخواهم بگویم این است که این محققان هیچ یک به کلمه «دین» در این میان کاری نداشته است. Pad Den یعنی چه؟ چرا گوینده ( هر که هست) میگوید در دین یا به دین ؟

به نظر می‌رسد که کلمه « دین » در اینجا اشاره به دئناست (دئنا در دوره ساسانی به دین فروکاسته شده) و دئنا هم همان «خود ایزدی» یا « خود مینوی » یا آسمانیست. پس زردشت میخواهد بگوید که این مطالب را من نه از زبان خود زمینی و موهوم بلکه از زبان خود ایزدی و آسمانی با شما میگویم. بدین ترتیب هم پاسخ هنینگ درست است و هم پاسخ بویس. گوینده زردشتی است که از خود زمینی فانی شده و به خود مینوی و ایزدی transcendental Selfزنده گشته است. (به همین دلیل برخی از محققان مانند ویدن گرن زردشت را در اوستا فقط یک شخص تاریخی نمی دانند بلکه چهره ای ایزدی هم برایش قایل شده و گفته اند که او مظهر تام و تمام انسان مینوی است.)

مسئله فوق در مورد قرآن هم مطرح شده است ، یعنی این پرسش پیش آمده که قرآن حقیقتا کلام کیست؟ الله یا محمد(ص). مسلمانان میگویند کلام الله است ولی خیلی ها هم میگویند سخن پیغمبر است چون او گفته و برایش نوشته اند. اسلام شناسان در قرن بیستم برای این که نه سیخ بسوزد و نه کباب گفتند ما نه میگوییم خدا گفته و نه محمد. میگوییم قرآن گفته است ( که به نظرم در واقع پاک کردن صورت مسئله است نه حل آن). ولی در صدر اسلام وحی را میگفتند کلام خداست که با واسطه به نبی القا میشود. حتی مدعیان نبوت یا متنبی ها هم میگفتند فرشته ای می آید و کلام را به آنها می رساند. مختار هم که یکی از این مدعیان بود می‌گفت فرشته ای را می‌دیده که به اطاقش می‌آمده و کلام خدا را به او می‌گفته و او بیان میکرده است. به نظر می‌رسد که این فرشته هم جای همان خود ایزدی را گرفته باشد. یادمان باشد که برخی جبرییل را همان وهومنه دانسته اند و وهومنه یا بهمن هم در بدو آفرینش با خود اهورایی می آمیزد و لذا سخن وهومنه سخن خود ایزدی است.

Farhad Ghasemzadeh

البته اين مطلب كه قرآن سخن پيامبر است يا وحی، در زمان بعثت و حیات پیامبر هم مطرح بوده. چنانکه در آیه ۱۰۳ سوره نحل آمده :

و ما کاملن آگاهیم که کافران معاند می گویند آنکس که مطالب این قرآن را به رسول می آموزد بشری است اعجمی غیر فصیح [مقصودشان بلعم ترسا يا عایش یا نفیس یا غلام رومی یا سلمان فارسی بود] و رسول [پس از آموختن آن آیات]این قرآن را خود به زبان عربی فصیح درآورده [و به خدا دروغ بندد]