جراحی پلاستیک (به انگلیسی: Plastic surgery) یک تخصص جراحی است که شامل ترمیم، بازسازی یا تغییر بدن انسان میشود. جراحی پلاستیک را میتوان به دو دسته اصلی تقسیم کرد: جراحی ترمیمی و جراحی زیبایی. جراحی ترمیمی شامل جراحی جمجمه، جراحی دست، ریزجراحی و درمان سوختگی است. در حالی که هدف جراحی ترمیمی بازسازی بخشی از بدن یا بهبود عملکرد آن است، جراحی زیبایی با هدف بهبود ظاهر آن انجام میشود.[۱][۲]
آمریکا، برزیل، چین، ژاپن و کره جنوبی به ترتیب بیشترین جراحان پلاستیک را داشته[۳] و بیشترین آمار جراحی پلاستیک به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت در سال ۲۰۱۶ به ترتیب متعلق است به: یونان، بلژیک، تایوان، ایتالیا، لبنان، آمریکا، برزیل، کلمبیا، اسپانیا و ترکیه.[۴]
تاریخچه

ایران

در این زمینه اطلاعات دقیقی در دست نیست، اما وجود داستانی در کوش نامه ایرانشان مشخص میکند که این شیوه جراحی در ایران قدمتی هزاران ساله دارد. هنگامی که کوش پیل دندان برادر زاده ضحاک ماردوش که گوش ها و دندان هایی شبیه به فیل داشت با حکیمی که از نسل جمشید است ملاقات می کند، حکیم او را از گمراهی نجات می دهد و به عنوان پاداش با عمل جراحی صورت کوش را به شکل انسان برمی گرداند و کوش پیل دندان نیز در باقی عمر خود به دادگری و گسترش خداپرستی میپردازد.
جهان
روشهای جراحی ترمیمی در هندوستان در ۲۰۰۰ (پیش از میلاد) انجام میشد.[۵] سوشروتا، که به عنوان پدر جراحی در نظر گرفته میشود، در سدهٔ سدهٔ ۶ پیش از میلاد، مشارکتهای مهمی را در زمینهٔ جراحی پلاستیک و آب مروارید انجام داد.[۶] کارهای پزشکی هر دوی سوشتروتا و چاراک در زمان عباسیان در ۷۵۰ میلادی به عربی ترجمه شدند.[۷] بعدتر این آثار عربی از طریق واسطهها به اروپا راه یافت.[۷] در ایتالیا خانوادهٔ برانکای سیسیلی و گاسپاره تاگلیکوزی (بُلُگنا) با روشهای سوشروتا آشنا شدند.[۷]
رومی ها همچنین از حدود قرن اول قبل از میلاد با استفاده از تکنیک های ساده مانند ترمیم گوش های آسیب دیده، جراحی زیبایی پلاستیک انجام می دادند. [۸] آن ها به دلایل مذهبی، انسان و حیوانات را کالبد شکافی نمی کردند، بنابراین، دانش آنها به طور کامل مبتنی بر متون پیشینیان آنها بود.
اما سابقه جراحی پلاستیک به شکل فعلی به دوره نوزایی در کشور ایتالیا بر میگردد که جراح مربوطه با اتهام اهالی کلیسا به عنوان دخالت در کار خدا مغضوب و مطرود شد. اولین جراح پلاستیک آمریکایی John Peter Mettauer در سال ۱۸۲۷ شکاف کام را ترمیم نمود.

انواع
برخی از رایجترین اعمال جراحی پلاستیک عبارتند از:ابدومینوپلاستی، لابیاپلاستی، بلفاروپلاستی، رینوپلاستی، ماموپلاستی، فالوپلاستی، ترمیم چانه، اتوپلاستی، لیپوساکشن و…
ابدومینوپلاستی Abdominoplasty عمل جراحی باز شکم جهت خارج کردن چربیهای اضافی و کوچک کردن شکم میباشد.
لابیاپلاستی Labiaplasty عمل کوچک کردن لبههای خارجی واژن جهت زیباسازی و جوانسازی ناحیه تناسلی زنان امروزه در دنیای غرب شایعترین و جدیدترین جراحی پلاستیک بهشمار میرود.
لیپوساکشن Liposuction یک روش تخلیه چربی است که بافتهای چربی حرارت میبینند و از طریق مکنده از بدن تخلیه میشود. در لیپوساکشن چربی تخلیه شده قابل تزریق به سایر قسمتهای بدن نیست.
جراحی زیبایی
جراحی زیبایی (به انگلیسی: Cosmetic Surgery) بخشی از جراحی پلاستیک است که شامل تعدادی از عملهای جراحی است که به منظور بهبود ظاهر، زیبایی صورت یا بدن فرد انجام میشود. هدف از جراحیهای زیبایی اصلاح ویژگیهایی از بدن است که ممکن است فرد به دلایل مختلف مانند آسیبدیدگی، نارضایتی شخصی با توجه به استانداردهای زیبایی و موارد دیگر، آنها را دوست نداشته باشد[۹].
