ارتباط این دو نسخه در واقع به یک متن واحد یا به بیان دقیقتر، به لغت حلیمی (معروف به بحر الغرائب) برمیگردد که در کاتالوگهای کتابخانه دولتی مونیخ (Bayerische Staatsbibliothek) با کدهای متفاوتی ثبت شده است.
۱. لغت حلیمی (بحر الغرائب)
این کتاب توسط لطفالله بن ابی یوسف حلیمی (درگذشت ۹۰۱ هجری) تالیف شده است. این اثر یک فرهنگ لغت فارسی به ترکی است که شامل بخشهای مختلفی از جمله واژگان، قواعد دستور زبان و عروض (بخش بحر الغرائب) میباشد.
۲. نسخه خطی مونیخ ۳۰۳ (Cod.pers. 303)
بر اساس فهرست نسخههای خطی فارسی کتابخانه مونیخ (نوشته یوزف آومر)، نسخه شماره ۳۰۳ با عنوان دشیشه کبیر (یا گاهی به اشتباه در برخی یادداشتها با نامهای مشابه) فهرست شده است. اما نکته کلیدی اینجاست:
دشیشه کبیر در واقع نام دیگری است که بر بخشی از اثر حلیمی یا تحریری از آن اطلاق شده است.
در بسیاری از منابع کتابشناسی، لغت حلیمی و دشیشه (یا دشیشه کبیر و صغیر) به عنوان آثار یکسان یا مرتبط از حلیمی شناخته میشوند.
۳. ماهیت ارتباط
ارتباط این دو در واقع اتحاد موضوعی و تالیفی است:
نسخه Cod.pers. 303 مونیخ، حاوی متنی است که محققان آن را به عنوان تحریری از لغت حلیمی شناسایی کردهاند.
نام «دشیشه» ممکن است به دلیل اشتباه در استنساخ یا عنوانگذاری خاص در آن نسخه (مونیخ ۳۰۳) پدید آمده باشد، در حالی که محتوای آن همان واژگان و شروح حلیمی است.
این نسخه (۳۰۳) به ویژه برای بررسی ابیات رودکی و سایر شاعران متقدم که در فرهنگ حلیمی به عنوان شاهد آورده شدهاند، اهمیت دارد.
خلاصه فنی:
نسخه خطی مونیخ ۳۰۳ (Munch Pers Nr 303)، همان متن لغت حلیمی یا نسخهای بسیار نزدیک به آن است که تحت عنوان دشیشه کبیر در این کتابخانه طبقهبندی شده است. اگر در حال پژوهش بر روی واژگان یا شواهد شعری هستید، مراجعه به هر دو عنوان در واقع شما را به یک منبع واحد (آثار لطفالله حلیمی) میرساند.
