۱۴۰۵ اردیبهشت ۹, چهارشنبه

 در تصحیح کتاب «لغت فرس» اسدی طوسی به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، این عبارت به یکی از معتبرترین و قدیمی‌ترین نسخه‌های خطی این کتاب اشاره دارد که در کتابخانه دولتی ایالت باواریا در شهر مونیخ آلمان نگهداری می‌شود.

جزئیات این نسخه به شرح زیر است:

مشخصات نسخه مونیخ (Münch. Pers. 303)

این نسخه که با علامت اختصاری «م» یا در برخی یادداشت‌ها با ارجاع مستقیم به نام München مشخص شده، دارای ویژگی‌های زیر است:

  • شماره ثبت: در فهرست کتابخانه مونیخ با شماره 303 (بخش مجموعه‌های فارسی) شناخته می‌شود.

  • قدمت: این نسخه در سال ۷۰۲ هجری قمری کتابت شده است. از آنجا که اسدی طوسی خود در قرن پنجم می‌زیست، این نسخه با فاصله حدود دو قرن و نیم از زمان مؤلف، یکی از نزدیک‌ترین و اصیل‌ترین منابع برای تصحیح متن محسوب می‌شود.

  • اهمیت در تصحیح: دبیرسیاقی در مقدمه خود ذکر کرده که این نسخه به دلیل قدمت و کم‌غلط بودن نسبت به نسخه‌های متأخر، ملاک اصلی برای ضبط بسیاری از واژه‌ها و اشعار شاهد بوده است.


چرا این نسخه برای دبیرسیاقی مهم بود؟

کتاب لغت فرس قدیمی‌ترین فرهنگ لغت موجود زبان فارسی است. بسیاری از نسخه‌های دیگر این کتاب در طول تاریخ دچار دستبرد، حذف یا افزودن واژه‌های ساختگی (توسط فرهنگ‌نویسان بعدی) شده‌اند. نسخه مونیخ ۳۰۳ به دلیل:

  1. اصالت اشعار: حفظ دقیق‌تر اشعار رودکی و سایر شاعران متقدم که در نسخه‌های دیگر تحریف شده بودند.

  2. ترتیب الفبایی: پایبندی به روش خاص اسدی (ترتیب بر اساس حرف آخر کلمه).

  3. بی‌طرفی: عدم وجود اضافات «فرنگ رشیدی» یا «برهان قاطع» که بعدها به برخی نسخه‌های لغت‌فرس راه یافتند.

نکته: دکتر دبیرسیاقی در حواشی کتاب، هرگاه واژه‌ای را مطابق با این نسخه آورده یا اختلافی مشاهده کرده، از نشان اختصاری این کتابخانه (نسخه مونیخ) استفاده کرده است تا اعتبار علمی تصحیح خود را مستند کند.