جراحی زیبایی در ایران
در ایران، جراحیهای زیبایی نه تنها به دلایل زیباییشناختی بلکه به دلایل فرهنگی و اجتماعی انجام میشود و عمر آن تنها به دهههای اخیر بازمیگردد. سیروس اصانلو که از او به عنوان پدر جراحی پلاستیک ایران یاد میشود، بعد از اتمام تحصیلات آکادمیک در آمریکا و بازگشت به ایران، در سال۱۳۳۰ بخش جراحی پلاستیک را در بیمارستان امام خمینی که یک بیمارستان هزار تختخوابی است، راهاندازی و اولین جراحیهای زیبایی و ترمیمی را در این بیمارستان انجام داد.[۱۰]
انواع جراحی زیبایی
انواع جراحیهای زیبایی به شرح زیر است:[۱۱][۱۲][۱۳]
- افزایش حجم سینه (پروتز سینه) Augmentation Mammaplasty (Breast Augmentation)
- برداشتن چربی گونه (کاهش حجم گونه) Buccal Fat Removal (Cheek Reduction)
- جراحی چانه (ژنیوپلاستی/منتوپلاستی) Chin Surgery (Genioplasty/Mentoplasty)
- درم ابرژن (بازسازی پوست) Dermabrasion (Skin Resurfacing)
- جراحی گوش (اوتوپلاستی) Ear Surgery (Otoplasty)
- کشیدن پوست صورت (ریتیدکتومی) Facelift (Rhytidectomy)
- جراحی ژنیکوماستی (کاهش حجم سینه در مردان) Gynecomastia Surgery (Male Breast Reduction)
- پیوند و بازسازی مو Hair Transplantation and Restoration
- فرمدهی فک Jaw Contouring
- لیفت زانو Knee Lift
- لیپوساکشن (چربیبرداری) Liposuction (Lipoplasty)
- جراحی لیزری Laser Surgery
- جراحی شکم و پهلو بعد از زایمان (مامی میک اور) Mommy Makeover
- لیفت گردن (ریتیدکتومی پایینی) Neck Lift (Lower Rhytidectomy)
- Open Rhinoplasty: رینوپلاستی باز
- فیزیوگنومی (تعادل و بهبود چهره) Physiognomy (Facial Balancing and Enhancing)
- افزایش سریع حجم سینه Quick Recovery Breast Augmentation
- رینوپلاستی (جراحی بینی) Rhinoplasty (Nose Surgery)
- درمان رگهای عنکبوتی (اسکلروتراپی) Spider Vein Treatment (Sclerotherapy)
- کشیدن پوست شکم (ابدومینوپلاستی) Tummy Tuck (Abdominoplasty)
- لیفت بازو (براکیوپلاستی) Upper Arm Lift (Brachioplasty)
- واژینوپلاستی (زیبایی واژن) Vaginoplasty
- لیپوساکشن با کمک آب (WAL) Water Assisted Liposuction (WAL)
- برداشتن زانتلاسما Xanthelasma Removal
- جوانسازی دست Youthful Hand Rejuvenation
- کاهش استخوان زیگوماتیک (کاهش حجم استخوان گون) Zygomatic Bone Reduction (Cheekbone Reduction)
عوارض، خطرات، و برگشتها

هر نوع عمل جراحی خطراتی دارد. عوارض شایع جراحی زیبایی شامل هماتوم، آسیب عصبی، عفونت، رد زخم، شکست ایمپلنت و آسیب اندام است.[۱۴][۱۵][۱۶] درونکاشت پستان میتواند عوارض زیادی از جمله پارگی داشته باشد. آیزنبرگ در مطالعهای روی ۴۷۶۱ بیمار ماماپلاستی تقویتی خود گزارش داد که پر کردن بیش از حد ایمپلنتهای سینه نمکی ۱۰ تا ۱۳ درصد بهطور قابلتوجهی باعث کاهش نرخ پارگی و کاهش تورم به ۱٫۸۳ درصد در ۸ سال پس از کاشت شد.[۱۷] در سال ۲۰۱۱ سازمان غذا و داروی آمریکا یا FDA اعلام کرد که از هر ۵ بیمار که برای بزرگ کردن سینه ایمپلنت دریافت کردهاند، یک نفر باید ظرف ۱۰ سال پس از کاشت ایمپلنت برداشته شود.[۱۸]
هوش مصنوعی برای بیماریهای التهابی پوستی
دسترسپذیری روزافزون اطلاعات جامع بیماران، از جمله تصویربرداریهای چندوجهی، پروفایلهای چنداُمیک (ژنومیک، ترنسکریپتومیک، پروتئومیک، اپیژنومیک، متابولومیک و غیره) و دادههای بالینی دقیق، موجب تحولی چشمگیر در حوزه سلامت شده است. هوش مصنوعی (AI) که اصطلاحی جامع برای روشهای محاسباتی شبیهساز هوش انسانی است، پیشرفتهای مهمی را در زمینههای تشخیص بیماری، برنامهریزی درمان و پشتیبانی از تصمیمگیری بالینی امکانپذیر کرده است. در میان زیرشاخههای هوش مصنوعی،الگوریتمهای یادگیری ماشین (ML) میتوانند از دادهها بیاموزند تا الگوها را شناسایی کرده یا پیشبینیهایی انجام دهند، در حالیکه مدلهای زایشی قادرند دادههای جدید شبیهسازی کرده یا استدلال انسانی را تقلید کنند. روشهای یادگیری ماشین را میتوان بهطور کلی به سه دسته تقسیم کرد: یادگیری نظارتشده (با دادههای برچسبخورده)، نیمهنظارتی و بدون نظارت (با دادههای نیمهبرچسبخورده یا بدون برچسب). رشتهی پوست و مو، با تکیهی قوی بر نشانههای بصری و نیز حرکت بهسوی ادغام دادههای متنوع، زمینهای بسیار مناسب برای کاربرد این فناوریهای هوش مصنوعی فراهم کرده است.
