۱۴۰۵ اردیبهشت ۹, چهارشنبه

 در مورد نسخه خطی فرهنگ جهانگیری (اثر جمال‌الدین حسین بن فخرالدین اینجوی شیرازی) در کتابخانه تحقیقاتی گوتا (Gotha) در آلمان، اطلاعات کلیدی زیر برای پژوهش شما حائز اهمیت است:

حضور در مجموعه گوتا

کتابخانه گوتا یکی از غنی‌ترین مجموعه‌های نسخ خطی شرقی در اروپا را داراست. بر اساس فهرست‌نگاری‌های موجود (مانند فهرست ویلهلم پرتس - Wilhelm Pertsch):

  • نسخه‌ای از فرهنگ جهانگیری در این کتابخانه موجود است که تحت شماره‌های شناسایی مربوط به نسخ فارسی نگهداری می‌شود.

  • این کتابخانه در مجموع حدود ۳۳۰۰ نسخه خطی شرقی دارد که بخش مهمی از آن‌ها در دوران حکومت‌های محلی در آلمان جمع‌آوری شده‌اند.

اهمیت فرهنگ جهانگیری

این کتاب که در سال ۱۰۱۷ هجری قمری (دوران اکبرشاه و جهانگیرشاه مغول) تکمیل شده، به دلایل زیر برای محققانی که به دنبال نسخه‌های آن هستند اهمیت دارد:

  • ریشه‌شناسی (اتیمولوژی): این فرهنگ یکی از نخستین تلاش‌های جدی برای یافتن ریشه‌های پهلوی و اوستایی واژگان فارسی است.

  • ساختار فنی: برخلاف فرهنگ‌های دیگر، ترتیب الفبایی آن بر اساس حرف دوم کلمه است (که اصطلاحاً به آن «باب» بر اساس حرف دوم و «فصل» بر اساس حرف اول می‌گویند).

  • منابع: مؤلف از ۴۴ فرهنگ پیش از خود و اشعار بیش از ۴۰۰ شاعر برای شاهد آوردن استفاده کرده است.

ابزارهای جستجوی دقیق‌تر

برای دسترسی به مشخصات فنی دقیق این نسخه (مانند کاتب، تاریخ کتابت و نوع خط) می‌توانید از منابع زیر استفاده کنید:

  1. پایگاه داده Orient-Digital: این پایگاه داده جامع برای نسخ خطی شرقی در کتابخانه‌های آلمان است که نسخه‌های گوتا را نیز شامل می‌شود.

  2. فهرست پرتس (Pertsch): قدیمی‌ترین و دقیق‌ترین فهرست نسخ خطی فارسی کتابخانه گوتا که مشخصات کامل هر نسخه را با ذکر جزئیات ظاهری بیان کرده است.