جنگ علیه ایران اختلافات 

کشورهای جنوبی خلیج فارس را آشکار کرد

سیامک زند

امارات متحده اعلام کرده است که در چند روز آینده از اوپک خارج خواهد شد. اگر چه عربستان سعودی و امارات متحده برای یک دهه با هم منطقه خلیج فارس را اداره کرده‌اند اما حالا بر اساس فرضیات کاملاً متفاوت تصمیم میگیرند و درباره اینکه این منطقه به کجا می‌رود اختلاف بسیار عمیقی دارند.

بطور مثال، عربستان از دولت یمن که بخشی از آن کشور را دراختیار دارد حمایت می‌کند، در حالی که امارات از شورشیان علیه دولت مورد حمایت عربستان پشتیبانی میکند. در سودان، اوضاع پیچیده‌تر است. هر دو کشور در یک جنگ داخلی از جناح‌های رقیب حمایت می‌کنند و عملاً در دو سوی یک درگیری قرار دارند که هیچکدام هم کنترل کاملی بر آن ندارند.

در مورد ایران، عربستان به دنبال دیپلماسی است و توانسته با ایران قرارداد عدم تخاصم با میانجیگری چین امضا کند و پس از جنگ 12 روزه بطور متناوب با ایران در تماس بوده است. در حالی که امارات بدنبال بهانه ای بود تا ارتباط با ایران را قطع کند. 

در حوزه نفت، امارات می‌خواهد تا قبل از تغییر بازارهای انرژی، تولید را به حداکثر برساند؛ اما عربستان برای تأمین مالی یک برنامه نوسازی بلندپروازانه به ارزش حدود پانصد میلیارد دلار به قیمت‌های بالای نفت نیاز دارد، و این دو استراتژی از نظر ساختاری با هم ناسازگار هستند.

بحران منطقه ای پس از جنگ با ایران این شکاف را ایجاد نکرده، اما پنهان کردن آن را غیرممکن کرده است. آنچه در زیر این اختلاف قرار دارد، تفاوتی بنیادی در دکترین امنیتی است. عربستان یک کشور بزرگ وابسته به نفت است که برای عملکرد خود به نهادهای باثبات منطقه‌ای نیاز دارد. اما امارات نزدیک به ۲ تریلیون دلار ثروت حاکمیتی، اقتصادی متنوع و روابط عمیق نظامی با آمریکا دارد و در عین حال به همان ثبات منطقه ای مورد نظر عربستان نیاز ندارد.

مقامات اماراتی به‌طور فزاینده‌ای در حال زیر سئوال بردن ارزش نهادهایی مانند اتحادیه عرب و شورای همکاری خلیج (فارس) هستند. از نگاه آن‌ها، این نهادها کند، ناهماهنگند و دیگر کارآمد نیستند.

امارات در حال فاصله گرفتن از نظم منطقه‌ای است که بر اساس برنامه های اوپک بنا نهاده شده است در حالی که عربستان با دیپلماسی و تکیه بر نهادها و اتحادیه های منطقه ای سرمایه‌گذاری کرده است. 

اگر چه خروج امارات متحده از اوپک اعلام جدایی بیشتر از سیاست های  منطقه ای عربستان سعودی است اما اختلافات بین این دو کشور باعث حذف یکی و پیروزی دیگری نخواهد شد، بلکه جنوب خلیج فارس را وارد دوران جدیدی از رقابت آشکار کشورهای عربی خواهد کرد.