کاربرد هوش مصنوعی، بهویژه شبکههای عصبی عمیق کانولوشنی (CNN)، در طبقهبندی تصاویر ضایعات پوستی مانند ملانوما و سایر سرطانهای پوست، طی دهههای اخیر بهعنوان نمونهای کلاسیک مطرح شده است. یکی از نمونههای برجسته در سال 2017 رخ داد؛ زمانی که CNNهای عمیق عملکردی همسطح متخصصان پوست در طبقهبندی چنین ضایعاتی نشان دادند. از آن زمان به بعد، کاربردهای گستردهتری فراتر از طبقهبندی ملانوما و سرطان پوست توسعه یافتهاند؛ از جمله بهبود مدلها، طبقهبندی درماتوپاتولوژی، غربالگری از راه دور در تلهدرماتولوژی، و دیگر حوزهها.
جستارهای وابسته
پانویس
- "What is Cosmetic Surgery". Royal College of Surgeons. Retrieved 15 January 2013.
- "Plastic Surgery Specialty Description". American Medical Association. Retrieved 13 July 2020.
- "Most plastic surgeons by country 2019". Statista (به انگلیسی). Retrieved 2022-05-17.
- "Countries by plastic procedure rate 2016". Statista (به انگلیسی). Retrieved 2022-05-17.
- MSN Encarta (2008). Plastic Surgery بایگانیشده در ۲۲ سپتامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine.
- Dwivedi, Girish & Dwivedi, Shridhar (2007). History of Medicine: Sushruta – the Clinician – Teacher par Excellence بایگانیشده در ۲۰۰۸-۱۰-۱۰ توسط Wayback Machine. National Informatics Centre (Government of India).
- Lock, Stephen etc. (2001). The Oxford Illustrated Companion to Medicine. USA: Oxford University Press. ISBN 0-19-262950-6. (page 607)
- Atiyeh, Bishara; Habal, Mutaz B. (2023-05-04). "Forgotten Pioneers of Plastic and Reconstructive Surgery During the Medieval Period". Journal of Craniofacial Surgery (به انگلیسی). 34 (3): 1144–1146. doi:10.1097/SCS.0000000000009176. ISSN 1049-2275. PMID 36727967.
- «Cosmetic Surgery Information Guide to Cosmetic Procedures». www.healthcentre.org.uk. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۳-۱۱.
- Mozaffari Niya, Nahid; Kazemi, Majid; Abazari, Farrokh; Ahmadi, Fazlollah (2019-1). "Iranians' Perspective to Cosmetic Surgery: A Thematic Content Analysis for the Reasons". World Journal of Plastic Surgery. 8 (1): 69–77. doi:10.29252/wjps.8.1.69. ISSN 2228-7914. PMC 6409151. PMID 30873365.
{{cite journal}}: Check date values in:|date=(help) - «Cosmetic Surgery A-Z of Cosmetic Surgery». www.healthcentre.org.uk. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۳-۱۱.
- "Cosmetic Procedures". American Society of Plastic Surgeons (به انگلیسی). Retrieved 2024-03-11.
- "Category:Cosmetic surgery". Wikipedia (به انگلیسی). 2022-11-12.
- "The 10 Most Common Plastic Surgery Complications". 4 February 2015.
- Choices, NHS (23 October 2017). "Plastic surgery – Complications – NHS Choices". www.nhs.uk. Archived from the original on 3 اكتبر 2017. Retrieved 17 May 2022.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - "Cosmetic surgery Risks – Mayo Clinic". Mayo Clinic.
- Eisenberg T (March 2021). "Does Overfilling Smooth Inflatable Saline-Filled Breast Implants Decrease the Deflation Rate? Experience with 4761 Augmentation Mammaplasty Patients". Aesthetic Plastic Surgery. 45 (5): 1991–1999. doi:10.1007/s00266-021-02198-3. PMC 8481168. PMID 33712871.
- "FDA Update on the Safety of Silicone Gel-Filled Breast Implants". Center for Devices and Radiological Health U.S. Food and Drug Administration. June 2011.
منابع
- ویکیپدیای انگلیسی، برداشت شده در ۳ اسفند ۱۳۸۸.
- دانشنامهٔ بریتانیکا، برداشت شده در ۳ اسفند ۱۳۸۸.
